To jest stara wersja strony!
Spis treści
Ćw. ChI-04. Wyznaczanie stężenia roztworów za pomocą refraktometru
Cele ćwiczenia
- Poznanie zjawisk załamania i wewnętrznego odbicia światła i ich wykorzystanie w analizie instrumentalnej.
- Zapoznanie się z zasadą działania refraktometru Abbego i ręcznego refraktometru optycznego.
- Zbadanie zależności współczynnika załamania światła i wskazania refraktometru od stężenia sacharozy w roztworze wodnym.
- Wyznaczenie stężenia sacharozy w roztworze o nieznanym stężeniu.
- Porównanie wyników pomiarów wykonanych za pomocą dwóch rodzajów refraktometrów.
- Ocena wskazań refraktometrycznych dla wybranych napojów dostępnych w handlu.
Zagadnienia
- Zjawisko załamania i odbicia światła.
- Współczynnik załamania światła.
- Zasada działania refraktometru Abbego i ręcznego refraktometru optycznego.
- Zależność współczynnika załamania światła od stężenia roztworu, skala Brixa.
- Wpływ temperatury i składu próbki na wynik pomiaru refraktometrycznego.
1. Wprowadzenie
Gdy światło przechodzi z jednego ośrodka do drugiego i pada na granicę między nimi pod kątem innym niż 0° względem normalnej, czyli prostej prostopadłej do powierzchni granicznej, zmienia się kierunek jego rozchodzenia się. Zjawisko to nazywamy załamaniem światła, czyli refrakcją. Wynika ono z faktu, że w różnych ośrodkach światło rozchodzi się z różną prędkością. Do opisu właściwości optycznych ośrodka wykorzystuje się współczynnik załamania światła (współczynnik refrakcji), oznaczany symbolem n. Określa on, jak zmienia się prędkość światła w danym ośrodku v w porównaniu z jego prędkością w próżni c. Współczynnik ten jest wielkością bezwymiarową.
$$ n = \frac{c}{v}. \tag{1} $$
Ze współczynnikiem załamania światła ściśle związana jest tzw. gęstość optyczna ośrodka. Ośrodek o większej wartości współczynnika n jest ośrodkiem optycznie gęstszym, natomiast ośrodek o mniejszej wartości n – ośrodkiem optycznie rzadszym. Przejście światła pomiędzy tymi ośrodkami powoduje zmianę kąta załamania zgodnie z prawem załamania światła (rys. 1), zwanym też prawem Snelliusa: promień padający, promień załamany i normalna leżą w jednej płaszczyźnie, a kąty spełniają zależność:
$$ \frac{\sin \alpha}{\sin \beta} = \mathrm{const} = \frac{v_1}{v_2}, \tag{2}$$
gdzie:
- $v_1, v_2$ – prędkość światła odpowiednio w pierwszym i drugim ośrodku,
- $\alpha$ – kąt padania,
- $\beta$ – kąt załamania.
