cw._nr_3
Różnice
Różnice między wybraną wersją a wersją aktualną.
| Poprzednia rewizja po obu stronachPoprzednia wersjaNowa wersja | Poprzednia wersja | ||
| cw._nr_3 [2025-04-03 14:36] – [2. Zagadnienia] karolina | cw._nr_3 [2026-10-12 07:32] (aktualna) – [4.1 Sprawdzenie prawa Boyle'a-Mariotte'a] ts-admin-lab | ||
|---|---|---|---|
| Linia 21: | Linia 21: | ||
| Gazem doskonałym nazywa się gaz, który nie podlega przy zmianie temperatury i ciśnienia takim przemianom jak skraplanie ani nie podlega reakcjom chemicznym. Gaz doskonały zasadniczo nie istnieje, ale w praktyce wszystkie gazy, które są dostatecznie rozrzedzone (gęstość ich jest przynajmniej kilkaset razy mniejsza niż cieczy) a temperatura jest wyższa niż temperatura skraplania przy danym ciśnieniu, możemy traktować jako gazy doskonałe. Oznacza to też, że podlegają one prawom opisanym niżej. | Gazem doskonałym nazywa się gaz, który nie podlega przy zmianie temperatury i ciśnienia takim przemianom jak skraplanie ani nie podlega reakcjom chemicznym. Gaz doskonały zasadniczo nie istnieje, ale w praktyce wszystkie gazy, które są dostatecznie rozrzedzone (gęstość ich jest przynajmniej kilkaset razy mniejsza niż cieczy) a temperatura jest wyższa niż temperatura skraplania przy danym ciśnieniu, możemy traktować jako gazy doskonałe. Oznacza to też, że podlegają one prawom opisanym niżej. | ||
| - | W połowie XVII w. odkryto , że dla danej ilości dowolnego gazu **w danej temperaturze iloczyn ciśnienia $p$ i objętości $V$ jest stały** lub też inaczej ciśnienie gazu jest odwrotnie proporcjonalne do objętości: | + | W połowie XVII w. odkryto, że dla danej ilości dowolnego gazu **w danej temperaturze iloczyn ciśnienia $p$ i objętości $V$ jest stały** lub też inaczej ciśnienie gazu jest odwrotnie proporcjonalne do objętości: |
| $$ pV = \text{const}\ , \tag{3.1}$$ | $$ pV = \text{const}\ , \tag{3.1}$$ | ||
| Linia 32: | Linia 32: | ||
| Na przełomie XIII i XIX w., a więc znacznie później, dzięki pracom zapoczątkowanym przez francuskiego fizyka Jacques’a Charles’a i kontynuowanym przez także francuskiego uczonego Josepha Gay-Lussaca jeszcze dwa inne prawa: | Na przełomie XIII i XIX w., a więc znacznie później, dzięki pracom zapoczątkowanym przez francuskiego fizyka Jacques’a Charles’a i kontynuowanym przez także francuskiego uczonego Josepha Gay-Lussaca jeszcze dwa inne prawa: | ||
| - | * Prawo Charlesa | + | * Prawo Gay-Lusacca |
| - | * Prawo Gay-Lusacca | + | * Prawo Charlesa |
| Okazało się też, co było niezwykłe, że: | Okazało się też, co było niezwykłe, że: | ||
| - | * Ekstrapolowana linia na wykresie zależności objętości gazu od jego temperatury $V(T)$ wynikająca z prawa Charles' | + | * Ekstrapolowana linia na wykresie zależności objętości gazu od jego temperatury $V(T)$ wynikająca z prawa Gay-Lussaca |
| - | * Ekstrapolowana linia na wykresie $p(T)$ wynikająca z prawa Gay-Lussaca | + | * Ekstrapolowana linia na wykresie $p(T)$ wynikająca z prawa Charles' |
| Dochodzimy tu do ciekawego wniosku, że **istnieje najniższa możliwa temperatura**, | Dochodzimy tu do ciekawego wniosku, że **istnieje najniższa możliwa temperatura**, | ||
| Linia 80: | Linia 80: | ||
| **Opracowanie wyników** | **Opracowanie wyników** | ||
| - Obliczyć liczbę moli $n$, a raczej ułamek mola gazu korzystając z danych każdego z pomiarów. Wypełnić odpowiednią kolumnę tabeli 3.1. | - Obliczyć liczbę moli $n$, a raczej ułamek mola gazu korzystając z danych każdego z pomiarów. Wypełnić odpowiednią kolumnę tabeli 3.1. | ||
| - | - Obliczyć aparaturowy błąd $\delta n$ każdego pomiaru korzystając ze wzoru $$ \delta n = n \left( \frac{\delta p}{p} + \frac{\delta V}{V} \right) \ . \tag{3.6}$$ Nie uwzględniamy tu niepewności pomiaru temperatury, | + | - Obliczyć aparaturowy błąd $\delta n$ każdego pomiaru korzystając ze wzoru: $$ \delta n = n \left( \frac{\delta p}{p} + \frac{\delta V}{V} \right) \ . \tag{3.6}$$ Nie uwzględniamy tu niepewności pomiaru temperatury, |
| - Obliczyć średnią wartość ilości moli oraz niepewność statystyczną jako niepewność przeciętną lub jako odchylenie standardowe. W razie potrzeby dodać odpowiednią kolumnę danych (patrz [[art-rach-niep-pogladowo|Poglądowe wprowadzenie do rachunku niepewności]]). | - Obliczyć średnią wartość ilości moli oraz niepewność statystyczną jako niepewność przeciętną lub jako odchylenie standardowe. W razie potrzeby dodać odpowiednią kolumnę danych (patrz [[art-rach-niep-pogladowo|Poglądowe wprowadzenie do rachunku niepewności]]). | ||
| - | - Wykonać wykres zależności $V(p)$ nanosząc punkty pomiarowe z polem niepewności. | + | - Wykonać wykres zależności $p(V)$ nanosząc punkty pomiarowe z polem niepewności. |
| - | - Na tym samym wykresie nanieść linię „teoretyczną” $$ V = nRT\, p$$ wstawiając w obliczeniach za $n$ obliczoną wartość liczby moli. W tym celu można przygotować osobną tabelę. | + | - Na tym samym wykresie nanieść linię „teoretyczną” $$ V = nRT\frac{1}{p}$$ wstawiając w obliczeniach za $n$ obliczoną |
| ^ Tabela 3.1. Dane z pomiarów | ^ Tabela 3.1. Dane z pomiarów | ||
| ^ (prawo Boyle' | ^ (prawo Boyle' | ||
| - | | $T = \text{___}\pm \text{___ °C} = \text{___}\pm \text{___ K}$ ||||| | + | | $T = \text{\_\_\_}\pm\text{\_\_\_}\mathrm{°C} = \text{\_\_\_}\pm \text{\_\_\_}\mathrm{K}$ ||||| |
| - | | $ \delta V = \text{___}\ \mathrm{cm^3} $ ||||| | + | | $ \delta V = \text{\_\_\_}\ \mathrm{cm^3} $ ||||| |
| - | | $ \delta p = \text{___}\ \mathrm{hPa} | + | | $ \delta p = \text{\_\_\_}\ \mathrm{hPa} |
| ^ | ^ | ||
| ^ Lp. ^ $\mathrm{[cm^3]}$ | ^ Lp. ^ $\mathrm{[cm^3]}$ | ||
| Linia 113: | Linia 113: | ||
| * **2. Opis wielkości mierzonych bezpośrednio i ich niepewności** (należy wskazać, jakie wielkości były mierzone bezpośrednio oraz jaka była dokładność (aparaturowa) tych pomiarów). | * **2. Opis wielkości mierzonych bezpośrednio i ich niepewności** (należy wskazać, jakie wielkości były mierzone bezpośrednio oraz jaka była dokładność (aparaturowa) tych pomiarów). | ||
| * **3. Tabela wyników**. Należy umieścić tabele podobne do tab. 3.1 i 3.2. | * **3. Tabela wyników**. Należy umieścić tabele podobne do tab. 3.1 i 3.2. | ||
| - | * **4. Wykres zależności $V(p)$** | + | * **4. Wykres zależności $p(V)$.** |
| - | * **5. Wyniki | + | * **5. Wynik końcowy**. |
| * **6. Konkluzje, uwagi, wnioski**. Można jednak zawrzeć tu dowolne uwagi dotyczące ćwiczenia. Pozostawiamy to kreatywności studentów. | * **6. Konkluzje, uwagi, wnioski**. Można jednak zawrzeć tu dowolne uwagi dotyczące ćwiczenia. Pozostawiamy to kreatywności studentów. | ||
cw._nr_3.1743683794.txt.gz · ostatnio zmienione: przez karolina
