cw._nr_26
Różnice
Różnice między wybraną wersją a wersją aktualną.
| Poprzednia rewizja po obu stronachPoprzednia wersjaNowa wersja | Poprzednia wersja | ||
| cw._nr_26 [2022-02-23 14:04] – ts | cw._nr_26 [2025-02-13 13:18] (aktualna) – ts | ||
|---|---|---|---|
| Linia 5: | Linia 5: | ||
| ===== - Zagadnienia ===== | ===== - Zagadnienia ===== | ||
| + | *[[https:// | ||
| *Kondensator w obwodzie prądu stałego. | *Kondensator w obwodzie prądu stałego. | ||
| *Równanie ładowania i rozładowania kondensatora. | *Równanie ładowania i rozładowania kondensatora. | ||
| - | *Drgania relaksacyjne.< | + | *Drgania relaksacyjne. |
| + | | ||
| *Pomiar pojemności metodą mostkową.--> | *Pomiar pojemności metodą mostkową.--> | ||
| ===== - Wprowadzenie ===== | ===== - Wprowadzenie ===== | ||
| - | |||
| - | [[https:// | ||
| Kondensator jest elementem elektronicznym, | Kondensator jest elementem elektronicznym, | ||
| Linia 34: | Linia 34: | ||
| Gdy kondensator podłączymy do źródła prądu, tak jak na schemacie poniżej (Rys. 26.1, przełącznik W w pozycji 1), to napięcie na kondensatorze stopniowo wzrasta, aż osiągnie napięcie $U_0$ źródła. W tym samym czasie prąd przestaje płynąć i kondensator jest naładowany. Gdy przestawimy przełącznik W w pozycję 2, to kondensator będzie się rozładowywał, | Gdy kondensator podłączymy do źródła prądu, tak jak na schemacie poniżej (Rys. 26.1, przełącznik W w pozycji 1), to napięcie na kondensatorze stopniowo wzrasta, aż osiągnie napięcie $U_0$ źródła. W tym samym czasie prąd przestaje płynąć i kondensator jest naładowany. Gdy przestawimy przełącznik W w pozycję 2, to kondensator będzie się rozładowywał, | ||
| - | <WRAP group> | + | {{rys-26-01.png? |
| - | <WRAP column 30%>**Rys. 26.1.** Ładowanie i rozładowanie kondensatora w\ obwodzie z opornikiem.</ | + | **Rys. 26.1.** Ładowanie i rozładowanie kondensatora w obwodzie z opornikiem. |
| - | <WRAP > | + | |
| - | </ | + | |
| Zależność napięcia na kondensatorze od czasu podczas ładowania i rozładowania jest wykładnicza: | Zależność napięcia na kondensatorze od czasu podczas ładowania i rozładowania jest wykładnicza: | ||
| $$ U_\mathrm{ład}(t) = U_0 - U_0\ \exp\left({\frac{1}{RC}t}\right) \tag{26.4a}$$ | $$ U_\mathrm{ład}(t) = U_0 - U_0\ \exp\left({\frac{1}{RC}t}\right) \tag{26.4a}$$ | ||
| $$ U_\mathrm{rozład}(t) = U_0\ \exp\left({\frac{1}{RC}t}\right) \tag{26.4b} $$ | $$ U_\mathrm{rozład}(t) = U_0\ \exp\left({\frac{1}{RC}t}\right) \tag{26.4b} $$ | ||
| - | |||
| - | |||
| - | |||
| ===== - Opis eksperymentu ===== | ===== - Opis eksperymentu ===== | ||
| - | |||
| Część eksperymentalna ćwiczenia będzie składała się z dwóch etapów: | Część eksperymentalna ćwiczenia będzie składała się z dwóch etapów: | ||
| - | * obserwacji | + | * Obserwacji |
| - | * obserwacji | + | * Obserwacji |
| ==== - Krzywa rozładowania kondensatora ==== | ==== - Krzywa rozładowania kondensatora ==== | ||
| Linia 57: | Linia 51: | ||
| W tej części ćwiczenia używany będzie obwód jak na Rys. 26.2. | W tej części ćwiczenia używany będzie obwód jak na Rys. 26.2. | ||
| - | <WRAP group> | + | {{rys-26-02.png? |
| - | <WRAP third column>**Rys. 26.2.** Schemat obwodu do obserwacji rozładowania kondensatora.</ | + | **Rys. 26.2.** Schemat obwodu do obserwacji rozładowania kondensatora. |
| - | < | + | |
| - | </ | + | |
| Po zwarciu włącznika W napięcie na kondensatorze wskazywane przez woltomierz V będzie stopniowo rosło, aż osiągnie napięcie zasilania $U_0$ – kondensator zostanie w tym momencie naładowany. Po rozwarciu włącznika napięcie powinno pozostać stałe o ile mielibyśmy do czynienia z woltomierzem idealnym, czyli takim, który ma nieskończony opór. Jednakże z powodu skończonej oporności przyrządu napięcie będzie spadało zgodnie z równaniem (26.4b), przy czym opornik $R$ będzie stanowiła teraz oporność wewnętrzna woltomierza $R_w$. | Po zwarciu włącznika W napięcie na kondensatorze wskazywane przez woltomierz V będzie stopniowo rosło, aż osiągnie napięcie zasilania $U_0$ – kondensator zostanie w tym momencie naładowany. Po rozwarciu włącznika napięcie powinno pozostać stałe o ile mielibyśmy do czynienia z woltomierzem idealnym, czyli takim, który ma nieskończony opór. Jednakże z powodu skończonej oporności przyrządu napięcie będzie spadało zgodnie z równaniem (26.4b), przy czym opornik $R$ będzie stanowiła teraz oporność wewnętrzna woltomierza $R_w$. | ||
| Linia 70: | Linia 62: | ||
| $$ \ln U = \ln U_0\ - \frac{1}{R_w C} t \tag{26.6} $$ | $$ \ln U = \ln U_0\ - \frac{1}{R_w C} t \tag{26.6} $$ | ||
| - | <WRAP group> | + | {{rys-26-03.png? |
| - | <WRAP third column>**Rys. 26.3.** Zależność napięcia na kondensatorze i logarytmu tego napięcia w czasie rozładowania kondensatora.</ | + | **Rys. 26.3.** Zależność napięcia na kondensatorze i logarytmu tego napięcia w czasie rozładowania kondensatora. |
| - | < | + | |
| - | </ | + | |
| Tak więc logarytm rejestrowanego napięcia będzie zmieniał się liniowo z czasem (Rys. 26.3). Równanie (26.6) szczególnie nadaje się do analizy danych eksperymentalnych, | Tak więc logarytm rejestrowanego napięcia będzie zmieniał się liniowo z czasem (Rys. 26.3). Równanie (26.6) szczególnie nadaje się do analizy danych eksperymentalnych, | ||
| Linia 81: | Linia 71: | ||
| Neonówka, dodatkowy element zastosowany w tej części ćwiczenia, jest wypełnioną neonem pod zmniejszonym ciśnieniem bańką z dwoma elektrodami. Przy określonym napięciu $U_z$ neonówka zapala się, a jej opór elektryczny gwałtownie maleje. Neonówka świeci się aż do momentu, kiedy napięcie między elektrodami nie spadnie poniżej tzw. napięcia gaśnięcia $U_g$, a to napięcie jest wyraźnie niższe od napięcia zapłonu. Możemy przyjąć na potrzeby ćwiczenia, że opór nieświecącej neonówki jest nieskończony (przerwa w obwodzie), a opór neonówki świecącej jest zerowy. Zastosowanie tego elementu powoduje ciekawe zachowanie w obwodzie jak na schemacie poniżej (Rys. 26.4). | Neonówka, dodatkowy element zastosowany w tej części ćwiczenia, jest wypełnioną neonem pod zmniejszonym ciśnieniem bańką z dwoma elektrodami. Przy określonym napięciu $U_z$ neonówka zapala się, a jej opór elektryczny gwałtownie maleje. Neonówka świeci się aż do momentu, kiedy napięcie między elektrodami nie spadnie poniżej tzw. napięcia gaśnięcia $U_g$, a to napięcie jest wyraźnie niższe od napięcia zapłonu. Możemy przyjąć na potrzeby ćwiczenia, że opór nieświecącej neonówki jest nieskończony (przerwa w obwodzie), a opór neonówki świecącej jest zerowy. Zastosowanie tego elementu powoduje ciekawe zachowanie w obwodzie jak na schemacie poniżej (Rys. 26.4). | ||
| - | <WRAP group> | + | {{Rys-26-04.png? |
| - | <WRAP third column>**Rys. 26.4.** Obwód do obserwacji drgań relaksacyjnych.</ | + | **Rys. 26.4.** Obwód do obserwacji drgań relaksacyjnych. |
| - | < | + | |
| - | </ | + | |
| Po włączeniu napięcia zasilania $U_0$ kondensator $C$ będzie się ładował zgodnie z zależnością (26.4a), przy czym proces zostanie przerwany przy napięciu $U_z$ zapłonu neonówki. Nastąpi wtedy krótkotrwały jej błysk, podczas którego kondensator się rozładuje, przy czym nie będzie to całkowite rozładowanie, | Po włączeniu napięcia zasilania $U_0$ kondensator $C$ będzie się ładował zgodnie z zależnością (26.4a), przy czym proces zostanie przerwany przy napięciu $U_z$ zapłonu neonówki. Nastąpi wtedy krótkotrwały jej błysk, podczas którego kondensator się rozładuje, przy czym nie będzie to całkowite rozładowanie, | ||
| - | <WRAP group> | + | {{Rys-26-05.png? |
| - | <WRAP third column>**Rys. 26.5.** Zmiany napięcia w obwodzie drgań relaksacyjnych.</ | + | **Rys. 26.5.** Zmiany napięcia w obwodzie drgań relaksacyjnych. |
| - | < | + | |
| - | </ | + | |
| - | + | ||
| Można wyznaczyć okres powtarzania błysków korzystając z równania krzywej ładowania zastosowanego do czasu i napięcia zapłonu oraz czasu i napięcia gaśnięcia neonówki. Po pierwsze zapiszmy równanie krzywej ładowania w nieco innej formie: | Można wyznaczyć okres powtarzania błysków korzystając z równania krzywej ładowania zastosowanego do czasu i napięcia zapłonu oraz czasu i napięcia gaśnięcia neonówki. Po pierwsze zapiszmy równanie krzywej ładowania w nieco innej formie: | ||
| Linia 119: | Linia 104: | ||
| $$ T = RC \ln\frac{U_0 - U_g}{U_0 - U_z} \tag{26.7} $$ | $$ T = RC \ln\frac{U_0 - U_g}{U_0 - U_z} \tag{26.7} $$ | ||
| - | Najważniejszym wnioskiem płynącym z powyższego równania jest fakt, że okres drgań jest proporcjonalny do pojemności kondensatora. Można więc na przykład wyznaczyć nieznaną pojemność $C_x$ kondensatora przez porównanie okresu drgań kondensatora wzorcowego $C_{wz}$ w obwodzie z takim samym napięciem zasilania, tą samą neonówką i opornikiem. | + | Najważniejszym wnioskiem płynącym z powyższego równania jest fakt, że **okres drgań jest proporcjonalny do pojemności kondensatora**. Można więc na przykład wyznaczyć nieznaną pojemność $C_x$ kondensatora przez porównanie okresu drgań kondensatora wzorcowego $C_{wz}$ w obwodzie z takim samym napięciem zasilania, tą samą neonówką i opornikiem. |
| - | **Celem tej części ćwiczenia będzie obserwacja drgań relaksacyjnych, | + | **Celem tej części ćwiczenia** będzie obserwacja drgań relaksacyjnych, |
| ==== - Przeprowadzenie pomiarów ==== | ==== - Przeprowadzenie pomiarów ==== | ||
| Linia 152: | Linia 137: | ||
| - W oparciu o wyniki z Tab. 2 i wzór (26.7) wyliczyć oczekiwany okres drgań relaksacyjnych i porównać tę wartość z wartością mierzoną. Rezultat porównania opisać we wnioskach. | - W oparciu o wyniki z Tab. 2 i wzór (26.7) wyliczyć oczekiwany okres drgań relaksacyjnych i porównać tę wartość z wartością mierzoną. Rezultat porównania opisać we wnioskach. | ||
| - | < | ||
| ===== - Wzory tabel ===== | ===== - Wzory tabel ===== | ||
| Linia 182: | Linia 166: | ||
| ^ Okres drgań | $T \mathrm{[s]}$ | | | ^ Okres drgań | $T \mathrm{[s]}$ | | | ||
| - | <wrap lo>< | + | <wrap lo>< |
cw._nr_26.1645621460.txt.gz · ostatnio zmienione: przez ts
