Znając okres wahań wahadła $T$ oraz jego długość $l$ można w oparciu o wzór:
$$ T^2 =4 \pi^2 \frac{l}{g} \tag{1.1} $$
wyznaczyć przyspieszenie ziemskie.
Dla poprawy dokładności można wykonać wykonać wiele pomiarów dla wahadeł o różnych długościach, dla każdego z nich wyliczyć przyspieszenie ziemskie, a następnie rezultaty uśrednić.
Można też wykonać wykres zależności $T^2(l)$. Zależność ta powinna być proporcją $(y = ax)$ jak to wynika ze wzoru (1.1)
$$ T^2 =\frac{4 \pi^2}{g} l\ ,$$
a więc wykres powinien być linią. Współczynnik kierunkowy prostej można wyznaczyć z wykresu, a skoro jest on też równy $\frac{4 \pi^2}{g}$, to stąd można obliczyć przyspieszenie ziemskie.
W celu uniknięcia systematycznego błędu występującego przy pomiarze długości $l$, związanego z trudnością wyznaczenia położenia punktu zaczepienia wahadła oraz położenia środka ciężkości ciężarka wahadła, można tę metodę nieco zmodyfikować przyjmując, że prawdziwa długość $l = l_m + \Delta l$, gdzie $l_m$ jest długością mierzoną, a $\Delta l$ jest stałą ale nieznaną poprawką. Po podstawieniu do równania (1.1) otrzymamy $$ T^2 =4 \pi^2 \frac{l_m + \Delta l}{g} $$
i dalej
$$ T^2 = \frac{4 \pi^2}{g} l_m + \frac{4 \pi^2 \Delta l}{g}\ . \tag{1.2} $$
Zależność $T^2(l_m)$ powinna więc być prostą $(y = ax + b)$, aczkolwiek niekoniecznie musi przecinać punkt (0,0) wykresu. Współczynnik kierunkowy $a$ równy będzie: $\displaystyle a = \frac{4 \pi^2}{g}$, po przekształceniu otrzymamy wyrażenie na przyśpieszenie ziemskie $g$:
$$ g = \frac{4 \pi^2}{a}\ . \tag{1.3} $$
W ćwiczeniu:
Sprawozdanie można napisać ręcznie lub przy użyciu edytora tekstu. Ten drugi sposób wcale nie jest mniej pracochłonny! Konieczna zawartość sprawozdania:
Wartości przyspieszenia ziemskiego $[\mathrm{m/s}^2]$:
| Tab. 1. Ćw. nr 1. Dane pomiarowe | |||
| L.p. | $l_m\ \mathrm{[m]} $ | $t\ \mathrm{[s]}$ | $T\ \mathrm{[s]}$ |
|---|---|---|---|
| 1 | |||
| 2 | |||
| 3 | |||
| 4 | |||
| 5 | |||
| 6 | |||
| 7 | |||
| 8 | |||
| 9 | |||
| 10 | |||
| Dane dodatkowe (zapisać wraz z właściwą jednostką): |
|---|
| Liczba wahnięć $n=$ |
| Dokładność pomiaru długości $l_m$ wahadła $\delta l_m = $ |
| Dokładność pomiaru czasu $n$ drgań $\delta t = $ |
| Dokładność pomiaru okresu drgań $\delta T = $ |
| Tab. 2. Dane do regresji liniowej | |||||
| — | $l_m\ \mathrm{[m]}$ | $T^2\ \mathrm{[s^2]}$ | — | — | — |
|---|---|---|---|---|---|
| Lp. | $x_i$ | $y_i$ | $x_iy_i$ | $x_i^2$ | $y_i^2$ |
| 1 | |||||
| 2 | |||||
| 3 | |||||
| 4 | |||||
| 5 | |||||
| 6 | |||||
| 7 | |||||
| 8 | |||||
| 9 | |||||
| 10 | |||||
| Sumy | |||||
T. Suszko (2019)