cw._nr_7
Różnice
Różnice między wybraną wersją a wersją aktualną.
| Poprzednia rewizja po obu stronachPoprzednia wersjaNowa wersja | Poprzednia wersja | ||
| cw._nr_7 [2025-02-13 12:51] – ts | cw._nr_7 [2026-10-12 07:34] (aktualna) – [6. Wzory tabel] ts-admin-lab | ||
|---|---|---|---|
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| - | ======Ćw. nr 7. Doświadczenie | + | ======Ćw. nr 7. Doświadczenie |
| ===== - Cel ćwiczenia===== | ===== - Cel ćwiczenia===== | ||
| * Wyznaczenie współczynnika lepkości cieczy. | * Wyznaczenie współczynnika lepkości cieczy. | ||
| - | ===== - Zagadnienia | + | ===== - Zagadnienia ===== |
| - | | + | * 1. Pojęcie lepkości cieczy i gazów |
| - | /** | + | * 2. [[http:// |
| - | * [[hydrodyn|Przepływ cieczy i gazów]] | + | * 3. [[http:// |
| - | * [[hydrodyn|Pojęcie | + | |
| - | */ | + | |
| - | * [[http:// | + | |
| - | * [[http:// | + | |
| ===== - Wprowadzenie===== | ===== - Wprowadzenie===== | ||
| Linia 45: | Linia 41: | ||
| wywoływanego wzajemnym przemieszczaniem się płyt do gradientu prędkości | wywoływanego wzajemnym przemieszczaniem się płyt do gradientu prędkości | ||
| - | $$\displaystyle | + | $$\eta = |
| + | \frac{\frac{F}{S}}{\frac{v}{h}} \ \mathrm{\left[ \frac{\frac{N}{m^2}}{\frac{m}{s\, | ||
| < | < | ||
| Linia 118: | Linia 115: | ||
| Układ pomiarowy składa się z cylindra miarowego wypełnionego cieczą, której lepkość zostanie wyznaczona. | Układ pomiarowy składa się z cylindra miarowego wypełnionego cieczą, której lepkość zostanie wyznaczona. | ||
| - | <WRAP group> | + | {{ts-visco-04.png? |
| - | <WRAP column 20%>{{ts-visco-04.png? | + | |
| - | + | ||
| - | <WRAP 80%> | + | |
| Na cylindrze zaznaczone są poziomy: | Na cylindrze zaznaczone są poziomy: | ||
| - | |||
| * A -- poziom powierzchni cieczy; | * A -- poziom powierzchni cieczy; | ||
| - | |||
| * B -- poziom, na którym prędkość kulki osiąga stałą wartość. Poziom zaznaczony jest tu orientacyjnie bo nie znamy jego konkretnego położenia; | * B -- poziom, na którym prędkość kulki osiąga stałą wartość. Poziom zaznaczony jest tu orientacyjnie bo nie znamy jego konkretnego położenia; | ||
| - | |||
| * C -- poziom, na którym z całą pewnością prędkość będzie już stała. Od tego poziomu mierzony będzie czas opadania kulki; | * C -- poziom, na którym z całą pewnością prędkość będzie już stała. Od tego poziomu mierzony będzie czas opadania kulki; | ||
| - | + | | |
| - | | + | |
| - | </ | + | |
| | | ||
| - | Hamowanie kulki spowodowane jest działaniem na nią siły oporu cieczy $F_o$, zwanej siłą | + | Hamowanie kulki spowodowane jest działaniem na nią siły oporu cieczy $F_o$, zwanej siłą |
| * współczynnika lepkości cieczy $\eta$, | * współczynnika lepkości cieczy $\eta$, | ||
| * prędkości kulki $ v $, | * prędkości kulki $ v $, | ||
| Linia 139: | Linia 129: | ||
| i jest oczywiście skierowana w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu, czyli do góry. | i jest oczywiście skierowana w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu, czyli do góry. | ||
| - | Dla ciała o kształcie kulistym, poruszającego się w cieczy znajdującej się w naczyniu o średnicy znacznie większej niż średnica ciała i gdy mamy do czynienia z ruchem laminarnym, siła Stokes' | + | Dla ciała o kształcie kulistym, poruszającego się w cieczy znajdującej się w naczyniu o średnicy znacznie większej niż średnica ciała i gdy mamy do czynienia z ruchem laminarnym, siła Stokesa |
| - | $$F_o=3\pi\eta v d\ . \tag{7.1}$$ | + | $$F_o=3\pi\eta v d\ .$$ |
| <!-- natomiast gdy kulka porusza się w cieczy umieszczonej w rurze o średnicy $ D $, wzdłuż osi rury, to: | <!-- natomiast gdy kulka porusza się w cieczy umieszczonej w rurze o średnicy $ D $, wzdłuż osi rury, to: | ||
| Linia 150: | Linia 140: | ||
| Na kulkę działa również siła wyporu cieczy, skierowana do góry, równa ciężarowi wypartej przez kulkę cieczy: | Na kulkę działa również siła wyporu cieczy, skierowana do góry, równa ciężarowi wypartej przez kulkę cieczy: | ||
| - | $$ F_w = V \rho_c g = \frac{4}{3}\pi r^3 \rho_c g = \frac{1}{6}\pi d^3 \rho_c g \tag{7.3}$$ | + | $$ F_w = V \rho_c g = \frac{4}{3}\pi r^3 \rho_c g = \frac{1}{6}\pi d^3 \rho_c g$$ |
| oraz skierowana w dół siła ciężkości kulki: | oraz skierowana w dół siła ciężkości kulki: | ||
| - | $$ F_g = V \rho_k g = \frac{4}{3} \pi r^3 \rho_k g = \frac{1}{6} \pi d^3 \rho_k g\ ,\tag{7.4}$$ | + | $$ F_g = V \rho_k g = \frac{4}{3} \pi r^3 \rho_k g = \frac{1}{6} \pi d^3 \rho_k g\ ,$$ |
| gdzie: | gdzie: | ||
| Linia 163: | Linia 153: | ||
| * $r$ -- promień kulki, | * $r$ -- promień kulki, | ||
| * $d$ -- średnica kulki. | * $d$ -- średnica kulki. | ||
| - | |||
| - | Jeśli ruch odbywa się ze stałą prędkością (jednostajnie), | ||
| - | |||
| - | $$F_o + F_w = F_g\ . \tag{7.5}$$ | ||
| ==== - Metoda pomiaru ==== | ==== - Metoda pomiaru ==== | ||
| + | Jeśli ruch odbywa się ze stałą prędkością (jednostajnie), | ||
| + | $$F_o + F_w = F_g\ .$$ | ||
| - | Możemy teraz wyprowadzić zależność, która posłuży nam do wyprowadzenia wzoru na współczynnik lepkości. | + | Po podstawieniu do tego równania wzorów na siłę oporu (Stokes' |
| - | Do wzoru (7.5) podstawiamy wyrażenia ze wzorów (7.1) lub (7.2), (7.3) i (7.4): | + | $$3 \pi \eta v d + \frac{1}{6}\pi d^3 \rho_c g = \frac{1}{6} \pi d^3 \rho_k g\ ,$$ |
| - | $$3 \pi \eta v d + \frac{1}{6}\pi d^3 \rho_c g = \frac{1}{6} \pi d^3 \rho_k g\ .$$ | + | które po kilku przekształceniach |
| - | + | $$\eta=\frac{(\rho_k-\rho_c)g d^2 t}{18\,l}\ .$$ | |
| - | Po kilku rzekształceniach | + | |
| - | $$\eta=\frac{(\rho_k-\rho_c)g d^2 t}{18\,l}\ . \tag{7.6 a}$$ | + | |
| < | < | ||
| Linia 198: | Linia 184: | ||
| - Ilość pomiarów i rodzaj kulek ustalić z prowadzącym zajęcia. | - Ilość pomiarów i rodzaj kulek ustalić z prowadzącym zajęcia. | ||
| - Wyniki zapisać w tabelach 7.1. i 7.2. | - Wyniki zapisać w tabelach 7.1. i 7.2. | ||
| - | **Uwaga:** Dla wszystkich pomiarów ustalić niepewności pomiarowe. | + | :!: **Uwaga:** Dla wszystkich pomiarów ustalić niepewności pomiarowe. |
| ===== - Opracowanie wyników ===== | ===== - Opracowanie wyników ===== | ||
| - | - Na podstawie wyników pomiarów obliczyć lepkość | + | - Na podstawie wyników pomiarów obliczyć lepkość |
| - | - Z opisu metody pomiarowej wynika, że wyznaczona lepkość nie powinna zależeć od średnicy kulek. Sprawdzić czy taka zależność występuje wykonując wykres zależności $\eta(d)$. Jeśli korelacja jest zauważalna to sprawdzić, który z warunków omawianych we wprowadzeniu (liczba Reynoldsa mniejsza niż jeden, niewielki stosunek średnicy kulki do średnicy cylindra) nie jest spełniony i mógł zaburzać wyniki pomiarów. | + | - Obliczyć niepewności maksymalne pojedynczych pomiarów $\delta \eta_m$ przez zastosowanie wzoru: $$ \delta \eta_m = \eta \left( \frac{\delta \rho}{\rho_k-\rho_c} + 2\frac{\delta d}{d} + \frac{\delta t}{t} + \frac{\delta g}{g} + \frac{\delta l}{l} \right)\ ,$$ który otrzymujemy stosując zwykłe reguły przenoszenia niepewności. **Nie ma potrzeby obliczania tej niepewności dla wszystkich pomiarów**. Wystarczy kilka dla uzyskania orientacji. Uzupełnić odpowiednie komórki ostatniej kolumny tabeli 7.2 |
| - | - Do dalszych obliczeń wybrać tylko te pomiary, które spełniają postawione warunki. | + | |
| - | - Obliczyć niepewności maksymalne pojedynczych pomiarów $\delta \eta$ przez zastosowanie wzoru: $$ \delta \eta_m = \eta \left( \frac{\delta \rho}{\rho_k-\rho_c} + 2\frac{\delta d}{d} + \frac{\delta t}{t} + \frac{\delta g}{g} + \frac{\delta l}{l} \right)\ ,$$ który otrzymujemy stosując zwykłe reguły przenoszenia niepewności. **Nie ma potrzeby obliczania tej niepewności dla wszystkich pomiarów**. Wystarczy kilka dla uzyskania orientacji. Uzupełnić odpowiednie komórki ostatniej kolumny tabeli 7.2 | + | |
| - Obliczyć wartość średnią dla wybranych pomiarów oraz odchylenia od wartości średniej oraz uzupełnić odpowiednią kolumnę tabeli 7.2 | - Obliczyć wartość średnią dla wybranych pomiarów oraz odchylenia od wartości średniej oraz uzupełnić odpowiednią kolumnę tabeli 7.2 | ||
| - Określić wynik końcowy oraz niepewność pomiarową, uwzględniając niepewność statystyczną i niepewność pojedynczych pomiarów. | - Określić wynik końcowy oraz niepewność pomiarową, uwzględniając niepewność statystyczną i niepewność pojedynczych pomiarów. | ||
| - Otrzymaną wartość lepkości porównać z wartością podawaną w tablicach wielkości fizycznych. | - Otrzymaną wartość lepkości porównać z wartością podawaną w tablicach wielkości fizycznych. | ||
| + | |||
| + | :!: **Uwaga.** Z opisu metody pomiarowej wynika, że wyznaczona lepkość nie powinna zależeć od średnicy kulek. Jeśli w ćwiczeniu używano kulek o różnych średnicach, | ||
| ===== - Wzory tabel ===== | ===== - Wzory tabel ===== | ||
| **Tabela 7.1. Pomiary wstępne i dane tablicowe.** | **Tabela 7.1. Pomiary wstępne i dane tablicowe.** | ||
| - | ^ Gęstość cieczy,\\ niepewność | + | ^ Gęstość cieczy | $\rho_c \left[ \frac{kg}{m^3} \right] = $ _______ $\pm$ _______ |
| - | ^ Temperatura pomiarów,\\ niepewność | + | ^ Temperatura pomiarów | $t_p \left[ ^\circ C \right] = $ _______ $\pm$ _______ |
| - | ^ Długość drogi opadania CD,\\ niepewność maksymalna | + | ^ Długość drogi opadania CD | $l \left[ m \right] = $ _______ $\pm$ _______ |
| - | ^ Przyspieszenie ziemskie,\\ niepewność | + | ^ Przyspieszenie ziemskie | $g \left[ \frac{m}{s^2} \right] = $ _______ $\pm$ _______ |
| - | ^ Gęstość kulek (rodzaj pierwszy),\\ niepewność | + | ^ Gęstość kulek (rodzaj pierwszy) | $\rho_{ks} \left[ \frac{kg}{m^3} \right] = $ _______ $\pm$ _______ |
| - | ^ Gęstość kulek (rodzaj drugi),\\ niepewność | + | ^ Gęstość kulek (rodzaj drugi) | $\rho_{ks} \left[ \frac{kg}{m^3} \right] = $ _______ $\pm$ _______ |
| - | ^ Niepewność pomiaru czasu opadania kulek | $\delta t\ \mathrm{[s] = \pm \mbox{ _____ }}$ | | + | ^ Niepewność pomiaru czasu opadania kulek | $\delta t\ [s] = \pm$ _______ |
| - | ^ Niepewność pomiaru średnicy kulek | $\delta d\ \mathrm{[m] = \pm \mbox{ _____ }}$ | | + | ^ Niepewność pomiaru średnicy kulek | $\delta d\ [m] = \pm$ _______ |
| **Tabela 7.2. Wyniki pomiarów.** (Należy sporządzić oddzielne tabele dla każdego rodzaju kulek, zwróć uwagę na jednostki długości) | **Tabela 7.2. Wyniki pomiarów.** (Należy sporządzić oddzielne tabele dla każdego rodzaju kulek, zwróć uwagę na jednostki długości) | ||
| - | |< - 5em 5em 5em 5em 5em 5em >| | + | **Tabela 7.2. Wyniki pomiarów.** (Należy sporządzić oddzielne tabele dla każdego rodzaju kulek, zwróć uwagę na jednostki długości) |
| + | |||
| + | |< - 6em 6em 6em 6em 6em >| | ||
| ^ Rodzaj kulek: || |||| | ^ Rodzaj kulek: || |||| | ||
| - | ^ | + | ^ |
| | 1 | | | | | | | | 1 | | | | | | | ||
| | 2 | | | | | | | | 2 | | | | | | | ||
| Linia 238: | Linia 226: | ||
| | 10 | | | | | | | | 10 | | | | | | | ||
| + | <wrap lo>< | ||
cw._nr_7.1739447465.txt.gz · ostatnio zmienione: przez ts
