Narzędzia użytkownika

Narzędzia witryny


cw._nr_4

Różnice

Różnice między wybraną wersją a wersją aktualną.

Odnośnik do tego porównania

Poprzednia rewizja po obu stronachPoprzednia wersja
Nowa wersja
Poprzednia wersja
cw._nr_4 [2025-04-03 14:46] – [2. Zagadnienia] karolinacw._nr_4 [2026-10-12 07:33] (aktualna) – [4. Opis eksperymentu] ts-admin-lab
Linia 32: Linia 32:
  
 Na przełomie XIII i XIX w., a więc znacznie później, dzięki pracom zapoczątkowanym przez francuskiego fizyka Jacques’a Charles’a i kontynuowanym przez także francuskiego uczonego Josepha Gay-Lussaca jeszcze dwa inne prawa:  Na przełomie XIII i XIX w., a więc znacznie później, dzięki pracom zapoczątkowanym przez francuskiego fizyka Jacques’a Charles’a i kontynuowanym przez także francuskiego uczonego Josepha Gay-Lussaca jeszcze dwa inne prawa: 
-  * Prawo Charlesa mówiące, że **objętość gazu (jeśli tylko utrzymamy stałe ciśnienie) jest liniową funkcją temperatury**: $$V = \text{const}\ T + V_0\quad \mathrm{\left[ m^3 = \frac{m^3}{°C} + m^3\right]} \ ,  \tag{4.3}$$ gdzie $V_0$ jest objętością w temperaturze 0°C.    +  * Prawo Gay-Lusacca mówiące, że **objętość gazu (jeśli tylko utrzymamy stałe ciśnienie) jest liniową funkcją temperatury**: $$V = \text{const}\ T + V_0\quad \mathrm{\left[ m^3 = \frac{m^3}{°C} + m^3\right]} \ ,  \tag{4.3}$$ gdzie $V_0$ jest objętością w temperaturze 0°C.    
-  * Prawo Gay-Lusacca mówiące, że **ciśnienie jest liniową funkcją temperatury (jeśli tylko utrzymamy stałą objętość)**: $$p = \text{const}\ T + p_0\quad  \mathrm{\left[Pa = \frac{Pa}{°C}°C + Pa\right]}\ ,   \tag{4.4}$$ gdzie $p_0$ jest jest ciśneniem w temperaturze 0°C.  +  * Prawo Charlesa mówiące, że **ciśnienie jest liniową funkcją temperatury (jeśli tylko utrzymamy stałą objętość)**: $$p = \text{const}\ T + p_0\quad  \mathrm{\left[Pa = \frac{Pa}{°C}°C + Pa\right]}\ ,   \tag{4.4}$$ gdzie $p_0$ jest jest ciśneniem w temperaturze 0°C.  
  
 Okazało się też, co było niezwykłe, że:  Okazało się też, co było niezwykłe, że: 
-  * Ekstrapolowana linia na wykresie zależności objętości gazu od jego temperatury $V(T)$ wynikająca z prawa Charles'a zmierza zawsze do temperatury –273,15°C, w której to gaz powinien wykazywać zerową objętość.  +  * Ekstrapolowana linia na wykresie zależności objętości gazu od jego temperatury $V(T)$ wynikająca z prawa Gay-Lussaca zmierza zawsze do temperatury –273,15°C, w której to gaz powinien wykazywać zerową objętość.  
-  * Ekstrapolowana linia na wykresie $p(T)$ wynikająca z prawa Gay-Lussaca zmierza do temperatury –273,15°C, w której gaz powinien wykazywać zerowe ciśnienie. +  * Ekstrapolowana linia na wykresie $p(T)$ wynikająca z prawa Charles'a zmierza do temperatury –273,15°C, w której gaz powinien wykazywać zerowe ciśnienie. 
  
 Dochodzimy tu do ciekawego wniosku, że **istnieje najniższa możliwa temperatura**, bo nie rozumiemy, co miałoby oznaczać ujemne ciśnienie i ujemna objętość w temperaturze poniżej –273,15°C. Jeżeli uznamy tę temperaturę za zerową, to możemy zdefiniować nową skalę temperatury, **skalę bezwzględną** lub też **skalę Kelvina**.  Temperaturę w skali bezwzględnej mierzymy w kelwinach $\mathrm{[K]}$ (nie w //stopniach kelwina// – to błąd językowy). Przyrost temperatury w kelwinach jest taki sam jak w stopniach skali Celsiusza. Dochodzimy tu do ciekawego wniosku, że **istnieje najniższa możliwa temperatura**, bo nie rozumiemy, co miałoby oznaczać ujemne ciśnienie i ujemna objętość w temperaturze poniżej –273,15°C. Jeżeli uznamy tę temperaturę za zerową, to możemy zdefiniować nową skalę temperatury, **skalę bezwzględną** lub też **skalę Kelvina**.  Temperaturę w skali bezwzględnej mierzymy w kelwinach $\mathrm{[K]}$ (nie w //stopniach kelwina// – to błąd językowy). Przyrost temperatury w kelwinach jest taki sam jak w stopniach skali Celsiusza.
Linia 60: Linia 60:
 ===== - Opis eksperymentu ===== ===== - Opis eksperymentu =====
  
-W ćwiczeniu sprawdzimy, w jakim stopniu w warunkach dokładności pomiarów w studenckiej pracowni spełnione  prawo Charlesa. +W ćwiczeniu sprawdzimy, w jakim stopniu w warunkach dokładności pomiarów w studenckiej pracowni spełnione jest prawo Charlesa. 
  
 Sprawdzenie będzie polegało na pomiarze ciśnienia powietrza zamkniętego w zbiorniku. Pomiar **zmian ciśnienia** względem początkowej wartości równej ciśnieniu atmosferycznemu $p_A$, dokonywany będzie za pomocą manometru wodnego (u-rurki) połączonego ze zbiornikiem. Gaz będzie podgrzewany, co spowoduje wzrost ciśnienia: Sprawdzenie będzie polegało na pomiarze ciśnienia powietrza zamkniętego w zbiorniku. Pomiar **zmian ciśnienia** względem początkowej wartości równej ciśnieniu atmosferycznemu $p_A$, dokonywany będzie za pomocą manometru wodnego (u-rurki) połączonego ze zbiornikiem. Gaz będzie podgrzewany, co spowoduje wzrost ciśnienia:
Linia 82: Linia 82:
 **Opracowanie wyników**  **Opracowanie wyników** 
   - Obliczyć ciśnienie gazu w zbiorniku korzystając ze wzoru (4.6), wypełniając stosowną kolumnę tabeli 4.1.    - Obliczyć ciśnienie gazu w zbiorniku korzystając ze wzoru (4.6), wypełniając stosowną kolumnę tabeli 4.1. 
-  - Obliczyć aparaturowy błąd $\delta p$ każdego pomiaru korzystając ze wzoru $$ \delta p = p \frac{\delta h}{h_2-h_1}\ . \tag{4.7}$$ Nie uwzględniamy tu niepewności pozostałych wielkości, traktując je jako nieporównywalnie mniejsze.+  - Obliczyć aparaturowy błąd $\delta p$ każdego pomiaru korzystając ze wzoru: $$ \delta p = p \frac{\delta h}{h_2-h_1}\ . \tag{4.7}$$ Nie uwzględniamy tu niepewności pozostałych wielkości, traktując je jako nieporównywalnie mniejsze.
   - Wykonać wykres zależności $p(T)$ nanosząc punkty pomiarowe z polem niepewności.   - Wykonać wykres zależności $p(T)$ nanosząc punkty pomiarowe z polem niepewności.
   - Wykonać regresję liniową zależności (4.4) $y = ax + b$.   - Wykonać regresję liniową zależności (4.4) $y = ax + b$.
Linia 90: Linia 90:
 ^  Tabela 4.1. Dane z pomiarów  ^^^^^^ ^  Tabela 4.1. Dane z pomiarów  ^^^^^^
 ^  (prawo Charlesa)  ^^^^^^ ^  (prawo Charlesa)  ^^^^^^
-| $ p_A = \text{____}\ \mathrm{hPa} = \text{____}\ \mathrm{Pa} $  |||||| +| $ p_A = \text{\_\_\_}\ \mathrm{hPa} = \text{\_\_\_}\ \mathrm{Pa} $  |||||| 
-| $ \varrho = \text{___}\ \mathrm{kg/m^3} $  ||||||+| $ \varrho = \text{\_\_\_}\ \mathrm{kg/m^3} $  ||||||
 | $ g = \text{9.8126}\ \mathrm{m/s^2} $      |||||| | $ g = \text{9.8126}\ \mathrm{m/s^2} $      ||||||
-| $ \delta h = \text{___}\ \mathrm{m} $  ||||||+| $ \delta h = \text{\_\_\_}\ \mathrm{m} $  ||||||
 ^ ^^^  $x$           ^  $y$              ^        ^ ^ ^^^  $x$           ^  $y$              ^        ^
 ^       ^  $h_1$           ^  $h_2$           ^  $T$           ^  $p$              ^  $\delta p$       ^ ^       ^  $h_1$           ^  $h_2$           ^  $T$           ^  $p$              ^  $\delta p$       ^
-^  Lp.  ^  $\mathrm{[m]}$  ^  $\mathrm{[m]}$  ^  $\text{°C}$   ^  $\mathrm{[Pa]}$  ^  $\mathrm{[Pa]}$  ^+^  Lp.  ^  $\mathrm{[m]}$  ^  $\mathrm{[m]}$  ^  $\text{[°C]}$   ^  $\mathrm{[Pa]}$  ^  $\mathrm{[Pa]}$  ^
 |  1  | | | | | | |  1  | | | | | |
 |  2  | | | | | | |  2  | | | | | |
Linia 116: Linia 116:
   * **1. Opis ćwiczenia**. Należy krótko i zwięźle opisać ćwiczenie ze schematycznym rysunkiem układu pomiarowego. Nie powinno to zająć więcej niż pół strony A4.   * **1. Opis ćwiczenia**. Należy krótko i zwięźle opisać ćwiczenie ze schematycznym rysunkiem układu pomiarowego. Nie powinno to zająć więcej niż pół strony A4.
   * **2. Opis wielkości mierzonych bezpośrednio i ich niepewności** (należy wskazać, jakie wielkości były mierzone bezpośrednio oraz jaka była dokładność (aparaturowa) tych pomiarów).   * **2. Opis wielkości mierzonych bezpośrednio i ich niepewności** (należy wskazać, jakie wielkości były mierzone bezpośrednio oraz jaka była dokładność (aparaturowa) tych pomiarów).
-  * **3. Tabela wyników**. Należy umieścić tabele podobne do tab. 3.1 i 3.2.+  * **3. Tabela wyników**. Należy umieścić tabele podobne do tab. 4.1 i 4.2.
   * **4. Regresja liniowa**. Należy zamieścić informację o tym, jak przeprowadzono regresję. Można ją przeprowadzić [[art-rach-niep-pogladowo|wg „tradycyjnej” metody]] lub przy użyciu innych narzędzi (kalkulator naukowy, arkusz kalkulacyjny, inny program obliczeniowy).   * **4. Regresja liniowa**. Należy zamieścić informację o tym, jak przeprowadzono regresję. Można ją przeprowadzić [[art-rach-niep-pogladowo|wg „tradycyjnej” metody]] lub przy użyciu innych narzędzi (kalkulator naukowy, arkusz kalkulacyjny, inny program obliczeniowy).
   * **5. Wyniki końcowy**.    * **5. Wyniki końcowy**. 
cw._nr_4.1743684414.txt.gz · ostatnio zmienione: przez karolina