cw._nr_30_spadek_swobodny

Różnice

Różnice między wybraną wersją a wersją aktualną.

Odnośnik do tego porównania

Nowa wersja
Poprzednia wersja
cw._nr_30_spadek_swobodny [2021-01-14 10:05] – edycja zewnętrzna 127.0.0.1cw._nr_30_spadek_swobodny [2026-10-09 10:29] (aktualna) – [5. Opracowanie wyników] karolina
Linia 3: Linia 3:
 ===== - Cel ćwiczenia  ===== ===== - Cel ćwiczenia  =====
  
-   * Wyznaczenie przyspieszenia z zależności między czasem spadania a wysokością.+   * Wyznaczenie przyspieszenia ziemskiego z zależności między czasem spadania a wysokością.
  
 ===== - Zagadnienia  ===== ===== - Zagadnienia  =====
Linia 37: Linia 37:
 Można też wykorzystać do obliczeń zależność funkcyjną między czasem i wysokością opadania. Wykres $h(t)$ powinien być parabolą jak wskazuje wzór (30.1), ale z kolei jeżeli sporządzimy wykres $h(t^2)$, to powinien on być liniowy (Rys. 30.1).  Można też wykorzystać do obliczeń zależność funkcyjną między czasem i wysokością opadania. Wykres $h(t)$ powinien być parabolą jak wskazuje wzór (30.1), ale z kolei jeżeli sporządzimy wykres $h(t^2)$, to powinien on być liniowy (Rys. 30.1). 
    
-<WRAP group> +{{rys-xx-01.png?200|}}\\ 
-<WRAP half column>{{  :labfizyki:rys-xx-01.png?200  |}}</WRAP> +**Rys. 30.1.** Zestawienie zależności $h(t)$ i $h(t^2)$.
-<WRAP third column>**\\ \\ Rys. 30.1.** Zestawienie zależności $h(t)$ i $h(t^2)$.</WRAP> +
-</WRAP> +
- +
  
 W doświadczeniu mierzony będzie czas opadania metalowej kulki z różnej, coraz większej wysokości. Ze względu na krótkie do zmierzenia czasy wykorzystany zostanie stoper automatyczny, który uruchamiany będzie w momencie zwolnienia kulki, a zatrzymywany będzie przełącznikiem uderzeniowym w momencie upadku. W doświadczeniu mierzony będzie czas opadania metalowej kulki z różnej, coraz większej wysokości. Ze względu na krótkie do zmierzenia czasy wykorzystany zostanie stoper automatyczny, który uruchamiany będzie w momencie zwolnienia kulki, a zatrzymywany będzie przełącznikiem uderzeniowym w momencie upadku.
  
-:!: Celem ćwiczenia sprawdzenie zależności (30.2) przedstawionych schematycznie na wykresach z (Rys. 30.1).+:!: Celem ćwiczenia jest sprawdzenie zależności (30.2) przedstawionych schematycznie na wykresach (Rys. 30.1) z danymi eksperymentalnymi oraz wyznaczenie z nich przyspieszenia ziemskiego.
  
  
 ==== - Układ pomiarowy ==== ==== - Układ pomiarowy ====
  
-Układ pomiarowy składa się ze statywu z podziałką milimetrową wysokości, na którym zamocowano układ zwalniający kulkę na górze oraz przełącznik uderzeniowy na dole. Układ zwalniający i przełącznik uderzeniowy podłączone są do stopera. Stoper jest uruchamiany przez przerwę w obwodzie elektrycznym  -- prąd płynie przez zamocowaną kulkę a następnie przepływ prądu jest przerwany gdy kulka jest zwolniona. Uderzenie kulki w talerzyk przełącznika uderzeniowego powoduje jego ponowne zamknięcie obwodu i zatrzymanie stopera.+Układ pomiarowy składa się ze statywu, na którym zamocowany jest liniał podziałką milimetrową do pomiaru wysokości. Na statywie zamocowane są także: układ zwalniający kulkę na górze z bramką startową stopera oraz na dole bramka końcowa stopera z przełącznikiem uderzeniowym. Stoper jest uruchamiany przez przerwę w obwodzie elektrycznym  -- prąd płynie przez zamocowaną kulkę, a następnie przepływ prądu jest przerwany gdy kulka jest zwolniona. Uderzenie kulki w talerzyk przełącznika uderzeniowego powoduje jego ponowne zamknięcie obwodu i zatrzymanie stopera.
  
-FIXME Rys. zdjęcie+{{rys-30-2.png?300|}}\\ 
 +**Rys. 30.2.** Zdjęcie układu pomiarowego.
  
 ==== - Przeprowadzenie pomiarów ==== ==== - Przeprowadzenie pomiarów ====
  
 Pomiary polegać będą na stopniowym zwiększaniu wysokości spadania, pomiarze tej wysokości i czasu opadania kulki. Pomiary polegać będą na stopniowym zwiększaniu wysokości spadania, pomiarze tej wysokości i czasu opadania kulki.
- +  - Zestawić układ pomiarowy i wykonać kilka próbnych pomiarów. Sprawdzić przy tym na przykład, jak różnią się między sobą zmierzone czasy opadania z tej samej wysokości.   
-  - Zestawić układ pomiarowy i wykonać kilka próbnych pomiarów. +  - Przesunąć układ zwalniający kulkę na wybraną minimalną wysokość, którą następnie zmierzyć. 
-  - Przesunąć układ zwalniający kulkę do góry na wybraną minimalną wysokość opadania, którą następnie zmierzyć. +  - Dokonać pomiaru czasu opadania. Wyniki zapisać w tabeli. 
-  - Dokonać trzykrotnego pomiaru czasu opadania. Wyniki zapisać w tabeli +  - Przesunąć układ zwalniający wyżej i powtórzyć pomiary.
-  - Przesunąć układ zwalniający kulkę wyżej i powtórzyć pomiary.+
   - Zwiększać kolejno wysokość i dokonać kolejnych pomiarów.   - Zwiększać kolejno wysokość i dokonać kolejnych pomiarów.
   - Oszacować niepewność pomiaru wysokości i zapisać wartość.    - Oszacować niepewność pomiaru wysokości i zapisać wartość. 
- 
- 
-  
  
 ===== - Opracowanie wyników ===== ===== - Opracowanie wyników =====
  
-Na wstępie zwróćmy uwagę, że przyspieszenie ziemskie będzie w tym ćwiczeniu wyznaczone dwoma sposobami. Punkty 1--3 poniższych poleceń obejmują pierwszy sposób, a kolejne sposób drugi.+<!-- Na wstępie zwróćmy uwagę, że przyspieszenie ziemskie będzie w tym ćwiczeniu wyznaczone dwoma sposobami. Punkty 1--3 poniższych poleceń obejmują pierwszy sposób, a kolejne sposób drugi. -->
  
-  * 1. Na podstawie wyników pomiarów przygotować tabelę danych wg wzoru (Tab. 30.2). Za czas $t$ przyjąć średnią czasów opadania z poszczególnych wysokości. +  * 1. Uzupełnić Tab. 30.1 obliczając kwadrat czasu opadania.  
-  * 2. Obliczyć przyspieszenie ziemskie $g$ na podstawie danych z poszczególnych wierszy tabeli. +  * 2. Na podstawie danych pomiarowych narysować zależność $h(t)$. 
-  * 3. Wyliczyć średnią wartość $g$ oraz jej niepewność przeciętną $\delta g$ lub odchylenie standardowe $\sigma g$ (w zależności od biegłości posługiwania się kalkulatorem).  +  * 3. Wykonać wykres zależności $h(t^2)$ nanosząc punkty pomiarowe oraz pola błędów jeśli to możliwe. 
-  * 4. Przygotować tabelę danych wg wzoru (Tab. 30.3) do wykonania wykresu $h(t^2)$  +  * 4. Dokonać ich aproksymacji prostą wybranym sposobem:
-  * 5. Nanieść punkty pomiarowe na wykres oraz pola błędów jeśli to możliwe. +
-  * 6. Dokonać ich aproksymacji prostą wybranym sposobem:+
     * Graficznie. Po narysowaniu prostej najlepiej pasującej do punktów wyznaczyć jej parametry $a$ i $b$ oraz oszacować ich niepewność.     * Graficznie. Po narysowaniu prostej najlepiej pasującej do punktów wyznaczyć jej parametry $a$ i $b$ oraz oszacować ich niepewność.
-    * Korzystając z [[labfizyki:wzory-do-regresji-liniowej|regresji liniowej]]. **Po obliczeniu** parametrów $a$ i $b$ prostej nanieść prostą z tymi parametrami na wykres. Obliczyć też wg podanych wzorów odchylenia standardowe $\sigma_a$ $\sigma_b$ tych parametrów .  +    * Korzystając z [[wzory-do-regresji-liniowej|regresji liniowej]]. Po obliczeniu parametrów $a$ i $b$ prostej nanieść prostą z tymi parametrami na wykres. Obliczyć też wg podanych wzorów niepewności pomiarowe (odchylenia standardowe) $\delta_a$ i $\delta_b$ tych parametrów .  
-  * 7. Wiedząc, że współczynnik kierunkowy prostej $ a = \frac{g}{2} $, obliczyć przyspieszenie ziemskie $g$ +    * Wykorzystując do tego specjalne funkcje w progamach obliczeniowych (LibreOffice Calc, LabPlot, Octave itp) 
-  * 8. Wyznaczyć niepewność $\delta g$ pomiaru $$ \delta g = g \frac{\delta a}{a} $$ lub też gdy skorzystamy z odchylenia standardowego $$ \sigma g = g \frac{\sigma_a}{a} $$ +  * 5. Wiedząc, że współczynnik kierunkowy prostej $ a = \frac{g}{2} $, obliczyć przyspieszenie ziemskie $g$ 
-  * 9. Porównać wyniki otrzymane obydwoma sposobami ze standardową wartością przyspieszenia ziemskiego. Przyjrzeć się statystyce danych. Wyciągnąć wnioski. Sformułować uwagi.+  * 6. Wyznaczyć niepewność $\delta g$ pomiaru $$ \delta g = g \frac{\delta a}{a}\ .$$ 
 +  * 7. Porównać otrzymane wyniki ze standardową wartością przyspieszenia ziemskiego. Przyjrzeć się statystyce danych. Wyciągnąć wnioski. Sformułować uwagi.
      
 Sprawozdanie powinno zawierać: Sprawozdanie powinno zawierać:
Linia 89: Linia 81:
   - Tabelę identyfikacyjną ćwiczenia.   - Tabelę identyfikacyjną ćwiczenia.
   - Krótki opis celu ćwiczenia i metody pomiarowej.   - Krótki opis celu ćwiczenia i metody pomiarowej.
-  - Oryginalną tabelę danych pomiarowych. +  - Tabelę danych pomiarowych. 
-  - Tabele wyników obliczeń.+  - Opracowanie wyników (zgodnie z sekcją nr 5 niniejszej instrukcji).
   - Odpowiednio zaokrąglony wynik końcowy i niepewność pomiarową.   - Odpowiednio zaokrąglony wynik końcowy i niepewność pomiarową.
   - Wnioski i uwagi.   - Wnioski i uwagi.
  
-<pagebreak> +^  **Tabela 30.1.** Wyniki pomiarów  ^^^^ 
-===== - Wzory tabel ===== +^ **Niepewność pomiaru wysokości $\delta h$ [m] = ________**   |||| 
- +^  Lp.  |  $t\ \mathrm{[s]}$  |  $t^2\ \mathrm{[s^2]}$  |  $h\ \mathrm{[m]}$  |    
-^  **Tabela 30.1.** Wyniki pomiarów  ^^^^^ +^   1.    |   |   |   |     
-^       ^  Wysokość  ^  Czasy opadania  ^^^  +^   2.    |   |   |   |     
-^  Lp.  |  $h\ \mathrm{[m]}$  |  $t_1\ \mathrm{[s]}$  |  $t_2\ \mathrm{[s]}$  |  $t_3\ \mathrm{[s]}$  |    +^   3.    |   |   |   |     
-^   1.    |   |   |   |   |     +^   4.    |   |   |   |     
-^   2.    |   |   |   |   |     +^   5.    |   |   |   |    
-^   3.    |   |   |   |   |     +^   6.    |   |   |   |    
-^   4.    |   |   |   |   |     +^   7.    |   |   |   |     
-^   5.    |   |   |   |   |    +^   8.    |   |   |   |     
-^   6.    |   |   |   |   |    +^   9.    |   |   |   |     
-^   7.    |   |   |   |   |     +^  10.    |   |   |   |    
-^   8.    |   |   |   |   |     +
-^ Niepewność pomiaru wysokości $\delta h\ \mathrm{[m]}$ ||||  |+
  
  
  
 +<!--
 +  * 2. Obliczyć przyspieszenie ziemskie $g$ na podstawie danych z poszczególnych wierszy tabeli.
 +  * 3. Wyliczyć średnią wartość $g$ oraz jej niepewność przeciętną $\delta g$ lub odchylenie standardowe $\sigma g$ (w zależności od biegłości posługiwania się kalkulatorem). 
 +  * 
 ^  Tab. 30.2. Dane do wykresu $h(t)$ oraz \\ do obliczenia przyspieszenia ziemskiego  ^^^^ ^  Tab. 30.2. Dane do wykresu $h(t)$ oraz \\ do obliczenia przyspieszenia ziemskiego  ^^^^
 ^  Lp.  |  $t\ \mathrm{[s]}$  |  $h\ \mathrm{[m]}$  |    $g=\frac{2h}{t^2}\ \mathrm{[m/s^2]}$  |     ^  Lp.  |  $t\ \mathrm{[s]}$  |  $h\ \mathrm{[m]}$  |    $g=\frac{2h}{t^2}\ \mathrm{[m/s^2]}$  |    
Linia 124: Linia 118:
 ^  Warość średnia przyspieszenia $\bar{g}\ \mathrm{[m/s^2]}$ |||  |    ^  Warość średnia przyspieszenia $\bar{g}\ \mathrm{[m/s^2]}$ |||  |   
 ^  Niepewność wartości przyspieszenia $\delta g$ lub $\sigma g\ \mathrm{[m/s^2]}$ |||  | ^  Niepewność wartości przyspieszenia $\delta g$ lub $\sigma g\ \mathrm{[m/s^2]}$ |||  |
 +-->
  
-<pagebreak> +<!-- 
- +^  Tab. 30.2. Dane do wykresu $h(t^2)$  ^^^
-^  Tab. 30.3. Dane do wykresu $h(t^2)$  ^^^+
 ^  Lp.  |  $t^2\ \mathrm{[s^2]}$  |  $h\ \mathrm{[m]}$  |    ^  Lp.  |  $t^2\ \mathrm{[s^2]}$  |  $h\ \mathrm{[m]}$  |   
 ^   1.    |   |   |          ^   1.    |   |   |         
Linia 136: Linia 130:
 ^   6.    |   |   |          ^   6.    |   |   |         
 ^   7.    |   |   |          ^   7.    |   |   |         
-^   8.    |   |   |         +^   8.    |   |   |      
 +-->    
  
  
-<wrap lo><wrap info>T. Suszko (2018)</wrap></wrap>+<wrap lo><wrap info>T. Suszko (2018, 2025)</wrap></wrap>
cw._nr_30_spadek_swobodny.1610615140.txt.gz · ostatnio zmienione: przez 127.0.0.1