Narzędzia użytkownika

Narzędzia witryny


cw._nr_7._doswiadczenie_stokes_a

Różnice

Różnice między wybraną wersją a wersją aktualną.

Odnośnik do tego porównania

Nowa wersja
Poprzednia wersja
cw._nr_7._doswiadczenie_stokes_a [2016-05-14 23:12] – edycja zewnętrzna 127.0.0.1cw._nr_7._doswiadczenie_stokes_a [2022-02-23 15:33] (aktualna) – usunięto ts
Linia 1: Linia 1:
-<!--Wersja obecna, opr. J. Mazur, JM 09.11.2009 korekty, 
-04.01.14, z MediaWiki lokalnej, ręczna konwersja 
---> 
-=====Ćw. nr 7. Doświadczenie Stokes'a===== 
-<!-- 
-labfizyki:cw._nr_7._doswiadczenie_stokes_a 
---> 
-<wrap lo><wrap em>Korekta 14.05.2016</wrap> -- dodano punkt "Obliczenia"</wrap> 
- 
-<!-- JM 19.05.2015, 09.06.15 korekta wzoru 7.6, 14.04.2016 korekta w p. 4.3: $\Delta l$ zamiast $\Delta d$--> 
- 
-<!--W trakcie modyfikacji (11.05.2015) na stronie JM 
-19.05.2015 23:10, chyba stan RTM (Ready To Manufacturing). To zrobienia protokół pomiarowy --> 
- 
-====- Cel ćwiczenia.==== 
-  * Wyznaczenie współczynnika lepkości cieczy bardzo lepkiej (gliceryny). 
- 
-====- Zagadnienia teoretyczne.==== 
-  * [[Przepływ cieczy i gazów]] 
-  * [[Pojęcie współczynnika lepkości cieczy i gazów.]] 
-  * [[Prawo Stokes'a.]] 
-  * [[Przegląd wiskozymetrów.]] 
- 
-====- Wprowadzenie.==== 
- 
-{{ labfizyki:cw7rys1.png?200 }} 
- 
-**Rys. 7.1.** Schemat układu pomiarowego wraz z przedstawieniem sił działających na opadającą w cieczy kulkę. Siły te są przyłożone do środka masy kulki, na rysunku siły $F_t$ i $ F_w$ są odsunięte nieco na bok dla większej poglądowości, ponadto średnica kulki w stosunku do średnicy naczynia jest przedstawiona ze znaczną przesadą. 
- 
-Układ pomiarowy przedstawia rys. 7.1. Składa się on z cylindra miarowego wypełnionego lepką cieczą, którą jest gliceryna. Na cylindrze zaznaczone są poziomy:\\ <WRAP indent> 
-A -- poziom powierzchni cieczy,\\  
-B -- na tym poziomie prędkość kulki osiąga stałą wartość, poziom zaznaczony orientacyjnie na rysunku, nie znamy jego konkretnego położenia,\\  
-C -- poziom na głębokości $ l_o $, odpowiednik poziomu B tyle, że z takim zapasem, by z całą pewnością był spełniony warunek dla poziomu B,\\  
-D -- poziom nad dnem cylindra.\\ </WRAP> 
-W ćwiczeniu do gliceryny spuszczamy, z wysokości $h$, metalowe kulki (ołów, cyna, stal) o znanym promieniu $r$. Kulka wpada do cieczy z pewną prędkością początkową $ v_o $, która w miarę opadania maleje (jeśli ma odpowiednio dużą wartość, jeśli nie to rośnie, w warunkach ćwiczenia spełniona jest pierwszy warunek) i na odcinku AB w pewnym momencie, na poziomie B osiąga stałą wartość $ v $, z którą dalej opada na odcinku BD. Tę prędkość wyznaczamy poprzez pomiar czasu opadania kulki na drodze CD (nie BD! Wyjaśnienie p. dalej). 
-   
-Hamowanie kulki spowodowane jest działaniem na nią siły oporu cieczy $F_t$ zwanej siłą Stokes'a. Jest ona proporcjonalna do:\\ 
--- współczynnika lepkości cieczy $\eta$,\\ 
--- prędkości kulki $ v $,\\ 
--- promienia kulki $ r $\\ 
-i jest oczywiście skierowana w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu, czyli do góry. 
- 
-Dla ciała o kształcie kulistym, poruszającego się w cieczy znajdującej się w naczyniu o nieograniczonych rozmiarach, i gdy mamy do czynienia z ruchem laminarnym, siła Stokes'a jest równa: 
- 
-$$F_t=6\pi\eta v r\tag{7.1}$$ 
- 
-natomiast gdy kulka porusza się w cieczy umieszczonej w rurze o promieniu $ R $, wzdłuż osi rury, to: 
- 
-$$F_t=6\pi\eta v r\left(1-\frac{r}{R}\right)^n\tag{7.2}$$ 
- 
-gdzie $n$ jest współczynnikiem, który należy wyznaczyć doświadczalnie. 
- 
-W naszym ćwiczeniu czynnik w nawiasie we wzorze (7.2) jest bardzo bliski jedności (gdyż $r<<R$ ) zatem przyjmiemy, że siła Stokes'a wyrażona jest wzorem (7.1). 
- 
-Na kulkę działa również siła wyporu cieczy, skierowana do góry, równa ciężarowi wypartej przez kulkę cieczy: 
- 
-$$F_w=V \rho_c g=\frac{4}{3}\pi r^3 \rho_c g\tag{7.3}$$ 
- 
-oraz skierowana w dół siła ciężkości kulki: 
- 
-$$F_g=V \rho_k g=\frac{4}{3} \pi r^3 \rho_k g\tag{7.4}$$ 
- 
-gdzie<WRAP indent> 
-$ V$ -- objętość kulki,\\ 
-$ \rho_c$ -- gęstość cieczy,\\ 
-$ \rho_k$ -- gęstość kulki,\\ 
-$ g$ -- przyśpieszenie ziemskie,\\ 
-$r$ -- promień kulki.</WRAP> 
- 
-Uwzględniając kierunki sił, wypadkowa siła działająca na kulkę wyniesie: 
- 
-$$F=F_t+F_w-F_g\tag{7.5}$$ 
- 
-Prześledźmy jakie wartości przyjmuje wypadkowa siła $F$. Należy rozpatrzyć ruch kulki na odcinku AB oraz BD i uwzględnić, że $F$ poprzez siłę Stokes'a $F_t$ zależy od prędkości kulki. 
- 
-**Odcinek AB:** kulka wpada do cieczy z prędkością $v_o$. Wtedy: 
-  * Jeśli jest ona odpowiednio duża, to siła wypadkowa $F$ będzie większa od zera i skierowana do góry. Ruch kulki będzie ruchem opóźnionym z prędkością początkową $v_o$. W miarę opadania prędkość  kulki będzie maleć, a z nią siła wypadkowa $F$. Na głębokości poziomu B osiągnie ona wartość zero, a prędkość osiągnie stałą wartość $v$. Ruch kulki poniżej poziomu B będzie ruchem jednostajnym prostoliniowym, zgodnie z I zasadą dynamiki Newtona. 
-  * Jeśli natomiast prędkość początkowa będzie odpowiednio mała, to siła wypadkowa $F$ będzie większa od zera i skierowana w dół. Kulka zatem będzie poruszała się ruchem przyśpieszonym, jej prędkość będzie rosła, czemu będzie towarzyszyć malenie siły wypadkowej $F$ (w wyniku wzrostu siły oporu Stokes'a), która osiągnie wartość zerową na głębokości poziomu B, a prędkość osiągnie stałą wartość $v$. Ruch kulki poniżej poziomu B będzie ruchem jednostajnym prostoliniowym, zgodnie z I zasadą dynamiki Newtona. 
-  * Możliwe jest też, że prędkość początkowa będzie równa prędkości opadania kulki w cieczy. Wtedy siła wypadkowa będzie od samego początku równa zero. 
- 
-**Odcinek BD:** zgodnie z powyższym wypadkowa siła działająca na kulkę równa się zeru i kulka porusza się ruchem jednostajnym prostoliniowym. Potrzebujemy zmierzyć jej prędkość, czyli zmierzyć długość BD i czas opadania na tym odcinku. Jednakże poziom B nie jest dokładnie określony, zatem zamiast niego przyjmujemy poziom C, położony odpowiednio głęboko, tak że kulka z całą pewnością zdążyła już uzyskać swoją stałą prędkość opadania. Zatem pomiar prędkości przeprowadzamy na odcinku CD. Zakładając,że jego długość wynosi $l$ a czas opadania kulki $t$ dostajemy prędkość kulki $v=l/t$. 
- 
-Możemy teraz wyprowadzić wzór na współczynnik lepkości. Do wzoru (7.5) podstawiamy $F=0$ i wyrażenia ze wzorów (7.1), (7.3) i (7.4): 
- 
-$$0=6 \pi \eta v r + \frac{4}{3}\pi r^3 \rho_c g - \frac{4}{3} \pi r^3 \rho_k g$$ 
- 
-Po podstawieniu $v=l/t$ i odpowiednich przekształceniach otrzymujemy 
- 
-$$\eta=\frac{2(\rho_k-\rho_c)gr^2 t}{9l}$$ 
- 
-Ponieważ w ćwiczeniu nie mierzymy promienia kulek $r$ lecz ich średnicę $d$, więc w powyższym wzorze zastąpimy promień $r$ przez średnicę $d$, podstawiając $r=\frac{1}{2}d$ otrzymujemy wzór 
- 
-$$\boxed{\eta=\frac{(\rho_k-\rho_c)gd^2 t}{18l}}\tag{7.6}$$ 
- 
- 
-====- Pomiary==== 
-  - Ćwiczenie wykonywane jest w jednej z dwu wersji: 
-    - w.1: z kulkami z ołowiu i stali, których gęstości należy pobrać z tablic fizycznych lub wyszukać w internecie.  
-    - w.2: z kulkami z cyny i szkła, gęstość cyny (odmiana metaliczna oznaczana jako biała lub $\beta$) należy pobrać z tablic fizycznych lub wyszukać w internecie, natomiast gęstość kulek szklanych należy zmierzyć, gdyż nie znamy gatunku szkła, z którego wykonane są kulki, a różne rodzaje/gatunki szkła mają różne gęstości. Należy wykonać następujące pomiary i czynności: 
-      - przy pomocy wagi torsyjnej zmierzyć masę $m$ 1 kulki (sposób obsługi wagi torsyjnej wyjaśni prowadzący zajęcia), 
-      - przy pomocy suwmiarki lub mikrometru zmierzyć jej średnicę, 
-      - określić niepewności pomiarów, wyniki zapisać w tabeli 7.3, 
-      - wyprowadzić wzór na gęstość wychodząc z definicji $\rho=\displaystyle\frac{m}{V}$, uwzględniając, że objętość kuli $V=\displaystyle\frac{4}{3}\pi r^3$ i $r=\displaystyle\frac{1}{2}d$, zapisać w tabeli 7.3, 
-      - wyprowadzić metodą różniczki logarytmicznej (lub zupełnej) wzór na niepewność maksymalną $\Delta_m \rho$, zapisać w tabeli 7.3. 
-      - z wyprowadzonego wzoru obliczyć gęstość kulki szklanej $\rho_{ksz}$ w jednostkach podstawowych układu SI, tj. $\mbox{kg}/{\mbox{m}^3}$, jej niepewność maksymalną, zaokrąglić niepewność maksymalną i obliczoną gęstość. Zaokrąglone wartości zapisać w tabeli **7.2**. 
-  - Zmierzyć gęstość cieczy $\rho_c$ przy pomocy areometru oraz temperaturę otoczenia, określić niepewności pomiarowe.\\ W tablicach (lub internecie) odszukać gęstości materiałów z jakich wykonane są kulki (stali, ołowiu i cyny, w zależności od wariantu ćwiczenia). Ustalić ich niepewności pomiarowe.\\ Przyjąć przyśpieszenie ziemskie $g=9,\!810\pm 0,\!005 \,[\mbox{m}/\mbox{s}^{2}]$. \\ Zapisać w tabeli 7.2. 
-  - Linijką zmierzyć długość $l$ odcinka CD cylindra miarowego z gliceryną, określić niepewność pomiarową\\ (wskazówka: określ dokładność odczytu położenia kreski na cylindrze uwzględniając fakt, że ma ona określoną grubość i, że podczas pomiaru nie zlokalizujesz precyzyjnie wzrokowo jej położenia w momencie gdy kulka mija kreskę, zatem błąd wyznaczony z zasady połowy najmniejszej działki należy zwiększyć np. do całej działki, ponadto ponieważ długość jest różnicą położeń punku końcowego i początkowego to jej błąd jest równy sumie błędów pomiaru położeń obu punktów,\\ rozsądną wartością wydaje się być $\Delta l=2 \mbox{mm}$).\\ Zapisać w tab. 7.2. 
-  - Zmierzyć średnicę $d$ kulki, zapisać w tab. 7.2. w wierszu dla danego numeru pomiaru,\\ przy pierwszym pomiarze określić niepewność pomiarową na podstawie dokładności użytego przyrządu pomiarowego i zapisać w dolnym wierszu tab. 7.2. 
-  - Spuścić zmierzoną kulkę z niewielkiej wysokości (mniej więcej takiej samej dla wszystkich kulek) do cieczy i zmierzyć jej czas opadania $t$ na odcinku CD, zapisać w tab. 7.2 w wierszu dla danego numeru pomiaru,\\ przy pierwszym pomiarze określić niepewność pomiarową na podstawie dokładności użytego przyrządu pomiarowego i zapisać w dolnym wierszu tab. 7.2\\ (wskazówka: dokładność stopera wynosi 0,01 s, nie jest jednak jedynym źródłem błędu pomiarowego, dochodzi jeszcze błąd związany z czasem reakcji obserwatora na moment minięcia kulki pierwszej i ostatniej kreski wyznaczających odcinek drogi przebytej przez kulkę, rozsądną łączną wartością błędu $\Delta t$ jest wartość 0,3 s). 
-  - Pomiary 4-5 wykonać dla 10 kulek jednego rodzaju i 10 drugiego rodzaju (stosownie do wariantu ćwiczenia). 
-  - Wyniki zapisać w tabelach 7.1. i 7.2. 
-**Uwaga:** w tabeli 7.2 wpisywać dane liczbowe w postaci $\text{wartość} \pm \text{niepewność}$. 
- 
-**Tabela 7.1. Wyniki pomiarów.** (Należy sporządzić oddzielne tabele dla każdego rodzaju kulek, zwróć uwagę na jednostki długości) 
-| Rodzaj kulek:  |||||| 
-|  Nr\\ pomiaru  |  $l[\mbox{m}]\vphantom{\left[\frac{\mbox{kg}}{\mbox{ms}}\right]}$  |  $d\, [\mbox{m}]\vphantom{\left[\frac{\mbox{kg}}{\mbox{ms}}\right]}$  |  $t\, [\mbox{s}]\vphantom{\left[\frac{\mbox{kg}}{\mbox{ms}}\right]}$  |  $\eta \, \left[\frac{\mbox{kg}}{\mbox{ms}}\right]$             |  $|\bar{\eta} - \eta _{\,i} |\,\left[\frac{\mbox{kg}}{\mbox{ms}}\right]$  | 
-|  //kol. 0//  |  //kol.1//  |  //kol.2//  |  //kol.3//  |  //kol.4//  |  //kol.5//  | 
-|  1  | | | | | | 
-|  2  |::: | | | | | 
-|  3  |::: | | | | | 
-|  4  |::: | | | | | 
-|  5  |::: | | | | | 
-|  6  |::: | | | | | 
-|  7  |::: | | | | | 
-|  8  |::: | | | | | 
-|  9  |::: | | | | | 
-|  10  |::: | | | | | 
-|  wpisz\\ wartości  |  $\Delta l=\phantom{\displaystyle\sum_{i=1}^{10}}$\\ ........      |  $\Delta d=\phantom{\displaystyle\sum_{i=1}^{10}}$\\ ........         |  $\Delta t=\phantom{\displaystyle\sum_{i=1}^{10}}$\\ ........         |  $\bar{\eta}=\phantom{\displaystyle\sum_{i=1}^{10}}$\\ ........ |  $\displaystyle\sum_{i=1}^{10} |\bar{\eta}-\eta_{\,i}|=$\\ ........       | 
- 
-**Tabela 7.2. Pomiary dodatkowe i dane tablicowe.**\\ Tabela dotyczy obu wersji ćwiczenia. 
- 
-^  kol. 1  ^  kol. 2  ^  kol. 3  ^ 
-|  1  | gęstość cieczy, typ areometru, zakres\\ \\ ......... | $\rho_c \,[\mbox{g}/\mbox{cm}^{3}]=$\\ $\,$\\ $........\pm........$ | 
-|  2  | temperatura pomiarów, przyrząd\\ \\ .........  | $t_p \,[^\circ\mbox{C}]=$\\ $\,$\\ $........\pm........$ | 
-|  3  | w.1. gęstość stali, źródło\\ \\ ...............................................             | $\rho_{ks} \,[\mbox{kg}/\mbox{m}^{3}]=$\\ $\,$\\ $........\pm........$ | 
-|  4  | w.1. gęstość ołowiu, źródło\\ \\ ...............................................            | $\rho_{ks} \,[\mbox{kg}/\mbox{m}^{3}]=$\\ $\,$\\ $........\pm........$ | 
-|  5  | w.2. gęstość cyny, źródło\\ \\ ...............................................             | $\rho_{ks} \,[\mbox{kg}/\mbox{m}^{3}]=$\\ $\,$\\ $........\pm........$ | 
-|  6  | w.2. gęstość szkła  | $\rho_{ko} \,[\mbox{kg}/\mbox{m}^{3}]=$\\ $\,$\\ $........\pm........$ | 
-|  7  | przyśpieszenie ziemskie  | $g \,[\mbox{m}/\mbox{s}^{2}]=$\\ $\,$\\ $........\pm........$ | 
- 
-**Tabela 7.3** Pomiar gęstości kulek szklanych. Uwagi:\\ wagi torsyjne:\\ sala 206-3H: zakres $0-100 \mbox{mg}$, $\Delta m=0,\!2 \mbox{mg}$\\ sala 206-5H: zakres $0-250 \mbox{mg}$, $\Delta m=0,\!5 \mbox{mg}$\\ pomiar średnicy kulek $d$: suwmiarka $\Delta d= 0,\!1 \mbox{mm}$, z noniuszem $\Delta d= 0,\!05 \mbox{mm}$, mikrometr $\Delta d= 0,\!01 \mbox{mm}$. 
- 
-|  $m\ [\mbox{mg}]$  |  $d\ [\mbox{mm}]$  |  $\Delta m=$  |  $\Delta d=$  |  Wzór $\rho_{ksz}=$  |  Wzór $\Delta_m\rho_{ksz}=$  | 
-|  $\phantom{X}$  | | | | | | 
- 
-==== - Obliczenia ==== 
-Dla każdego rodzaju kulek: 
-  * Dla każdego pomiaru obliczamy współczynnik lepkości z dokładnością do 4-5 cyfr znaczących, wyniki zapisujemy w tabeli 7.1. w kolumnie 4.\\ Dla jednego z pomiarów dla każdego rodzaju kulek przedstawiamy szczegółowy przykład obliczenia, tj. symbol wielkości, =  podstawienie do wzoru wartości liczbowych wraz z jednostkami (w jednostkach podstawowych układu SI) = ewentualne przekształcenia wartości liczbowych i jednostek = wynik i jednostka,   
-  * Obliczamy wartość średnią współczynnika lepkości, wartości dla kolumny 5 i ich sumę oraz błąd przeciętny (z dokładnością do 3 cyfr znaczących) ze wzoru $$\bar{\eta}=\frac{1}{n}\sum_{i=1}^n {|\bar{\eta}-\eta_i|}$$. 
-  * Dokonujemy zaokrągleń wartości błędu przeciętnego oraz wartości średniej. 
-  * Dla jednego z pomiarów obliczamy niepewność maksymalną (z dokładnością do 3 cyfr znaczących) i przedstawiamy szczegółowy zapis j.w. ze wzoru  
-\[\Delta_m \eta =\eta\, \left (\, \left |\frac{2\Delta r}{r} \right | + \left | \frac{\Delta t}{t} \right | + \left|\frac{\Delta l}{l}\right|\, \right )\]. 
-  * Dokonujemy zaokrąglenia niepewności maksymalnej i odpowiadającej jej wartości lepkości. 
- 
- 
- 
- 
-==== - Uwagi do sprawozdania ==== 
-<WRAP indent> 
-:!: Pełen materiał n/t sprawozdań znajduje się w {{labfizyki:Art_Sprawozdanie_z_cw.pdf|Sprawozdanie z ćwiczenia}}, {{labfizyki:Art_Oprac_wyn_pom.pdf|Zasady opracowywania wyników pomiarów}} i {{labfizyki:Art_Rach_niep_pom.pdf|Rachunek niepewności pomiarowych}}. Poniżej przedstawione są wybrane zagadnienia dotyczące tego konkretnego ćwiczenia. 
-</WRAP> 
-**Przypomnienie**: sprawozdanie z ćwiczenia jest indywidualne i składa się z następujących części: 
-  - Strona tytułowa -- zawiera wzorcową tabelkę z danymi i nic więcej (daje to miejsce na pisemne uwagi prowadzącego zajęcia), tabela może być wydrukowana. 
-  - Metoda pomiaru -- zawiera odręcznie sporządzoną (na podstawie instrukcji do ćwiczenia) notatkę zawierającą: 
-    - wyjaśnienie jaki jest cel ćwiczenia, co w nim jest wyznaczane, jaka jest tego definicja, jednostki itp. 
-    - opis metody pomiarowej, schemat układu pomiarowego, niezbędne wzory, definicje itd. 
-    - ogólne omówienie procedury pomiarowej. 
-  - Wyniki pomiarów i obliczenia -- może zawierać wydruki z arkusza kalkulacyjnego (np. Excela), szczegóły p. dalej, 
-  - Zestawienie wyników -- odręcznie, jw. 
-  - Wnioski -- odręcznie, jw. 
- 
-**Poniżej przedstawione zalecenia dotyczące ostatnich 3 części sprawozdania**. 
- 
-=== Wyniki pomiarów i obliczenia === 
- 
-  - Wielkość fizyczna będąca wynikiem pomiaru bezpośredniego -- są to 3 wielkości: odczyt przyrządu pomiarowego (liczba), niepewność (używamy też określenia błąd, też liczba) pomiaru i jednostka (np.: m, kg, mm, V, mV itp.) wielkości mierzonej. 
-  - Wielkość fizyczna będąca wynikiem pomiaru pośredniego lub wynikiem pośrednim bardziej złożonych obliczeń -- jest to wielkość obliczona ze wzoru, do którego podstawiamy odpowiednie wyniki pomiarów bezpośrednich, są to też te same 3 wielkości, czyli liczba, niepewność (błąd) wynikająca z tego, że do obliczeń wzięliśmy niedokładne dane (trzeba ją wyznaczyć oddzielnie), i jednostka tej wielkości fizycznej.\\ Pojawia się jednak możliwość poważnego błędu wykonawcy, by go uniknąć należy stosować zasadę:\\ **do wzorów podstawiamy wyniki pomiarów sprowadzone do podstawowych jednostek układu SI**. 
-  - Dokładność obliczeń określamy ilością cyfr znaczących (co to jest? patrz {{labfizyki:Art_Oprac_wyn_pom.pdf|Zasady opracowywania wyników pomiarów}}). 
-    - Wyniki pomiarów pośrednich: ta ilość wynika z dokładności danych, które podstawiamy do wzoru. Co prawda kalkulator, czy arkusz kalkulacyjnym mogą nam dużo cyfr znaczących, rzecz jest w tym ile z nich ma sens, skoro użyliśmy niedokładnych danych.\\ Znane są reguły postępowania w tej sytuacji, pomijamy je i kierujemy się następującą regułą praktyczną:\\ wielkości obliczane (czyli wyniki pomiarów pośrednich) obliczamy z taką dokładnością byśmy mogli je odpowiednio zaokrąglić. Wynika to z dokładności pomiarów w Laboratorium Fizyki. Jest ona taka, że **wystarczą nam 4-5 cyfr znaczących, resztę odrzucamy.** 
-    - Niepewności pomiarowe: obliczamy je dla wielkości mierzonych pośrednio (jest to dość złożone), przyjmujemy zasadę, że obliczamy je z dokładnością do 2 cyfr znaczących <wrap lo>(dotąd przyjmowaliśmy, że do 3 i zaokrąglaliśmy w górę do 2 lub 1 , zmieniamy to)</wrap>, następnie zaokrąglamy w górę do 1 cyfry, jeśli wzrost niepewności będzie mniejszy od 10%. 
-  - W tabeli "pomiarowo-obliczeniowej przedstawia się wyniki pomiarów, dane dotyczące niepewności pomiarowych oraz wyniki obliczeń zgodnie z wierszem nagłówkowym tabeli.\\ Może to być wydruk z arkusza kalkulacyjnego, z tym że musi zbliżony do tabeli w instrukcji (arkusz kalkulacyjny jest ograniczony jeśli chodzi o typografię, musimy radzić sobie bez niej, np. zamiast $\eta$ możemy wpisać **eta**, itp., można też wpisać odpowiednie symbole odręcznie)\\ lub też zrobiona odręcznie z wpisanymi wynikami obliczeń zrobionych przy pomocy kalkulatora (tzw. naukowego lub inżynierskiego, inny np. czterodziałaniowy się nie nadaje). 
-  - Pod tabelą lub na odrębnej kartce zapisujemy (poniżej **tekst wyróżniony** na żółto na ekranie, w ramce na wydruku lub w formacie pdf jest objaśnieniem o co chodzi): 
-    - dla wybranego pomiaru przedstawiamy szczegółowy przykład obliczeń każdej obliczanej wielkości z tabeli w postaci\\ <wrap hi>komentarz</wrap> np. Dla pomiaru Nr ...\\ <wrap hi>symbol wielkości = wzór = podstawienie wartości liczbowych z jednostkami = wynik wraz z jednostką</wrap> i jeśli dokonujemy zaokrąglenia <wrap hi> ≈ wartość po zaokrągleniu z jednostką</wrap>, 
-    - analogicznie przedstawiamy obliczenia pozostałych wielkości (niepewności pomiarowe, wartości średnie itd.) 
-    - **przykład** -- przedstawia obliczenie $\displaystyle\bar \eta$, niepewności $\Delta_p \bar \eta$, zaokrąglenie jej wartości i zaokrąglenie obliczonej wartości $\displaystyle\bar \eta$\\ $\displaystyle\bar \eta=\frac{1}{n}\sum_{i=1}^n \eta_i=\frac{1}{10}\cdot 2,\!2345=0,\!22345 \frac{\mbox{kg}}{\mbox{ms}}$,\\  $\displaystyle\Delta_p\bar \eta=\frac{1}{n}\sum_{i=1}^n|\bar\eta - \eta_i |=\frac{1}{10}\cdot 0,\!0495=0,\!00495\approx 0,\!0049\approx 0,\!005 \frac{\mbox{kg}}{\mbox{ms}}$ (zapisane z dokładnością do 2 cyfr znaczących, następnie zaokrąglone do 1 cyfry, gdyż wzrost błędu jest mniejszy niż 10%),\\ $\displaystyle\bar \eta =0,\!22345\approx 0,\!223 \frac{\mbox{kg}}{\mbox{ms}}$ (zaokrąglone do 3 miejsca po przecinku, gdyż ostatnia cyfra niepewności przeciętnej jest na tym właśnie miejscu). 
- 
-=== Zestawienie wyników === 
- 
-W tej części przedstawiamy otrzymane wyniki (po zaokrągleniach i wraz z niepewnościami pomiarowymi) bez zbędnych szczegółów (te są w części "Wyniki pomiarów i obliczenia"), lecz w sposób czytelny, więc z niezbędnymi komentarzami. Np.: 
- 
-<WRAP center round box 60%> 
-Obliczona wartość średnia lepkości dla kulek stalowych wraz z niepewnością przeciętna wynosi\\ $\bar \eta=0,\!223\pm0,\!005 \frac{\mbox{kg}}{\mbox{ms}}$,\\ dla pomiaru nr $\mathrm{...}$ dla kulek stalowych otrzymano wartość lepkości wraz z niepewnością maksymalną\\ $\eta_{...}=\mathrm{....}\pm\mathrm{...}\ $ jednostka. 
-</WRAP> 
- 
-=== Wnioski === 
- 
-Ocenić otrzymane wyniki: 
-  - Porównać otrzymane wartości średnią $\bar\eta$ dla obu rodzajów kulek i ocenić wielkość rozbieżności (b. duża, duża, mała ?). 
-  - Porównać niepewności przeciętne dla obu rodzajów kulek, to samo dla niepewności maksymalnych. 
-  - Porównać niepewności przeciętne i maksymalne dla każdego rodzaju kulek. Ocenić czy rodzaj kulek ma znaczenie na relację między tymi wielkościami. 
- 
  
cw._nr_7._doswiadczenie_stokes_a.1463260343.txt.gz · ostatnio zmienione: przez 127.0.0.1