cw.chf_04_polarymetr
Różnice
Różnice między wybraną wersją a wersją aktualną.
| Poprzednia rewizja po obu stronachPoprzednia wersjaNowa wersja | Poprzednia wersja | ||
| cw.chf_04_polarymetr [2026-10-06 14:22] – [2.2 Zawartość sprawozdania] ts-admin-lab | cw.chf_04_polarymetr [2026-10-09 08:12] (aktualna) – usunięto ts-admin-lab | ||
|---|---|---|---|
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| - | ====== Ćw. ChI-02. Skręcenie płaszczyzny polaryzacji ====== | ||
| - | |||
| - | ===== Cel ćwiczenia ===== | ||
| - | * Zapoznanie się z działaniem polarymetru (także jako sacharymetru). | ||
| - | * Zapoznanie się z metodą wyznaczania skręcalności właściwej badanego związku chemicznego. | ||
| - | |||
| - | ===== Zagadnienia ===== | ||
| - | * Skręcalność optyczna | ||
| - | * Prawo Biota skręcenia płaszczyzny polaryzacji | ||
| - | * Skręcalność właściwa (w danej temperaturze i dla danej długości fali światlnej) | ||
| - | |||
| - | ===== - Wstęp ===== | ||
| - | |||
| - | Światło jest falą elektromagnetyczną, | ||
| - | |||
| - | Co ciekawe spolaryzowana fala elektromagnetyczna zdaje się być raczej dwoma falami spolaryzowanymi kołowo w przeciwnych kierunkach, to znaczy, że wektor natężenia pola elektrycznego obraca się w płaszczyźnie prostopadłej do kierunku rozchodzenia się fali w kierunku zgodnym i przeciwnym do ruchu wskazówek zegara. Jeżeli substancja ma różne współczynniki załamia światła (różną prędkość rozchodzenia się) dla tych dwóch spolaryzowanych kołowo fal, to po przejściu przez nią, na skutek różnego czasu przejścia wystapi różnica faz i płaszczyzna polaryzacji ulegnie skręceniu. Mówi się, że taka substancja jest **czynna optycznie**. | ||
| - | Wartość skręcenia płaszczyzny będzie zależała od tego, jak różne są współczynniki załamia dla tych przeciwnie spolaryzowanych kołowo fal i będzie rosła wraz z drogą przebytą w substancji odległością. | ||
| - | |||
| - | Zjawisko skręcania płaszczyzny polaryzacji dotyczy nie tylko ciał stałych ale i cieczy, a w tym roztworów. | ||
| - | |||
| - | Zdarza się też często, że określony związek chemiczny występuje w parach cząsteczek, | ||
| - | Większość cząsteczek biologicznych (np. aminokwasy, cukry) ma określoną chiralność. Bywa też, jeden enancjomer jakiegoś związku jest dla organizmu żywego obojętny lub korzystny, a drugi może być toksyczny. | ||
| - | |||
| - | Kąt skręcenia płaszczyzny polaryzacji w przypadku roztworów $\alpha$ zależy od rodzaju cząsteczek, | ||
| - | |||
| - | $$ \alpha = [\alpha\, | ||
| - | |||
| - | gdzie: | ||
| - | * $\alpha$ – jest kątem skręcenia płaszczyzny polaryzacji. | ||
| - | * $[\alpha\, | ||
| - | * $l$ – długość drogi światła w badanym roztworze. | ||
| - | * $c$ – stężenie substancji optycznie czynnej. | ||
| - | |||
| - | ==== - Opis eksperymentu ==== | ||
| - | |||
| - | Pomiar kąta skręcenia wykonuje się za pomocą **polarymetru**. W najprostszym ujęciu składa się ze **źródła światła, polaryzatora, | ||
| - | |||
| - | **Źródło światła → polaryzator → próbka → analizator → obserwator/ | ||
| - | |||
| - | Polaryzator wytwarza światło spolaryzowane liniowo. Podczas przechodzenia przez roztwór substancji optycznie czynnej płaszczyzna jego polaryzacji zostaje obrócona o pewien kąt $\alpha$. Analizator, będący drugim elementem polaryzacyjnym, | ||
| - | |||
| - | Znając długość rurki pomiarowej i stężenie roztworu, można na podstawie zmierzonego kąta wyznaczyć skręcalność właściwą badanej substancji. Alternatywnie można wykonać pomiary dla kilku stężeń i wyznaczyć $[\alpha]$ z nachylenia (liniowej) zależności kąta skręcenia od stężenia, co jest metodą dokładniejszą. | ||
| - | |||
| - | Cwiczenie będzie polegało na (1) wyznaczeniu skręcalności właściwej sacharozy przez pomiar kąta skręcenia płaszczyzny polaryzacji dla kilku roztworów o znanym stężeniu, a natępnie (2) na pomiarze nieznanego stężenia roztworu sacharozy przy wykorzystaniu uzyskananych danych w punkcie pierwszym danych. | ||
| - | |||
| - | ===== - Wykonanie ćwiczenia ===== | ||
| - | |||
| - | W praktyce pomiar wykonuje się najpierw dla próbki odniesienia, | ||
| - | |||
| - | Przed przystąpieniem do pomiarów należy zapoznać się ze sprzętem na stanowisku, jak napełnia się fiolkę pomiarową i jak się ją mocuje. Następnie: | ||
| - | |||
| - | - Włączyć źródło światła (lampa sodowa emitującą żółte światło o długości fali $\lambda$ = 589 nm) i odczekać kilka minut by jej praca się ustabilizowała. | ||
| - | - Napełnić rurkę pomiarową wodą destylowaną (czystym rozpuszczalnikiem) i umieścić ją w polarymetrze. | ||
| - | - Spoglądając w okular ustawić ostrość linii rozgraniczającej pola o różnym oświetleniu a następnie obracając analizatorem doprowadzić do jednakowego oświetlenia pól. | ||
| - | - Zapisać kąt zerowy $\alpha_0$. | ||
| - | - Wykonanie pomiarów kąta skręcenia dla różnych stężeń roztworu: | ||
| - | - Z przygotowanego dla studentów roztworu o znanym znanym stężeniu przygotować 5 roztworów o mniejszych stężeniach, | ||
| - | - Dokonać pomiaru kąta skręcenia dla każdego roztworu. | ||
| - | - Dla poprawy dokładności pomiar wykonać trzykrotnie. | ||
| - | - Wyniki zapisać w tabeli pomiarowej. | ||
| - | - Zmierzyć kąt skręcenia płaszczyzny polaryzacji dla roztworu o nieznanym stężeniu, który znajduje się na stanowisku. | ||
| - | |||
| - | **Tab. 1.** Wzór tabeli pomiarowej. | ||
| - | ^ Kąt zerowy α₀ = ____ ± ____ ° ^^^^^ | ||
| - | ^ Długość fiolki pomiarowej $L$ = ____ ± ____ cm ^^^^^ | ||
| - | ^ | ||
| - | ^ Stężenie | ||
| - | | \\ | | | | | | ||
| - | | \\ | | | | | | ||
| - | | \\ | | | | | | ||
| - | | \\ | | | | | | ||
| - | | \\ | | | | | | ||
| - | | Kąt dla nieznanego stężenia αₓ = ____ ± ____ ° ||||| | ||
| - | |||
| - | |||
| - | ==== - Opracowanie wyników ==== | ||
| - | |||
| - | - Sporządzić wykres zależności kąta skręcenia $\alpha_\text{śr}$ od stężenia $c$. | ||
| - | - Zależność powinna być proporcją lub liniową. Za pomocą regresji liniowej wyznaczyć współczynnik kierunkowy. | ||
| - | - Współczynnik kierunkowy powinien być równy $$ a = [\alpha\, | ||
| - | - Z kąta skręcenia dla roztworu o nieznanym stężeniu wyznaczyć to stężenie, korzystając ze skręcalności właściwej lub graficznie, ze sporządzonego wykresu. | ||
| - | |||
| - | ==== - Zawartość sprawozdania ==== | ||
| - | |||
| - | Sprawozdanie powinno zawierać następujące punkty: | ||
| - | * Tabelkę identyfikacyjną studenta (lub zespołu). | ||
| - | * Opis ćwiczenia. Należy krótko i zwięźle opisać ćwiczenie – opis nie powinien zająć więcej niż 3/4 strony A4 lub 1 stronę A4 (wraz z niezbędnymi wzorami). | ||
| - | * Wyniki eksperymentów i obliczeń. Zamieścić należy tabelę wg wzoru zaproponowanego wyżej, wykres oraz opis sposobu wykonania obliczeń. | ||
| - | * Dyskusję wyników a zwłaszcza subiektywną ocenę dokładności wyznaczania skręcalności właściwej oraz nieznanego stężenia roztworu. | ||
| - | * Konkluzje, uwagi, wnioski. Pozostawiamy to kreatywności studentów. | ||
cw.chf_04_polarymetr.1791289325.txt.gz · ostatnio zmienione: przez ts-admin-lab
