====== Ćw. nr 7N. Doświadczenie Stokes'a ====== **Wersja z nową metodyką liczenia niepewności pomiarowych** FIXME wymaga sprawdzenia poprawności, kompletności, tabel itd. =====Cel ćwiczenia===== * Wyznaczenie współczynnika lepkości cieczy bardzo lepkiej. =====Zagadnienia teoretyczne===== * [[Prawa mechaniki Newtona]] * [[Prawo Archimedesa]] * [[Własności fizyczne gazów i cieczy]] * [[Pojęcie współczynnika lepkości cieczy i gazów]] * [[Prawo Stokes'a]] * [[Ciecz bardzo lepka]] * Metoda pomiaru współczynnika lepkości zastosowana w ćwiczeniu =====Zagadnienia elementarne===== * [[Pojęcie prędkości.]] * [[Pojęcie gęstości.]] * [[Wektory.]] =====Zagadnienia pomiarowe===== * [[Pomiar długości suwmiarką.]] * [[Pomiar długości mikrometrem.]] * [[Pomiar czasu stoperem.]] * [[Pomiar gęstości cieczy areometrem.]] =====Rachunek niepewności pomiarów===== :!: Uzupełnić ====== Pytania kontrolne ====== :!: Uzupełnić =====Metoda pomiaru===== {{labfizyki:cw7rys1.png?200 }} **Rys. 7.1.** Schemat układu pomiarowego wraz z przedstawieniem sił działających na opadającą w cieczy kulkę. Siły te są przyłożone do środka masy kulki, na rysunku siły $F_t$ i $ F_w$ są odsunięte nieco na bok dla większej poglądowości, ponadto średnica kulki w stosunku do średnicy naczynia jest przedstawiona ze znaczną przesadą. Układ pomiarowy przedstawia rys. 7.1. Składa się on z cylindra miarowego wypełnionego lepką cieczą, którą jest gliceryna. Na cylindrze zaznaczone są poziomy:\\ A -- poziom powierzchni cieczy,\\ B -- na tym poziomie prędkość kulki osiąga stałą wartość, poziom zaznaczony orientacyjnie na rysunku, nie znamy jego konkretnego położenia,\\ C -- poziom na głębokości $ l_o $, odpowiednik poziomu B tyle, że z takim zapasem, by z całą pewnością był spełniony warunek dla poziomu B,\\ D -- poziom nad dnem cylindra. W ćwiczeniu do gliceryny spuszczamy z pewnej wysokości $h$ metalowe kulki (ołów, cyna, stal) o znanym promieniu $ r $. Kulka wpada do cieczy z pewną prędkością początkową $ v_o $, która w miarę opadania maleje (jeśli ma odpowiednio dużą wartość, jeśli nie to rośnie, w warunkach ćwiczenia spełniona jest pierwszy warunek) i na odcinku AB w pewnym momencie, na poziomie B osiąga stałą wartość $ v $, z którą dalej opada na odcinku BD. Tę prędkość wyznaczamy poprzez pomiar czasu opadania kulki na drodze CD (nie BD ! Wyjaśnienie p. dalej). Hamowanie kulki spowodowane jest działaniem na nią siły oporu cieczy $ F_t $ zwanej siłą Stokes'a. Jest ona proporcjonalna do:\\ -- współczynnika lepkości cieczy $\eta$,\\ -- prędkości kulki $ v $,\\ -- promienia kulki $ r $\\ i jest oczywiście skierowana w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu, czyli do góry. Dla ciała o kształcie kulistym, poruszającego się w cieczy znajdującej się w naczyniu o nieograniczonych rozmiarach, i gdy mamy do czynienia z ruchem laminarnym, siła Stokes'a jest równa: $$F_t=6 \pi \eta v r \tag{7.1}$$ natomiast gdy kulka porusza się w cieczy umieszczonej w rurze o promieniu $ R $, wzdłuż osi rury, to: $$F_t=6\pi\eta v r\left(1-\frac{r}{R}\right)^n \tag{7.2}$$ gdzie $n$ jest współczynnikiem, który należy wyznaczyć doświadczalnie. W naszym ćwiczeniu czynnik w nawiasie we wzorze (7.2) jest bardzo bliski jedności (gdyż $r<