cw.chf_02_grimm
Różnice
Różnice między wybraną wersją a wersją aktualną.
| cw.chf_02_grimm [2026-10-02 10:51] – utworzono ts-admin-lab | cw.chf_02_grimm [2026-10-09 08:11] (aktualna) – usunięto ts-admin-lab | ||
|---|---|---|---|
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| - | ====== Analiza jakościowa stopów metali metodą optycznej spektroskopii emisyjnej ze wzbudzeniem w wyładowaniu jarzeniowym (GD-OES) z wykorzystaniem głowicy Grimma ====== | ||
| - | |||
| - | ===== Cele ćwiczenia ===== | ||
| - | - Poznanie zasady działania optycznej spektroskopii emisyjnej ze wzbudzeniem w wyładowaniu jarzeniowym (GD-OES); | ||
| - | - Poznanie budowy i zasady działania źródła wyładowania jarzeniowego typu Grimma; | ||
| - | - Obserwacja widma emisyjnego plazmy wyładowania w argonie; | ||
| - | - Rejestracja widm optycznych próbek metalicznych za pomocą spektrometru USB Ocean Optics VIS; | ||
| - | - Jakościowa identyfikacja pierwiastków obecnych w badanych stopach na podstawie ich charakterystycznych linii emisyjnych; | ||
| - | - Rozpoznanie linii pochodzących od gazu roboczego oraz zanieczyszczeń atmosferycznych; | ||
| - | - Ocena wpływu warunków wyładowania i przygotowania próbki na jakość rejestrowanego widma. | ||
| - | |||
| - | ===== - Wprowadzenie ===== | ||
| - | ==== - Wzbudzenie i jonizacja atomu ==== | ||
| - | |||
| - | Atom w stanie podstawowym ma określony układ elektronów i odpowiadający mu poziom energii. Dostarczenie energii może spowodować przejście elektronu na wyższy poziom energetyczny: | ||
| - | |||
| - | $$ \ce{ A + $E$ \rightarrow A^* }$$ | ||
| - | |||
| - | gdzie:\\ | ||
| - | • A – atom w stanie podstawowym, | ||
| - | • A* – atom w stanie wzbudzonym, | ||
| - | • $E$ [J, eV] – energia dostarczona podczas zderzenia. | ||
| - | |||
| - | Stan wzbudzony jest nietrwały. Elektron może powrócić na niższy poziom energetyczny, | ||
| - | |||
| - | $$ \ce{A^* \rightarrow A + $h\nu$ }$$ | ||
| - | |||
| - | gdzie: $h$ – stała Planck’a, $\nu$ – częstotliwość fotonu. | ||
| - | |||
| - | Energia emitowanego fotonu jest równa różnicy energii pomiędzy poziomami energetycznymi atomu: | ||
| - | |||
| - | $$ h\nu = E_2-E_1\ ,$$ | ||
| - | |||
| - | a zatem długość emitowanej fali: | ||
| - | |||
| - | $$ \lambda = hc(E_2-E_1)\ , $$ | ||
| - | gdzie $c$ – prędkość światła w próżni. | ||
| - | |||
| - | Każdy pierwiastek posiada charakterystyczny układ poziomów energetycznych, | ||
| - | W plazmie wyładowania jarzeniowego wzbudzenie może zachodzić m.in. w wyniku:\\ | ||
| - | • zderzeń atomów z elektronami, | ||
| - | • zderzeń z jonami,\\ | ||
| - | • zderzeń z metastabilnymi atomami argonu,\\ | ||
| - | • procesów wymiany ładunku. | ||
| - | |||
| - | Ważnym procesem jest również jonizacja: | ||
| - | |||
| - | $$ \ce{ A + e^- \rightarrow A^+ + 2e^- }$$ | ||
| - | |||
| - | W przypadku atomów materiału elektrody, procesy te zachodzą po wcześniejszym uwolnieniu atomów z powierzchni próbki w wyniku rozpylania katodowego. | ||
| - | |||
| - | ==== - Atomowe widmo emisyjne ==== | ||
| - | |||
| - | Widmo emisyjne atomu składa się z linii odpowiadających przejściom elektronowym pomiędzy określonymi poziomami energetycznymi – Rys. 1. | ||
| - | |||
| - | {{: | ||
| - | **Rys. 1.** Schemat atomowych procesów absorpcji energii i emisji promieniowania. | ||
| - | |||
| - | Dla przykładu, w widmie miedzi można obserwować charakterystyczne linie Cu< | ||
| - | Symbol:\\ | ||
| - | • < | ||
| - | • < | ||
| - | • < | ||
| - | | ||
| - | W plazmie GD-OES obserwuje się jednocześnie linie emisyjne pochodzące od gazu roboczego oraz pierwiastków zawartych w próbce. Do identyfikacji linii emisyjnych należy wykorzystywać przede wszystkim długość fali, a dopiero w drugiej kolejności względną intensywność. Sama obecność maksimum w widmie nie jest wystarczającym dowodem identyfikacji pierwiastka, | ||
| - | |||
| - | ==== - Wyładowanie jarzeniowe w gazach pod niskim ciśnieniem ==== | ||
| - | | ||
| - | Wyładowanie jarzeniowe jest nietermiczną plazmą powstającą w gazie znajdującym się pod obniżonym ciśnieniem pomiędzy elektrodami, | ||
| - | W analizie GD-OES (Glow Discharge - Optical Rmission Spectroscopy) jako gaz roboczy najczęściej stosuje się argon. Jest to gaz obojętny chemicznie i charakteryzuje się korzystnymi właściwościami dla rozpylania materiału katody. W typowym źródle stałoprądowym (DC) Grimm’a napięcie rzędu 1 kV jest przykładane pomiędzy przewodzącą próbkę stanowiącą katodę a anodę, przy ciśnieniu argonu około 1–10 Torr, czyli około 1,3–13 hPa. Po zapłonie wyładowania elektrony są przyspieszane w polu elektrycznym i zderzają się z atomami argonu: | ||
| - | | ||
| - | $$ \ce{ Ar + e^- \rightarrow Ar^+ + 2e^- \ .} $$ | ||
| - | |||
| - | Powstałe jony dodatnie są przyspieszane w kierunku ujemnie spolaryzowanej katody. W wyniku bombardowania powierzchni próbki jonami argonu zachodzi proces rozpylania katodowego (sputtering): | ||
| - | |||
| - | $$ \ce{ Ar^+ + M_{(s)} \rightarrow Ar^+ + M_{(g)} \ . }$$ | ||
| - | |||
| - | Atomy materiału przechodzą do fazy gazowej i trafiają do obszaru plazmy, gdzie ulegają wzbudzeniu lub jonizacji. Schemat procesu można przedstawić następująco: | ||
| - | |||
| - | ** Ar → jonizacja → Ar< | ||
| - | |||
| - | Obszary wyładowania jarzeniowego w gazie | ||
| - | W uproszczonym modelu wyładowania jarzeniowego w gazie pod niskim ciśnieniem – Rys. 2, można wyróżnić: | ||
| - | • obszar katodowy (ciemnia Aston’a, poświata katodowa, ciemnia katodowa, poświata ujemna),\\ | ||
| - | • ciemnię Faraday’a, | ||
| - | • obszar anodowy (poświata dodatnia, poświata anodowa, ciemnia anodowa). | ||
| - | |||
| - | {{: | ||
| - | **Rys. 2.** Schemat wyładowania jarzeniowego w gazie rozrzedzonym. | ||
| - | |||
| - | W obszarze poświaty ujemnej występuje znaczna liczba wzbudzonych atomów i jonów oraz obserwowane jest intensywne promieniowanie charakterystyczne dla gazu i materiału próbki. W geometrii Grimma plazma jest ograniczona do obszaru w otworze anody, dzięki czemu uzyskuje się stabilne warunki rozpylania i wzbudzenia. | ||
| - | |||
| - | Na charakter i intensywność widma emisyjnego wpływają **parametry wyładowania**, | ||
| - | • ciśnienie argonu, | ||
| - | • napięcie wyładowania, | ||
| - | • prąd wyładowania, | ||
| - | • geometria anody, | ||
| - | • rodzaj i stan powierzchni próbki, | ||
| - | • szczelność układu, | ||
| - | • czystość argonu. | ||
| - | |||
| - | Ciśnienie wpływa na średnią drogę swobodną elektronów i jonów, częstość zderzeń oraz warunki podtrzymywania plazmy. Zbyt niskie ciśnienie może utrudniać stabilne podtrzymanie wyładowania. Zbyt wysokie może zmieniać charakter plazmy i warunki rozpylania. | ||
| - | |||
| - | ==== - Głowica Grimm' | ||
| - | |||
| - | Głowica Grimm’a jest szczególnie przydatnym źródłem dla bezpośredniej analizy stałych materiałów przewodzących, | ||
| - | |||
| - | W klasycznej głowicy Grimma próbka jest dociskana do płaskiej części katodowej źródła. W pobliżu powierzchni próbki znajduje się cylindryczna anoda z otworem ograniczającym obszar wyładowania. | ||
| - | Charakterystyczną cechą konstrukcji jest bardzo mała odległość pomiędzy anodą a powierzchnią próbki. W literaturze podaje się typowo około 0,1–0,2 mm. Wyładowanie jest w ten sposób ograniczone do stosunkowo małego, dobrze określonego obszaru powierzchni próbki – Rys. | ||
| - | |||
| - | {{: | ||
| - | **Rys. 3.** Schemat plazmowej głowicy Grimm’a. | ||
| - | |||
| - | Najważniejsze elementy układu to:\\ | ||
| - | 1. próbka – katoda,\\ | ||
| - | 2. blok anodowy,\\ | ||
| - | 3. doprowadzenie argonu,\\ | ||
| - | 4. układ próżniowy, | ||
| - | 5. zasilacz | ||
| - | 6. okno optyczne,\\ | ||
| - | 7. światłowód prowadzący promieniowanie do spektrometru. | ||
| - | |||
| - | |||
| - | Jako zakres startowy parametrów do ćwiczenia można przyjąć: | ||
| - | * Ciśnienie argonu //p//(Ar) = 0,5–5 hPa z preferowanym punktem początkowym około //p//(Ar) = 1–2 hPa. Ostateczne nastawy należy dobrać do konkretnej głowicy. | ||
| - | * Napięcie i natężenie prądu wyładowania. Typowy zakres napięcia dla klasycznego źródła Grimm' | ||
| - | |||
| - | ==== - Zakłócenia widma – tlen, azot i para wodna ==== | ||
| - | |||
| - | Jednym z istotnych problemów w analizie GD-OES jest obecność gazów pochodzących z atmosfery. Szczególnie istotne są:\\ | ||
| - | • tlen,\\ | ||
| - | • azot,\\ | ||
| - | • para wodna,\\ | ||
| - | • wodór. | ||
| - | |||
| - | Ich obecność może wynikać z:\\ | ||
| - | • nieszczelności układu,\\ | ||
| - | • niedostatecznego czasu odpompowania, | ||
| - | • wilgotnej/ | ||
| - | • niewystarczającego przepłukania układu argonem,\\ | ||
| - | • nieszczelności w doprowadzeniu gazu roboczego. | ||
| - | |||
| - | === - Azot === | ||
| - | Azot może powodować pojawienie się struktur pasmowych cząsteczki (N2), szczególnie w zakresie bliskim ultrafiolecie (UV). Na spektrometrze obejmującym zakres od około 350 nm można obserwować fragmenty pasm molekularnych azotu. **Uwaga:** obecność struktury molekularnej (N2) nie oznacza obecności azotu jako składnika badanego stopu. | ||
| - | |||
| - | === - Tlen === | ||
| - | Tlen może powodować pojawienie się linii atomowego tlenu, m.in. w okolicy 777nm i 844 nm. Intensywność tych sygnałów może być wskaźnikiem jakości próżni i szczelności układu. | ||
| - | |||
| - | === - Para wodna i wodór === | ||
| - | Para wodna w plazmie ulega dysocjacji: | ||
| - | $$ \ce{ H_2O \rightarrow H + OH^-} $$ | ||
| - | |||
| - | i dlatego jej obecność może być pośrednio obserwowana w widmie emisyjnym. Emisja molekularna pochodząca od wodoru i innych lekkich pierwiastków może również tworzyć szerokie tło widmowe. | ||
| - | Przed identyfikacją składników stopu należy więc najpierw zidentyfikować linie emisyjne argonu, ewentualne sygnały pochodzące od zanieczyszczeń gazowych H/O/N, a następnie linie pierwiastków pochodzące od próbki. | ||
| - | |||
| - | ===== - Przeprowadzenie ćwiczenia ==== | ||
| - | |||
| - | ==== - Aparatura ==== | ||
| - | Do wykonania ćwiczenia potrzebne są:\\ | ||
| - | • głowica wyładowania jarzeniowego typu Grimm’a, | ||
| - | • zasilacz stałoprądowy, | ||
| - | • pompa próżniowa, | ||
| - | • butla z argonem o odpowiedniej czystości, | ||
| - | • regulator/ | ||
| - | • układ pomiaru ciśnienia, | ||
| - | • światłowód, | ||
| - | • spektrometr USB pracujący w przedziale spektralnym 300–800 nm,\\ | ||
| - | • komputer z oprogramowaniem do akwizycji widma,\\ | ||
| - | • próbki mosiądzu i stali nierdzewnej, | ||
| - | • papier ścierny lub urządzenie do mechanicznego przygotowania powierzchni, | ||
| - | • etanol lub izopropanol do odtłuszczania, | ||
| - | • papier bezpyłowy. | ||
| - | |||
| - | W przypadku popularnych spektrometrów USB zakres pomiarowy zależy od zastosowanej wersji i siatki dyfrakcyjnej; | ||
| - | |||
| - | ==== - Przygotowanie próbek ==== | ||
| - | Źródło Grimm' | ||
| - | • elektrycznie przewodząca, | ||
| - | • płaska,\\ | ||
| - | • odpowiednio duża, aby zapewnić szczelne przyleganie do głowicy,\\ | ||
| - | • pozbawiona grubych warstw tlenków, smarów i innych zanieczyszczeń. | ||
| - | |||
| - | Przygotowanie powierzchni: | ||
| - | |||
| - | - Powierzchnię próbki przeszlifować drobnym papierem ściernym. | ||
| - | - Usunąć luźne produkty korozji i warstwę powierzchniową. | ||
| - | - Odtłuścić powierzchnię etanolem lub izopropanolem. | ||
| - | - Nie dotykać przygotowanej powierzchni palcami. | ||
| - | - Próbkę zamontować w głowicy zgodnie z instrukcją aparatury. | ||
| - | - Sprawdzić, czy próbka tworzy prawidłowe uszczelnienie. | ||
| - | |||
| - | **Uwaga:** zbyt intensywne szlifowanie może zmienić skład powierzchni, | ||
| - | |||
| - | ==== - Wykonanie ćwiczenia ==== | ||
| - | Etap **A** – kontrola układu:\\ | ||
| - | 1. Sprawdzić stan głowicy Grimm’a.\\ | ||
| - | 2. Sprawdzić czystość okna optycznego.\\ | ||
| - | 3. Sprawdzić połączenia próżniowe.\\ | ||
| - | 4. Sprawdzić doprowadzenie argonu.\\ | ||
| - | 5. Uruchomić układ próżniowy.\\ | ||
| - | 6. Odczekać do uzyskania stabilnego ciśnienia bazowego.\\ | ||
| - | 7. Przepłukać układ argonem zgodnie z procedurą stanowiskową.\\ | ||
| - | |||
| - | <WRAP center important> | ||
| - | **Zasady bezpieczeństwa** | ||
| - | - Nie należy zapalać wyładowania przy nieznanym stanie układu lub niesprawnym chłodzeniu. | ||
| - | - Źródło pracuje przy wysokim napięciu – nie wolno dotykać elementów głowicy podczas pracy. | ||
| - | - Nie wolno zmieniać konfiguracji połączeń elektrycznych przy włączonym zasilaczu. | ||
| - | - Układ próżniowy należy obsługiwać zgodnie z instrukcją stanowiskową. | ||
| - | - Butla z argonem musi być prawidłowo zamocowana. | ||
| - | - Należy stosować okulary ochronne podczas przygotowania powierzchni próbek. | ||
| - | - Szlifowanie metali należy wykonywać z odpowiednią wentylacją/ | ||
| - | - Po zakończeniu pomiaru należy wyłączyć napięcie, a następnie bezpiecznie zapowietrzyć układ zgodnie z procedurą aparatury. | ||
| - | - Próbka i elementy głowicy mogą się nagrzewać – przed demontażem należy odczekać na ich ostygnięcie. | ||
| - | </ | ||
| - | |||
| - | Etap **B** – zapłon wyładowania: | ||
| - | 1. Umieścić przygotowaną próbkę w głowicy.\\ | ||
| - | 2. Wprowadzić argon.\\ | ||
| - | 3. Ustawić ciśnienie początkowe około 1–2 hPa (1-2mbar).\\ | ||
| - | 4. Ustawić napięcie początkowe około −800 V.\\ | ||
| - | 5. Ustawić niewielki prąd, np. kilka mA.\\ | ||
| - | 6. Zainicjować wyładowanie zgodnie z instrukcją zasilacza.\\ | ||
| - | 7. Stopniowo zwiększać prąd do wartości zapewniającej stabilne wyładowanie.\\ | ||
| - | 8. Obserwować stabilność plazmy. | ||
| - | |||
| - | Nie należy samodzielnie zmieniać maksymalnych wartości napięcia ani prądu określonych przez prowadzącego lub producenta aparatury. | ||
| - | |||
| - | ==== - Rejestracja widma emisyjnego plazmy ==== | ||
| - | Przed analizą próbki należy zarejestrować widmo tła/ | ||
| - | |||
| - | === - Pomiar 1 – widmo bez próbki analitycznej === | ||
| - | Jeżeli konstrukcja stanowiska na to pozwala, zarejestrować widmo:\\ | ||
| - | • argonu,\\ | ||
| - | • ewentualnego tła układu,\\ | ||
| - | • sygnałów pochodzących od zanieczyszczeń atmosferycznych. | ||
| - | |||
| - | Widmo to będzie stanowić punkt odniesienia podczas późniejszej analizy. | ||
| - | |||
| - | === - Pomiar 2 – mosiądz === | ||
| - | - Zamontować próbkę mosiądzu. | ||
| - | - Zapalić stabilne wyładowanie. | ||
| - | - Odczekać na ustabilizowanie plazmy. | ||
| - | - Zarejestrować widmo. | ||
| - | - Zapisać widmo wraz z informacją o: | ||
| - | - ciśnieniu Ar, | ||
| - | - napięciu i prądzie wyładowania, | ||
| - | - czasie integracji, | ||
| - | - numerze próbki. | ||
| - | |||
| - | === - Pomiar 3 – stal nierdzewna === | ||
| - | Powtórzyć procedurę zastosowaną do mosiądzu dla stali nierdzewnej. | ||
| - | Po zmianie próbki zaleca się przeprowadzić krótkie rozpylanie wstępne (kilkadziesiąt sekund), którego celem jest usunięcie powierzchniowej warstwy zanieczyszczonej i uzyskanie bardziej reprezentatywnego widma badanego materiału. | ||
| - | |||
| - | === - Parametry rejestracji widm spektrometrem. === | ||
| - | Parametry należy dobrać eksperymentalnie. | ||
| - | Zaleca się:\\ | ||
| - | • rozpocząć od krótkiego czasu integracji, | ||
| - | • sprawdzić, czy najsilniejsze linie nie ulegają nasyceniu, | ||
| - | • następnie zwiększać czas integracji w celu poprawy stosunku sygnału do szumu,\\ | ||
| - | • wykonać kilka kolejnych rejestracji i sprawdzić powtarzalność widma. | ||
| - | |||
| - | Jeżeli występuje nasycenie detektora, należy zmniejszyć: | ||
| - | • czas integracji, | ||
| - | • albo intensywność promieniowania docierającego do spektrometru. | ||
| - | |||
| - | Nie należy identyfikować linii na podstawie maksimum znajdującego się w obszarze nasycenia detektora. | ||
| - | Dla spektrometru typowe czasy integracji obejmują zakres od kilku milisekund do kilku sekund, zależnie od konfiguracji. | ||
| - | |||
| - | ===== - Opracowanie wyników ===== | ||
| - | |||
| - | ==== - Podstawowe dane i wstępna obróbka ==== | ||
| - | |||
| - | Dla każdej próbki należy w tabeli zapisać następujące parametry: | ||
| - | |||
| - | ^ Parametr | ||
| - | | Ciśnienie Ar [Pa] | | | | ||
| - | | Naięcie U [V] | | | | ||
| - | | Nat. prądu [mA] | | | | ||
| - | | Czas integracji [ms] | | | | ||
| - | | Liczba uśrednionych widm | | | | ||
| - | | Zakes długości fali [nm] | | | | ||
| - | | Uwagi dot. stabilności plazmy | ||
| - | |||
| - | Dla każdego widma:\\ | ||
| - | • wyznaczyć zakres użytecznego sygnału;\\ | ||
| - | • sprawdzić poziom tła;\\ | ||
| - | • zidentyfikować ewentualne nasycone fragmenty widma;\\ | ||
| - | • zaznaczyć główne maksima;\\ | ||
| - | • określić ich długości fali;\\ | ||
| - | • porównać położenie maksimum z wartościami literaturowymi. | ||
| - | |||
| - | Nie należy automatycznie uznawać każdego maksimum za linię analityczną. | ||
| - | |||
| - | ==== - Identyfikacja linii emisyjnych ==== | ||
| - | |||
| - | Źródłem danych spektralnych jest: NIST Atomic Spectra Database. | ||
| - | Baza zawiera dane dotyczące linii widmowych oraz poziomów energetycznych atomów i jonów większości pierwiastków; | ||
| - | |||
| - | Zalecana procedura identyfikacji wyglądałaby następująco. Dla każdego wybranego maksimum:\ | ||
| - | • odczytać eksperymentalną długość fali λ;\\ | ||
| - | • wyszukać linie danego pierwiastka w NIST;\\ | ||
| - | • znaleźć linię o możliwie zgodnej długości fali;\\ | ||
| - | • uwzględnić rozdzielczość spektrometru; | ||
| - | • sprawdzić, czy w pobliżu nie występują linie innych pierwiastków; | ||
| - | • sprawdzić, czy identyfikację potwierdzają inne linie tego samego pierwiastka.\\ | ||
| - | |||
| - | Dla jakościowej identyfikacji wymaga się aby co najmniej 2–3 linie tego samego pierwiastka były zgodne z bazą. | ||
| - | |||
| - | Orientacyjne linie, których należy szukać w widmie próbki:\\ | ||
| - | **Mosiądz**. Należy oczekiwać przede wszystkim linii Cu< | ||
| - | pochodzące odpowiednio od gazu roboczego i zanieczyszczeń. \\ | ||
| - | **Stal nierdzewna**. Należy oczekiwać przede wszystkim linii atomowych: Fe< | ||
| - | |||
| - | W zależności od rodzaju stali mogą pojawić się również sygnały od Mn, Si, Mo, C i innych dodatków stopowych. Brak wyraźnej linii danego pierwiastka nie musi oznaczać jego całkowitego braku. | ||
| - | |||
| - | === - Rozdzielczość spektrometru a identyfikacja linii === | ||
| - | |||
| - | Ważnym elementem ćwiczenia jest porównanie dokładności położenia linii z rozdzielczością użytego spektrometru. Jeżeli rozdzielczość spektrometru wynosi około 1,5 nm, dwie linie oddalone np. o 0,2 nm mogą nie być rozdzielone i pojawić się jako jedno poszerzone maksimum. Położenie maksimum zależy m.in. od: | ||
| - | • rzeczywistej rozdzielczości, | ||
| - | • kalibracji długości fali, | ||
| - | • kształtu linii, | ||
| - | • nakładania się kilku linii. | ||
| - | |||
| - | ==== - Tabela wyników ==== | ||
| - | Dla każdego widma należy przygotować tabelę: | ||
| - | |||
| - | ^ Nr^ λ (eksperymentalna) [nm] ^ Pierwiastek | ||
| - | |1| | | | | | | | | ||
| - | |2| | | | | | | | | ||
| - | |3| | | | | | | | | ||
| - | |4| | | | | | | | | ||
| - | |5| | | | | | | | | ||
| - | |...| | | | | | | | ||
| - | |||
| - | W kolumnie „Pewność identyfikacji” można zapisać uwagę o jakości/ | ||
| - | • wysoka – kilka linii zgodnych z bazą NIST,\\ | ||
| - | • średnia – jedna wyraźna linia i brak konkurencyjnych identyfikacji, | ||
| - | • niska – maksimum nakładające się z liniami innych pierwiastków lub słaby sygnał. | ||
| - | | ||
| - | ==== - Porównanie widm obu stopów ==== | ||
| - | |||
| - | Na podstawie zarejestrowanych plików widm należy sporządzić wykresy: | ||
| - | - Widmo emisyjne mosiądzu I=f(λ), | ||
| - | - Widmo emisyjne stali nierdzewnej I=f(λ), | ||
| - | - Na jednym wykresie – widma I=f(λ) obu próbek po normalizacji intensywności, | ||
| - | - Wybrane fragmenty widma, np. 250–550 nm i 650-900nm, z zaznaczonymi liniami identyfikacyjnymi. | ||
| - | |||
| - | Na wykresach należy oznaczyć linie Ar, linie pierwiastków próbki, potencjalne linie H/O, pasma molekularne (jeżeli są widoczne). | ||
| - | |||
| - | ==== - Analiza wpływu parametrów wyładowania ==== | ||
| - | |||
| - | Jeżeli czas ćwiczenia na to pozwala, dla jednej próbki można wykonać serię pomiarów przy różnych prądach wyładowania. Przykładowo: | ||
| - | |||
| - | ^ Pomiar | ||
| - | | 1 | | | | | | ||
| - | | 2 | | | | | | ||
| - | | 3 | | | | | | ||
| - | | 4 | | | | | | ||
| - | | 5 | | | | | | ||
| - | | ... | | | | | | ||
| - | |||
| - | Następnie sporządzić wykres zależności wybranej linii of natężenia prądu wyładowania oraz skomentować, | ||
| - | Podobną analizę można wykonać dla ciśnienia argonu. | ||
| - | Nie należy jednak traktować tych zależności jako prostych zależności liniowych. W GD-OES intensywność emisji zależy jednocześnie od populacji wzbudzonych cząstek, szybkości rozpylania i warunków transportu w plazmie. | ||
| - | |||
| - | ==== - Ocena jakości widma ==== | ||
| - | |||
| - | Przed sformułowaniem wniosku należy odpowiedzieć: | ||
| - | - Czy wyładowanie było stabilne? | ||
| - | - Czy powierzchnia próbki była prawidłowo przygotowana? | ||
| - | - Czy widmo wykazuje wysoki poziom tła? | ||
| - | - Czy występują sygnały H/O/N sugerujące obecność zanieczyszczeń? | ||
| - | - Czy linie argonu są wyraźne? | ||
| - | - Czy występują charakterystyczne linie badanego stopu? | ||
| - | - Czy rozdzielczość spektrometru pozwala rozdzielić obserwowane linie? | ||
| - | - Czy identyfikację można potwierdzić więcej niż jedną linią? | ||
| - | - Czy wyniki obu pomiarów są zgodne z oczekiwanym składem próbek? | ||
| - | |||
| - | ==== - Dyskusja ==== | ||
| - | |||
| - | W sprawozdaniu należy omówić: | ||
| - | - Źródło sygnału i wyjaśnić, dlaczego w widmie obserwuje się jednocześnie: | ||
| - | - Wyjaśnić, dlaczego warstwa tlenkowa lub zanieczyszczenia powierzchniowe mogą wpływać na pierwsze sekundy/ | ||
| - | - Wyjaśnić, jak ciśnienie argonu, napięcie i prąd wpływają na zapłon wyładowania, | ||
| - | - Wyjaśnić, przyczyny występowania zakłóceń w obserwowanym widmie emisyjnym. | ||
| - | |||
| - | |||
| - | ===== Literatura ===== | ||
| - | |||
| - | - Radu Mavrodineanu, | ||
| - | - K. Wagatsuma, Glow Discharge Optical Emission Spectroscopy – The Fundamental Principles. | ||
| - | - S.J. Lötter, W. Purcell and J.T. Nel, Glow discharge optical emission spectroscopy: | ||
| - | - Z. Weiss, Emission yields and the standard model in glow discharge optical emission spectroscopy, | ||
| - | - Depth-Resolved Elemental Analysis by Glow Discharge Emission Spectroscopy: | ||
| - | - NIST Atomic Spectra Database, SRD 78. | ||
| - | - Dokumentacja techniczna użytego spektrometru. | ||
| - | |||
| - | |||
cw.chf_02_grimm.1790931069.txt.gz · ostatnio zmienione: przez ts-admin-lab
