====== Ćw. nr 7N. Doświadczenie Stokes'a ======
**Wersja z nową metodyką liczenia niepewności pomiarowych**
FIXME wymaga sprawdzenia poprawności, kompletności, tabel itd.
=====Cel ćwiczenia=====
* Wyznaczenie współczynnika lepkości cieczy bardzo lepkiej.
=====Zagadnienia teoretyczne=====
* [[Prawa mechaniki Newtona]]
* [[Prawo Archimedesa]]
* [[Własności fizyczne gazów i cieczy]]
* [[Pojęcie współczynnika lepkości cieczy i gazów]]
* [[Prawo Stokes'a]]
* [[Ciecz bardzo lepka]]
* Metoda pomiaru współczynnika lepkości zastosowana w ćwiczeniu
=====Zagadnienia elementarne=====
* [[Pojęcie prędkości.]]
* [[Pojęcie gęstości.]]
* [[Wektory.]]
=====Zagadnienia pomiarowe=====
* [[Pomiar długości suwmiarką.]]
* [[Pomiar długości mikrometrem.]]
* [[Pomiar czasu stoperem.]]
* [[Pomiar gęstości cieczy areometrem.]]
=====Rachunek niepewności pomiarów=====
:!: Uzupełnić
====== Pytania kontrolne ======
:!: Uzupełnić
=====Metoda pomiaru=====
{{labfizyki:cw7rys1.png?200 }}
**Rys. 7.1.** Schemat układu pomiarowego wraz z przedstawieniem sił działających na opadającą w cieczy kulkę. Siły te są przyłożone do środka masy kulki, na rysunku siły $F_t$ i $ F_w$ są odsunięte nieco na bok dla większej poglądowości, ponadto średnica kulki w stosunku do średnicy naczynia jest przedstawiona ze znaczną przesadą.
Układ pomiarowy przedstawia rys. 7.1. Składa się on z cylindra miarowego wypełnionego lepką cieczą, którą jest gliceryna. Na cylindrze zaznaczone są poziomy:\\
A -- poziom powierzchni cieczy,\\
B -- na tym poziomie prędkość kulki osiąga stałą wartość, poziom zaznaczony orientacyjnie na rysunku, nie znamy jego konkretnego położenia,\\
C -- poziom na głębokości $ l_o $, odpowiednik poziomu B tyle, że z takim zapasem, by z całą pewnością był spełniony warunek dla poziomu B,\\
D -- poziom nad dnem cylindra.
W ćwiczeniu do gliceryny spuszczamy z pewnej wysokości $h$ metalowe kulki (ołów, cyna, stal) o znanym promieniu $ r $. Kulka wpada do cieczy z pewną prędkością początkową $ v_o $, która w miarę opadania maleje (jeśli ma odpowiednio dużą wartość, jeśli nie to rośnie, w warunkach ćwiczenia spełniona jest pierwszy warunek) i na odcinku AB w pewnym momencie, na poziomie B osiąga stałą wartość $ v $, z którą dalej opada na odcinku BD. Tę prędkość wyznaczamy poprzez pomiar czasu opadania kulki na drodze CD (nie BD ! Wyjaśnienie p. dalej).
Hamowanie kulki spowodowane jest działaniem na nią siły oporu cieczy $ F_t $ zwanej siłą Stokes'a. Jest ona proporcjonalna do:\\
-- współczynnika lepkości cieczy $\eta$,\\
-- prędkości kulki $ v $,\\
-- promienia kulki $ r $\\
i jest oczywiście skierowana w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu, czyli do góry.
Dla ciała o kształcie kulistym, poruszającego się w cieczy znajdującej się w naczyniu o nieograniczonych rozmiarach, i gdy mamy do czynienia z ruchem laminarnym, siła Stokes'a jest równa:
$$F_t=6 \pi \eta v r \tag{7.1}$$
natomiast gdy kulka porusza się w cieczy umieszczonej w rurze o promieniu $ R $, wzdłuż osi rury, to:
$$F_t=6\pi\eta v r\left(1-\frac{r}{R}\right)^n \tag{7.2}$$
gdzie $n$ jest współczynnikiem, który należy wyznaczyć doświadczalnie.
W naszym ćwiczeniu czynnik w nawiasie we wzorze (7.2) jest bardzo bliski jedności (gdyż $r<