Narzędzia użytkownika

Narzędzia witryny


cw.chf_02_grimm

Różnice

Różnice między wybraną wersją a wersją aktualną.

Odnośnik do tego porównania

cw.chf_02_grimm [2026-10-02 10:51] – utworzono ts-admin-labcw.chf_02_grimm [2026-10-09 08:11] (aktualna) – usunięto ts-admin-lab
Linia 1: Linia 1:
-====== Analiza jakościowa stopów metali metodą optycznej spektroskopii emisyjnej ze wzbudzeniem w wyładowaniu jarzeniowym (GD-OES) z wykorzystaniem głowicy Grimma ====== 
- 
-===== Cele ćwiczenia ===== 
-      - Poznanie zasady działania optycznej spektroskopii emisyjnej ze wzbudzeniem w wyładowaniu jarzeniowym (GD-OES); 
-      - Poznanie budowy i zasady działania źródła wyładowania jarzeniowego typu Grimma; 
-      - Obserwacja widma emisyjnego plazmy wyładowania w argonie; 
-      - Rejestracja widm optycznych próbek metalicznych za pomocą spektrometru USB Ocean Optics VIS; 
-      - Jakościowa identyfikacja pierwiastków obecnych w badanych stopach na podstawie ich charakterystycznych linii emisyjnych; 
-      - Rozpoznanie linii pochodzących od gazu roboczego oraz zanieczyszczeń atmosferycznych; 
-      - Ocena wpływu warunków wyładowania i przygotowania próbki na jakość rejestrowanego widma. 
- 
-===== - Wprowadzenie ===== 
-==== - Wzbudzenie i jonizacja atomu ==== 
- 
-Atom w stanie podstawowym ma określony układ elektronów i odpowiadający mu poziom energii. Dostarczenie energii może spowodować przejście elektronu na wyższy poziom energetyczny: 
- 
-$$ \ce{ A + $E$ \rightarrow A^* }$$ 
- 
-gdzie:\\ 
-• A – atom w stanie podstawowym,\\ 
-• A* – atom w stanie wzbudzonym,\\ 
-• $E$ [J, eV] – energia dostarczona podczas zderzenia. 
- 
-Stan wzbudzony jest nietrwały. Elektron może powrócić na niższy poziom energetyczny, emitując foton: 
- 
-$$ \ce{A^* \rightarrow A + $h\nu$ }$$ 
- 
-gdzie: $h$ – stała Planck’a, $\nu$ – częstotliwość fotonu. 
- 
-Energia emitowanego fotonu jest równa różnicy energii pomiędzy poziomami energetycznymi atomu: 
- 
-$$ h\nu = E_2-E_1\ ,$$ 
- 
-a zatem długość emitowanej fali: 
- 
-$$ \lambda = hc(E_2-E_1)\ , $$ 
-gdzie $c$ – prędkość światła w próżni. 
- 
-Każdy pierwiastek posiada charakterystyczny układ poziomów energetycznych, dlatego jego atomy emitują promieniowanie o określonych długościach fali. Stanowi to podstawę jakościowej analizy emisyjnej. 
-W plazmie wyładowania jarzeniowego wzbudzenie może zachodzić m.in. w wyniku:\\ 
-• zderzeń atomów z elektronami,\\ 
-• zderzeń z jonami,\\ 
-• zderzeń z metastabilnymi atomami argonu,\\ 
-• procesów wymiany ładunku. 
- 
-Ważnym procesem jest również jonizacja: 
- 
-$$ \ce{ A + e^- \rightarrow A^+ + 2e^- }$$ 
- 
-W przypadku atomów materiału elektrody, procesy te zachodzą po wcześniejszym uwolnieniu atomów z powierzchni próbki w wyniku rozpylania katodowego. 
- 
-==== - Atomowe widmo emisyjne ==== 
- 
-Widmo emisyjne atomu składa się z linii odpowiadających przejściom elektronowym pomiędzy określonymi poziomami energetycznymi – Rys. 1.  
- 
-{{:cw-chf-gdoes-1.png?400|}}\\ 
-**Rys. 1.** Schemat atomowych procesów absorpcji energii i emisji promieniowania. 
- 
-Dla przykładu, w widmie miedzi można obserwować charakterystyczne linie Cu<sup>I</sup>, natomiast dla cynku – linie Zn<sup>I</sup>. W widmie stali nierdzewnej oczekuje się przede wszystkim obecności linii Fe<sup>I</sup>/Fe<sup>II</sup> oraz charakterystycznych linii Cr<sup>I</sup>/Cr<sup>II</sup> i Ni<sup>I</sup>/N<sup>II</sup>. 
-Symbol:\\ 
-• <sup>I</sup> oznacza atom obojętny,\\ 
-• <sup>II</sup> – atom jednokrotnie zjonizowany,\\ 
-• <sup>III</sup> – atom dwukrotnie zjonizowany. 
-     
- W plazmie GD-OES obserwuje się jednocześnie linie emisyjne pochodzące od gazu roboczego oraz pierwiastków zawartych w próbce. Do identyfikacji linii emisyjnych należy wykorzystywać przede wszystkim długość fali, a dopiero w drugiej kolejności względną intensywność. Sama obecność maksimum w widmie nie jest wystarczającym dowodem identyfikacji pierwiastka, ponieważ linie różnych pierwiastków mogą znajdować się blisko siebie, a ograniczona rozdzielczość spektrometru może prowadzić do ich nakładania się.    
- 
-==== - Wyładowanie jarzeniowe w gazach pod niskim ciśnieniem ==== 
-     
-Wyładowanie jarzeniowe jest nietermiczną plazmą powstającą w gazie znajdującym się pod obniżonym ciśnieniem pomiędzy elektrodami, do których przyłożono napięcie. 
-W analizie GD-OES (Glow Discharge - Optical Rmission Spectroscopy) jako gaz roboczy najczęściej stosuje się argon. Jest to gaz obojętny chemicznie i charakteryzuje się korzystnymi właściwościami dla rozpylania materiału katody. W typowym źródle stałoprądowym (DC) Grimm’a napięcie rzędu 1 kV jest przykładane pomiędzy przewodzącą próbkę stanowiącą katodę a anodę, przy ciśnieniu argonu około 1–10 Torr, czyli około 1,3–13 hPa. Po zapłonie wyładowania elektrony są przyspieszane w polu elektrycznym i zderzają się z atomami argonu:    
-     
-$$ \ce{ Ar + e^- \rightarrow Ar^+ + 2e^- \ .} $$ 
- 
-Powstałe jony dodatnie są przyspieszane w kierunku ujemnie spolaryzowanej katody. W wyniku bombardowania powierzchni próbki jonami argonu zachodzi proces rozpylania katodowego (sputtering): 
- 
-$$ \ce{ Ar^+ + M_{(s)} \rightarrow Ar^+ + M_{(g)} \ . }$$ 
- 
-Atomy materiału przechodzą do fazy gazowej i trafiają do obszaru plazmy, gdzie ulegają wzbudzeniu lub jonizacji. Schemat procesu można przedstawić następująco: 
- 
-** Ar → jonizacja → Ar<sup>+</sup> → bombardowanie próbki → sputtering(rozpylanie) → atomy próbki w plazmie → wzbudzenie → emisja promieniowania → spektrometr **. 
- 
-Obszary wyładowania jarzeniowego w gazie 
-W uproszczonym modelu wyładowania jarzeniowego w gazie pod niskim ciśnieniem – Rys. 2, można wyróżnić:\\ 
-• obszar katodowy (ciemnia Aston’a, poświata katodowa, ciemnia katodowa, poświata ujemna),\\ 
-• ciemnię Faraday’a,\\ 
-• obszar anodowy (poświata dodatnia, poświata anodowa, ciemnia anodowa). 
- 
-{{:cw-chf-gdoes-3.png?400|}}\\ 
-**Rys. 2.** Schemat wyładowania jarzeniowego w gazie rozrzedzonym. 
- 
-W obszarze poświaty ujemnej występuje znaczna liczba wzbudzonych atomów i jonów oraz obserwowane jest intensywne promieniowanie charakterystyczne dla gazu i materiału próbki. W geometrii Grimma plazma jest ograniczona do obszaru w otworze anody, dzięki czemu uzyskuje się stabilne warunki rozpylania i wzbudzenia. 
- 
-Na charakter i intensywność widma emisyjnego wpływają **parametry wyładowania**,a przede wszystkim: 
-• ciśnienie argonu, 
-• napięcie wyładowania, 
-• prąd wyładowania, 
-• geometria anody, 
-• rodzaj i stan powierzchni próbki, 
-• szczelność układu, 
-• czystość argonu. 
- 
-Ciśnienie wpływa na średnią drogę swobodną elektronów i jonów, częstość zderzeń oraz warunki podtrzymywania plazmy. Zbyt niskie ciśnienie może utrudniać stabilne podtrzymanie wyładowania. Zbyt wysokie może zmieniać charakter plazmy i warunki rozpylania. 
- 
-==== - Głowica Grimm'a ==== 
- 
-Głowica Grimm’a jest szczególnie przydatnym źródłem dla bezpośredniej analizy stałych materiałów przewodzących, ponieważ próbka pełni jednocześnie funkcję katody. 
- 
-W klasycznej głowicy Grimma próbka jest dociskana do płaskiej części katodowej źródła. W pobliżu powierzchni próbki znajduje się cylindryczna anoda z otworem ograniczającym obszar wyładowania. 
-Charakterystyczną cechą konstrukcji jest bardzo mała odległość pomiędzy anodą a powierzchnią próbki. W literaturze podaje się typowo około 0,1–0,2 mm. Wyładowanie jest w ten sposób ograniczone do stosunkowo małego, dobrze określonego obszaru powierzchni próbki – Rys. 
- 
-{{:cw-chf-gdoes-2.png?400|}} \\ 
-**Rys. 3.** Schemat plazmowej głowicy Grimm’a.    
- 
-Najważniejsze elementy układu to:\\ 
-1. próbka – katoda,\\ 
-2. blok anodowy,\\ 
-3. doprowadzenie argonu,\\ 
-4. układ próżniowy,\\ 
-5. zasilacz  stałoprądowy 200mA/1000V,\\ 
-6. okno optyczne,\\ 
-7. światłowód prowadzący promieniowanie do spektrometru. 
- 
- 
-Jako zakres startowy parametrów do ćwiczenia można przyjąć: 
-  * Ciśnienie argonu //p//(Ar) = 0,5–5 hPa z preferowanym punktem początkowym około //p//(Ar) = 1–2 hPa. Ostateczne nastawy należy dobrać do konkretnej głowicy.  
-  * Napięcie i natężenie prądu wyładowania. Typowy zakres napięcia dla klasycznego źródła Grimm'a wynosi około //U// = -700 do -1200V. Natężenie prądu wyładowania: //I// = 100–300 mA. Natężenie prądu wpływa na liczbę jonów bombardujących katodę, szybkość rozpylania oraz populację wzbudzonych cząstek, a tym samym obserwowane natężenie emitowanego promieniowania. W ćwiczeniu należy rozpoczynać od najniższego prądu zapewniającego stabilne wyładowanie, np. kilkudziesięciu mA, i zwiększać go stopniowo zgodnie z dopuszczalnym zakresem zasilacza. 
- 
-==== - Zakłócenia widma – tlen, azot i para wodna ==== 
- 
-Jednym z istotnych problemów w analizie GD-OES jest obecność gazów pochodzących z atmosfery. Szczególnie istotne są:\\ 
-• tlen,\\ 
-• azot,\\ 
-• para wodna,\\ 
-• wodór. 
- 
-Ich obecność może wynikać z:\\ 
-• nieszczelności układu,\\ 
-• niedostatecznego czasu odpompowania,\\ 
-• wilgotnej/zabrudzonej próbki,\\ 
-• niewystarczającego przepłukania układu argonem,\\ 
-• nieszczelności w doprowadzeniu gazu roboczego. 
- 
-=== - Azot === 
-Azot może powodować pojawienie się struktur pasmowych cząsteczki (N2), szczególnie w zakresie bliskim ultrafiolecie (UV). Na spektrometrze obejmującym zakres od około 350 nm można obserwować fragmenty pasm molekularnych azotu. **Uwaga:** obecność struktury molekularnej (N2) nie oznacza obecności azotu jako składnika badanego stopu. 
- 
-=== - Tlen === 
-Tlen może powodować pojawienie się linii atomowego tlenu, m.in. w okolicy 777nm i 844 nm. Intensywność tych sygnałów może być wskaźnikiem jakości próżni i szczelności układu. 
- 
-=== - Para wodna i wodór === 
-Para wodna w plazmie ulega dysocjacji: 
-$$ \ce{ H_2O \rightarrow H + OH^-} $$   
- 
-i dlatego jej obecność może być pośrednio obserwowana w widmie emisyjnym. Emisja molekularna pochodząca od wodoru i innych lekkich pierwiastków może również tworzyć szerokie tło widmowe.  
-Przed identyfikacją składników stopu należy więc najpierw zidentyfikować linie emisyjne argonu, ewentualne sygnały pochodzące od zanieczyszczeń gazowych H/O/N, a następnie linie pierwiastków pochodzące od próbki. 
- 
-===== - Przeprowadzenie ćwiczenia ==== 
- 
-==== - Aparatura ==== 
-Do wykonania ćwiczenia potrzebne są:\\ 
-• głowica wyładowania jarzeniowego typu Grimm’a, 
-• zasilacz stałoprądowy,\\ 
-• pompa próżniowa,\\ 
-• butla z argonem o odpowiedniej czystości,\\ 
-• regulator/przepływomierz gazu roboczego (argonu),\\ 
-• układ pomiaru ciśnienia,\\ 
-• światłowód,\\ 
-• spektrometr USB pracujący w przedziale spektralnym 300–800 nm,\\ 
-• komputer z oprogramowaniem do akwizycji widma,\\ 
-• próbki mosiądzu i stali nierdzewnej,\\ 
-• papier ścierny lub urządzenie do mechanicznego przygotowania powierzchni,\\ 
-• etanol lub izopropanol do odtłuszczania,\\ 
-• papier bezpyłowy. 
- 
-W przypadku popularnych spektrometrów USB zakres pomiarowy zależy od zastosowanej wersji i siatki dyfrakcyjnej; przykładowa konfiguracja VIS-NIR obejmuje około 350–1000 nm, a deklarowana rozdzielczość to około 1–2nm.  
- 
-==== - Przygotowanie próbek ==== 
-Źródło Grimm'a jest przeznaczone przede wszystkim do płaskich, przewodzących próbek.Próbka wzbudzana w wyładowaniu DC powinna być:\\ 
-• elektrycznie przewodząca,\\ 
-• płaska,\\ 
-• odpowiednio duża, aby zapewnić szczelne przyleganie do głowicy,\\ 
-• pozbawiona grubych warstw tlenków, smarów i innych zanieczyszczeń. 
- 
-Przygotowanie powierzchni: 
- 
-  - Powierzchnię próbki przeszlifować drobnym papierem ściernym. 
-  - Usunąć luźne produkty korozji i warstwę powierzchniową. 
-  - Odtłuścić powierzchnię etanolem lub izopropanolem. 
-  - Nie dotykać przygotowanej powierzchni palcami. 
-  - Próbkę zamontować w głowicy zgodnie z instrukcją aparatury. 
-  - Sprawdzić, czy próbka tworzy prawidłowe uszczelnienie. 
- 
-**Uwaga:** zbyt intensywne szlifowanie może zmienić skład powierzchni, np. przez przeniesienie materiału z narzędzia lub papieru ściernego. Dlatego należy używać czystych materiałów ściernych. 
- 
-==== - Wykonanie ćwiczenia ==== 
-Etap **A** – kontrola układu:\\ 
-1. Sprawdzić stan głowicy Grimm’a.\\ 
-2. Sprawdzić czystość okna optycznego.\\ 
-3. Sprawdzić połączenia próżniowe.\\ 
-4. Sprawdzić doprowadzenie argonu.\\ 
-5. Uruchomić układ próżniowy.\\ 
-6. Odczekać do uzyskania stabilnego ciśnienia bazowego.\\ 
-7. Przepłukać układ argonem zgodnie z procedurą stanowiskową.\\ 
- 
-<WRAP center important> 
-**Zasady bezpieczeństwa** 
-  - Nie należy zapalać wyładowania przy nieznanym stanie układu lub niesprawnym chłodzeniu.  
-  - Źródło pracuje przy wysokim napięciu – nie wolno dotykać elementów głowicy podczas pracy. 
-  - Nie wolno zmieniać konfiguracji połączeń elektrycznych przy włączonym zasilaczu. 
-  - Układ próżniowy należy obsługiwać zgodnie z instrukcją stanowiskową. 
-  - Butla z argonem musi być prawidłowo zamocowana. 
-  - Należy stosować okulary ochronne podczas przygotowania powierzchni próbek. 
-  - Szlifowanie metali należy wykonywać z odpowiednią wentylacją/odciągiem. 
-  - Po zakończeniu pomiaru należy wyłączyć napięcie, a następnie bezpiecznie zapowietrzyć układ zgodnie z procedurą aparatury. 
-  - Próbka i elementy głowicy mogą się nagrzewać – przed demontażem należy odczekać na ich ostygnięcie. 
-</WRAP> 
- 
-Etap **B** – zapłon wyładowania:\\ 
-1. Umieścić przygotowaną próbkę w głowicy.\\ 
-2. Wprowadzić argon.\\ 
-3. Ustawić ciśnienie początkowe około 1–2 hPa (1-2mbar).\\ 
-4. Ustawić napięcie początkowe około −800 V.\\ 
-5. Ustawić niewielki prąd, np. kilka mA.\\ 
-6. Zainicjować wyładowanie zgodnie z instrukcją zasilacza.\\ 
-7. Stopniowo zwiększać prąd do wartości zapewniającej stabilne wyładowanie.\\ 
-8. Obserwować stabilność plazmy. 
- 
-Nie należy samodzielnie zmieniać maksymalnych wartości napięcia ani prądu określonych przez prowadzącego lub producenta aparatury. 
- 
-==== - Rejestracja widma emisyjnego plazmy ==== 
-Przed analizą próbki należy zarejestrować widmo tła/plazmy. 
- 
-=== - Pomiar 1 – widmo bez próbki analitycznej === 
-Jeżeli konstrukcja stanowiska na to pozwala, zarejestrować widmo:\\ 
-• argonu,\\ 
-• ewentualnego tła układu,\\ 
-• sygnałów pochodzących od zanieczyszczeń atmosferycznych. 
- 
-Widmo to będzie stanowić punkt odniesienia podczas późniejszej analizy. 
- 
-=== - Pomiar 2 – mosiądz === 
-  - Zamontować próbkę mosiądzu. 
-  - Zapalić stabilne wyładowanie. 
-  - Odczekać na ustabilizowanie plazmy. 
-  - Zarejestrować widmo. 
-  - Zapisać widmo wraz z informacją o: 
-      - ciśnieniu Ar, 
-      - napięciu i prądzie wyładowania, 
-      - czasie integracji, 
-      - numerze próbki. 
- 
-=== - Pomiar 3 – stal nierdzewna === 
-Powtórzyć procedurę zastosowaną do mosiądzu dla stali nierdzewnej. 
-Po zmianie próbki zaleca się przeprowadzić krótkie rozpylanie wstępne (kilkadziesiąt sekund), którego celem jest usunięcie powierzchniowej warstwy zanieczyszczonej i uzyskanie bardziej reprezentatywnego widma badanego materiału. 
- 
-=== - Parametry rejestracji widm spektrometrem. === 
-Parametry należy dobrać eksperymentalnie. 
-Zaleca się:\\ 
-• rozpocząć od krótkiego czasu integracji,\\ 
-• sprawdzić, czy najsilniejsze linie nie ulegają nasyceniu,\\ 
-• następnie zwiększać czas integracji w celu poprawy stosunku sygnału do szumu,\\ 
-• wykonać kilka kolejnych rejestracji i sprawdzić powtarzalność widma. 
- 
-Jeżeli występuje nasycenie detektora, należy zmniejszyć:\\ 
-• czas integracji,\\ 
-• albo intensywność promieniowania docierającego do spektrometru. 
- 
-Nie należy identyfikować linii na podstawie maksimum znajdującego się w obszarze nasycenia detektora. 
-Dla spektrometru typowe czasy integracji obejmują zakres od kilku milisekund do kilku sekund, zależnie od konfiguracji. 
- 
-===== - Opracowanie wyników ===== 
- 
-==== - Podstawowe dane i wstępna obróbka ==== 
- 
-Dla każdej próbki należy w tabeli zapisać następujące parametry: 
- 
-^  Parametr  ^  Mosiądz  ^  Stal nierdzewna  ^ 
-|  Ciśnienie Ar [Pa]  |  |  | 
-|  Naięcie U [V]  |  |  | 
-|  Nat. prądu [mA]  |  |  | 
-|  Czas integracji [ms]  |  |  | 
-|  Liczba uśrednionych widm  |  |  | 
-|  Zakes długości fali [nm]  |  |  | 
-|  Uwagi dot. stabilności plazmy  |  |  | 
- 
-Dla każdego widma:\\ 
-• wyznaczyć zakres użytecznego sygnału;\\ 
-• sprawdzić poziom tła;\\ 
-• zidentyfikować ewentualne nasycone fragmenty widma;\\ 
-• zaznaczyć główne maksima;\\ 
-• określić ich długości fali;\\ 
-• porównać położenie maksimum z wartościami literaturowymi. 
- 
-Nie należy automatycznie uznawać każdego maksimum za linię analityczną. 
- 
-==== - Identyfikacja linii emisyjnych ==== 
- 
-Źródłem danych spektralnych jest: NIST Atomic Spectra Database. 
-Baza zawiera dane dotyczące linii widmowych oraz poziomów energetycznych atomów i jonów większości pierwiastków; dostępne są również informacje o prawdopodobieństwach przejść dla wielu linii. Aktualna wersja bazy wskazywana przez NIST (National Institute of Standards) to https://physics.nist.gov/PhysRefData/ASD/lines_form.html . W bazie należy szukać linii, przede wszystkim atomowych (Ar I, Cu I itd.) występujących w zarejestrowanym w ramach ćwiczenia przedziale widmowym 
- 
-Zalecana procedura identyfikacji wyglądałaby następująco. Dla każdego wybranego maksimum:\ 
-• odczytać eksperymentalną długość fali λ;\\ 
-• wyszukać linie danego pierwiastka w NIST;\\ 
-• znaleźć linię o możliwie zgodnej długości fali;\\ 
-• uwzględnić rozdzielczość spektrometru;\\ 
-• sprawdzić, czy w pobliżu nie występują linie innych pierwiastków;\\ 
-• sprawdzić, czy identyfikację potwierdzają inne linie tego samego pierwiastka.\\ 
- 
-Dla jakościowej identyfikacji wymaga się aby co najmniej 2–3 linie tego samego pierwiastka były zgodne z bazą. 
- 
-Orientacyjne linie, których należy szukać w widmie próbki:\\ 
-**Mosiądz**. Należy oczekiwać przede wszystkim linii Cu<sup>I</sup>, Zn<sup>I</sup>. W widmie mogą występować również linie Ar<sup>I</sup>, H<sup>I</sup>, O<sup>I</sup>, N<sub>2</sub>. 
-pochodzące odpowiednio od gazu roboczego i zanieczyszczeń. \\ 
-**Stal nierdzewna**. Należy oczekiwać przede wszystkim linii atomowych: Fe<sup>I</sup>, Cr<sup>I</sup>, Ni<sup>I</sup>. 
- 
-W zależności od rodzaju stali mogą pojawić się również sygnały od Mn, Si, Mo, C i innych dodatków stopowych. Brak wyraźnej linii danego pierwiastka nie musi oznaczać jego całkowitego braku.  
- 
-=== - Rozdzielczość spektrometru a identyfikacja linii === 
- 
-Ważnym elementem ćwiczenia jest porównanie dokładności położenia linii z rozdzielczością użytego spektrometru. Jeżeli rozdzielczość spektrometru wynosi około 1,5 nm, dwie linie oddalone np. o 0,2 nm mogą nie być rozdzielone i pojawić się jako jedno poszerzone maksimum. Położenie maksimum zależy m.in. od: 
-• rzeczywistej rozdzielczości, 
-• kalibracji długości fali, 
-• kształtu linii, 
-• nakładania się kilku linii. 
- 
-==== - Tabela wyników ==== 
-Dla każdego widma należy przygotować tabelę: 
- 
-^  Nr^  λ (eksperymentalna) [nm]  ^  Pierwiastek  ^  Jon/atom  ^  λ NIST [nm]  ^  Δλ nm  ^ Natężenie sygnału  ^  Pewność identyfikacji  ^ 
-|1| | | | | | | |  
-|2| | | | | | | |  
-|3| | | | | | | |  
-|4| | | | | | | |  
-|5| | | | | | | |  
-|...| | | | | | |  
- 
-W kolumnie „Pewność identyfikacji” można zapisać uwagę o jakości/pewności identyfikacji:\\ 
-• wysoka – kilka linii zgodnych z bazą NIST,\\ 
-• średnia – jedna wyraźna linia i brak konkurencyjnych identyfikacji,\\ 
-• niska – maksimum nakładające się z liniami innych pierwiastków lub słaby sygnał. 
-     
-==== - Porównanie widm obu stopów ==== 
- 
-Na podstawie zarejestrowanych plików widm należy sporządzić wykresy: 
-  - Widmo emisyjne mosiądzu I=f(λ), 
-  - Widmo emisyjne stali nierdzewnej I=f(λ), 
-  - Na jednym wykresie – widma I=f(λ) obu próbek po normalizacji intensywności, 
-  - Wybrane fragmenty widma, np. 250–550 nm i 650-900nm, z zaznaczonymi liniami identyfikacyjnymi. 
- 
-Na wykresach należy oznaczyć linie Ar, linie pierwiastków próbki, potencjalne linie H/O, pasma molekularne (jeżeli są widoczne). 
- 
-==== - Analiza wpływu parametrów wyładowania ==== 
- 
-Jeżeli czas ćwiczenia na to pozwala, dla jednej próbki można wykonać serię pomiarów przy różnych prądach wyładowania. Przykładowo: 
- 
-^  Pomiar  ^  //p//(Ar)[hPa]  ^  U[V]  ^  I[mA]  ^  Int. wybr. linii Cu lub Fe  ^ 
-|  1  | | | | | 
-|  2  | | | | | 
-|  3  | | | | | 
-|  4  | | | | | 
-|  5  | | | | | 
-|  ...  | | | | | 
- 
-Następnie sporządzić wykres zależności wybranej linii of natężenia prądu wyładowania oraz skomentować, jak zmiana natężenia prądu wpływa na intensywność emisji.  
-Podobną analizę można wykonać dla ciśnienia argonu. 
-Nie należy jednak traktować tych zależności jako prostych zależności liniowych. W GD-OES intensywność emisji zależy jednocześnie od populacji wzbudzonych cząstek, szybkości rozpylania i warunków transportu w plazmie.  
- 
-==== - Ocena jakości widma ==== 
- 
-Przed sformułowaniem wniosku należy odpowiedzieć: 
-  - Czy wyładowanie było stabilne? 
-  - Czy powierzchnia próbki była prawidłowo przygotowana? 
-  - Czy widmo wykazuje wysoki poziom tła? 
-  - Czy występują sygnały H/O/N sugerujące obecność zanieczyszczeń? 
-  - Czy linie argonu są wyraźne? 
-  - Czy występują charakterystyczne linie badanego stopu? 
-  - Czy rozdzielczość spektrometru pozwala rozdzielić obserwowane linie? 
-  - Czy identyfikację można potwierdzić więcej niż jedną linią? 
-  - Czy wyniki obu pomiarów są zgodne z oczekiwanym składem próbek? 
- 
-==== - Dyskusja ==== 
- 
-W sprawozdaniu należy omówić:  
-  - Źródło sygnału i wyjaśnić, dlaczego w widmie obserwuje się jednocześnie: argon, składniki próbki, ewentualne zanieczyszczenia atmosferyczne. 
-  - Wyjaśnić, dlaczego warstwa tlenkowa lub zanieczyszczenia powierzchniowe mogą wpływać na pierwsze sekundy/minuty pomiaru. 
-  - Wyjaśnić, jak ciśnienie argonu, napięcie i prąd wpływają na zapłon wyładowania, stabilność plazmy, szybkość rozpylania, intensywność emisji. 
-  - Wyjaśnić, przyczyny występowania zakłóceń w obserwowanym widmie emisyjnym. 
- 
- 
-===== Literatura ===== 
- 
-  - Radu Mavrodineanu, Hollow Cathode Discharges - Analytical Applications, JOURNAL OF RESEARCH of the National Bureau of Standards 89 (1984), 143-185. 
-  - K. Wagatsuma, Glow Discharge Optical Emission Spectroscopy – The Fundamental Principles. 
-  - S.J. Lötter, W. Purcell and J.T. Nel, Glow discharge optical emission spectroscopy: a general overview with regard to nuclear materials. 
-  - Z. Weiss, Emission yields and the standard model in glow discharge optical emission spectroscopy, Spectrochimica Acta Part B 61 (2006), 121–133. 
-  - Depth-Resolved Elemental Analysis by Glow Discharge Emission Spectroscopy: Practical Aspects—A Review, Metals 15 (2025), 768. 
-  - NIST Atomic Spectra Database, SRD 78. 
-  - Dokumentacja techniczna użytego spektrometru. 
- 
- 
  
cw.chf_02_grimm.1790931069.txt.gz · ostatnio zmienione: przez ts-admin-lab