cw.chi_03_sem
Różnice
Różnice między wybraną wersją a wersją aktualną.
| Poprzednia rewizja po obu stronachPoprzednia wersjaNowa wersja | Poprzednia wersja | ||
| cw.chi_03_sem [2026-10-14 10:12] – [1.3 Wpływ odczynników chemicznych na skorupkę jaja kurzego] ts-admin-lab | cw.chi_03_sem [2026-11-12 15:05] (aktualna) – ts-admin-lab | ||
|---|---|---|---|
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| - | ====== Badanie mikrostruktury i składu pierwiastkowego | + | ====== |
| ===== Cele ćwiczenia ===== | ===== Cele ćwiczenia ===== | ||
| Linia 11: | Linia 11: | ||
| ==== - Skaningowa mikroskopia elektronowa (SEM) z analizą EDS ==== | ==== - Skaningowa mikroskopia elektronowa (SEM) z analizą EDS ==== | ||
| - | Skaningowa mikroskopia elektronowa (SEM, ang. Scanning Electron Microscopy) jest instrumentalną metodą analizy umożliwiającą obserwację powierzchni materiałów z dużym powiększeniem i wysoką rozdzielczością. W SEM powierzchnia próbki jest skanowana wiązką elektronów, | + | Skaningowa mikroskopia elektronowa (SEM, ang. Scanning Electron Microscopy) jest instrumentalną metodą analizy umożliwiającą obserwację powierzchni materiałów z dużym powiększeniem i wysoką rozdzielczością. W SEM powierzchnia próbki jest skanowana wiązką elektronów, |
| {{: | {{: | ||
| **Rys. 1.** Schemat budowy mikroskopu SEM FEI Quanta 200 Mark II (opracowano na podstawie instrukcji obsługi mikroskopu) | **Rys. 1.** Schemat budowy mikroskopu SEM FEI Quanta 200 Mark II (opracowano na podstawie instrukcji obsługi mikroskopu) | ||
| - | Ponieważ podczas badania próbka jest bombardowana wiązką elektronów, | + | Ponieważ podczas badania próbka jest bombardowana wiązką elektronów, |
| Mikroskop skaningowy może być wyposażony w analizator EDS (ang. Energy-Dispersive X-ray Spectroscopy), | Mikroskop skaningowy może być wyposażony w analizator EDS (ang. Energy-Dispersive X-ray Spectroscopy), | ||
| Linia 60: | Linia 60: | ||
| ===== - Przebieg ćwiczenia ===== | ===== - Przebieg ćwiczenia ===== | ||
| - | ==== Spotkanie I – przygotowanie próbek i roztworów oraz charakterystyka próbki wyjściowej ==== | + | ==== - Spotkanie I – przygotowanie próbek i roztworów oraz charakterystyka próbki wyjściowej ==== |
| <WRAP box> | <WRAP box> | ||
| Linia 66: | Linia 66: | ||
| </ | </ | ||
| + | - Przygotować próbkę skorupki jaja kurzego, uprzednio umytą i wysuszoną, przeznaczoną do badań bez obróbki chemicznej. | ||
| + | - Za pomocą taśmy węglowej zamocować próbkę na stoliku na próbki do badań SEM i umieścić ją w komorze mikroskopu. | ||
| + | - Przygotować próbki przeznaczone do obróbki chemicznej. Wybrać fragmenty skorupek o możliwie podobnej wielkości i zbliżonym stanie powierzchni. Do każdego wariantu obróbki (zgodnie z **Tab. 1**) przygotować minimum 2 próbki i umieścić je w osobnych, odpowiednio oznakowanych naczyniach. | ||
| + | - Przygotować roztwory wersenianu disodowego oraz kwasu octowego. Wykonać niezbędne obliczenia i odważyć lub odmierzyć odpowiednie ilości odczynników (patrz punkt: **Przygotowanie roztworów**). Dodatkowo przygotować osobny wariant obróbki z użyciem octu spirytusowego o stężeniu nominalnym 10%. | ||
| + | - Rozpocząć obróbkę chemiczną próbek. Zanotować datę i godzinę rozpoczęcia obróbki. | ||
| + | - Obserwować powierzchnię próbki niepoddanej obróbce chemicznej za pomocą skaningowego mikroskopu elektronowego (SEM), pracującego w trybie niskiej próżni (LV). Wykonać obserwacje przy wybranych powiększeniach i zarejestrować obrazy przedstawiające charakterystyczne cechy mikrostruktury. Zwrócić uwagę na obecność porów, zagłębień, | ||
| + | - Wykonać analizę składu pierwiastkowego metodą EDS w wybranym obszarze próbki. Zapisać zidentyfikowane pierwiastki oraz ich względny udział. | ||
| + | - Wyjąć próbki poddawane obróbce w roztworze kwasu octowego o stężeniu nominalnym 2% i 10%, wypłukać je w wodzie dejonizowanej i wysuszyć. Zwrócić uwagę na zmiany w wyglądzie i właściwościach skorupek. Pozostałe próbki będą pobierane przez prowadzącą zgodnie z przyjętym harmonogramem obróbki chemicznej. | ||
| + | **Tab. 1.** Plan obróbki chemicznej próbek | ||
| + | ^ Oznaczenie próbki ^ Odczynnik ^ Czas obróbki (h) ^ | ||
| + | | B0 | Brak | 0 | | ||
| + | | E24 | EDTA, 0,05 mol/dm³ | 24 | | ||
| + | | E48 | EDTA, 0,05 mol/dm³ | 48 | | ||
| + | | KO2A | Kwas octowy, 2% | 1,5 | | ||
| + | | KO2B | Kwas octowy, 2% | 3 | | ||
| + | | KO10A | Kwas octowy, 10% | 1,5 | | ||
| + | | KO10B | Kwas octowy, 10% | 3 | | ||
| + | ==== Przygotowanie roztworów ==== | ||
| + | **A. Roztwór wersenianu disodowego** | ||
| + | Przygotować 50 ml roztworu o stężeniu 0,05 mol/dm³. | ||
| + | Masa molowa wersenianu disodowego, dwuwodnego: 372,24 g/mol. | ||
| + | - Obliczyć liczbę moli wersenianu disodowego potrzebną do przygotowania roztworu. | ||
| + | - Na podstawie obliczonej liczby moli wyznaczyć masę odczynnika. | ||
| + | - Odważyć obliczoną ilość wersenianu disodowego dwuwodnego. | ||
| + | - Przenieść odczynnik do zlewki. | ||
| + | - Dodać część wymaganej objętości wody dejonizowanej i mieszać do całkowitego rozpuszczenia odczynnika. | ||
| + | - Po rozpuszczeniu przenieść roztwór ilościowo do kolby miarowej o pojemności 50 ml, przepłukując zlewkę niewielką ilością wody dejonizowanej. | ||
| + | - Uzupełnić wodą dejonizowaną do kreski i dokładnie wymieszać. | ||
| + | **B. Roztwór kwasu octowego, 2%** | ||
| + | |||
| + | Przygotować 50 ml roztworu kwasu octowego o stężeniu 2% z octu spirytusowego 10%. | ||
| + | Do obliczenia wykorzystać zależność: | ||
| + | |||
| + | - Odmierzyć odpowiednią objętość octu spirytusowego 10%. | ||
| + | - Przenieść ocet do kolby miarowej. | ||
| + | - Dodać wodę dejonizowaną do uzyskania objętości końcowej 100 ml i wymieszać roztwór. | ||
| + | |||
| + | ==== - Spotkanie II – analiza próbek po obróbce chemicznej | ||
| + | |||
| + | | ||
| + | |||
| + | - Zapoznać się z czasem i warunkami obróbki poszczególnych próbek. | ||
| + | - Sprawdzić stan powierzchni oraz ewentualne zmiany widoczne gołym okiem. | ||
| + | - Przygotować próbki do obserwacji SEM zgodnie z instrukcją prowadzącej. | ||
| + | |||
| + | **Etap 2. Obserwacje SEM** | ||
| + | |||
| + | - Obserwować próbki poddane działaniu EDTA i kwasu octowego. | ||
| + | - Rejestrować obrazy przy porównywalnych powiększeniach. Zanotować parametry obrazowania. | ||
| + | - Zwrócić uwagę na zmiany porowatości, | ||
| + | |||
| + | **Etap 3. Analiza EDS** | ||
| + | |||
| + | - Wykonać widma EDS dla wybranych próbek. | ||
| + | - Porównać skład pierwiastkowy próbek poddanych różnym rodzajom obróbki. Zwrócić szczególną uwagę na względny udział wapnia, tlenu i węgla. | ||
| + | |||
| + | |||
| + | ===== - Zawartość sprawozdania | ||
| + | |||
| + | Sprawozdanie powinno zawierać następujące punkty: | ||
| + | * Tabelkę identyfikacyjną studenta (lub zespołu). | ||
| + | * Przebieg ćwiczenia - krótki opis wykonanych czynności, obejmujący przygotowanie próbek i roztworów, sposób obróbki chemicznej próbek oraz warunków przeprowadzonych obserwacji SEM i analiz EDS. | ||
| + | * Przedstawienie niezbędnych obliczeń związanych z przygotowaniem roztworów, wraz z podaniem zastosowanych wzorów, podstawieniem danych i przeliczeniem jednostek. | ||
| + | * Zestawienie obrazów SEM uzyskanych dla badanych próbek wraz z opisem powiększenia i warunków obserwacji. | ||
| + | * Zestawienie wyników analizy EDS (wypełniona Tabela 2). | ||
| + | * Konkluzje, uwagi, wnioski. | ||
| + | |||
| + | **Tab. 2.** Wzór tabeli do zestawienia wyników analizy EDS badanych próbek | ||
| + | ^ Oznaczenie próbki ^ Ca [%] ^ C [%] ^ O [%] ^ Inne wykryte pierwiastki ^ Uwagi ^ | ||
| + | | B0 | | | | | | | ||
| + | | E24 | ||
| + | | E48 | ||
| + | | KO2A | | | | | | | ||
| + | | KO2B | | | | | | | ||
| + | | KO10A | | | | | | | ||
| + | | KO10B | | | | | | | ||
| + | |||
| + | |||
| + | <wrap lo>< | ||
cw.chi_03_sem.1791965531.txt.gz · ostatnio zmienione: przez ts-admin-lab
