Zgodnie z prawem Hooke’a siła zachowawcza sprężyny jest proporcjonalna do wychylenia i stałego współczynnika charakteryzującego daną sprężynę $k$. Zależność ta dana jest wzorem $$ F = - k x\ , \tag{32.1}$$ $$ \mathrm{ \left[ N = \frac{N}{m} m \right] }$$
gdzie $x$ oznacza wychylenie z położenia równowagi. Znak minus oznacza, że siła F z jaką działa sprężyna jest skierowana przeciwnie do wychylenia $x$. Jeżeli sprężyna jest ściśnięta (krótsza niż w położeniu równowagi), to $x$ jest ujemne.
Współczynnik sprężystości można więc wyznaczyć doświadczalnie mierząc jej wydłużenie pod wpływem zadanej, znanej siły, która może pochodzić na przykład od zawieszonego ciężarka.
Podczas wykonywania tak prostego doświadczenia zaobserwować możemy jeszcze jedno zjawisko. Oprócz statycznego rozciągnięcia widzimy także drgania. Okres $T$ tych drgań jest także zależny od stałej sprężystości. Nie wchodząc w szczegóły teoretycznego wyprowadzenia podajmy, że powinien być równy:
$$ T = 2 \pi \sqrt{\frac{m}{k}}\ , \tag{32.2}$$ $$\mathrm{\left[ s = \sqrt{\frac{kg}{N/m}} = \sqrt{\frac{kg\ m}{kg\ m/s^2}} = \sqrt{s^2} \ \right] },$$
gdzie $m$ jest masą zawieszonego ciężarka. Tak więc stała sprężystości $k$ będzie równa:
$$ k = \frac{4 \pi^2 m}{T^2} . \tag{32.3}$$.
Ćwiczenie laboratoryjne wykonuje się na makiecie zawierającej liniał do pomiaru długości, uchwyt sprężyny i zestaw odważników. Zadanie polega na pomiarze wydłużenia sprężyny $x$ wywołanych zawieszoną masą $m$. Dodatkowo wywołuje się niewielkie drgania układu i mierzy się okres tych drgań.
Sprawozdanie można napisać ręcznie lub przy użyciu edytora tekstu. Do obliczeń można posłużyć się arkuszem kalkulacyjnym. Punkty sprawozdania sprawozdania (konieczne elementy):
| Tabela 1. Dane pomiarowe | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Lp. | $m\ \mathrm{[g]}$ | $l\ \mathrm{[mm]}$ | $ x\ \mathrm{[mm]}$ | $ t\ \mathrm{[s]}$ | $T\ \mathrm{[s]}$ |
| 1 | |||||
| 2 | |||||
| 3 | |||||
| 4 | |||||
| 5 | |||||
| 6 | |||||
| 7 | |||||
| 8 | |||||
| 9 | |||||
| 10 | |||||
| $l_{0} \ \mathrm{[mm]}$ = | |||||
| Tabela 2. Dane do regresji liniowej | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Lp. | $x\ \mathrm{[10^{-3}m]}$ | $F\ \mathrm{[N]}$ | |||
| $x$ | $y$ | $xy$ | $x^2$ | $y^2$ | |
| 1 | |||||
| 2 | |||||
| 3 | |||||
| 4 | |||||
| 5 | |||||
| 6 | |||||
| 7 | |||||
| 8 | |||||
| 9 | |||||
| 10 | |||||
| Sumy | |||||
| Tabela 3. Dane do obliczenia współczynnika sprężystości z okresu drgań |
|||
|---|---|---|---|
| Lp. | $T\ \mathrm{[s]}$ | $k = \frac{4\pi^2 m}{T^2}\ \mathrm{[N/m]}$ | $|k - \bar{k}|$ |
| 1 | |||
| 2 | |||
| 3 | |||
| 4 | |||
| 5 | |||
| 6 | |||
| 7 | |||
| 8 | |||
| 9 | |||
| 10 | |||
| Wartości średnie | |||
T. Suszko (2018, 2025)