cw.chf_03_konduktometr-stopien-dysocjacji

Różnice

Różnice między wybraną wersją a wersją aktualną.

Odnośnik do tego porównania

Poprzednia rewizja po obu stronachPoprzednia wersja
Nowa wersja
Poprzednia wersja
cw.chf_03_konduktometr-stopien-dysocjacji [2026-10-05 13:36] – [2.1 Przewodność właściwa] ts-admin-labcw.chf_03_konduktometr-stopien-dysocjacji [2026-11-12 15:01] (aktualna) – ts-admin-lab
Linia 1: Linia 1:
-====== Ćw. nr 3. Konduktometryczne wyznaczanie stopnia dysocjacji, stałej dysocjacji i pH kwasu octowego ======+====== Ćw. ChF-03. Konduktometryczne wyznaczanie stopnia dysocjacji, stałej dysocjacji i pH kwasu octowego ======
  
 ===== Cele ćwiczenia ===== ===== Cele ćwiczenia =====
Linia 32: Linia 32:
 $$ \kappa = \frac{1}{\rho} $$ $$ \kappa = \frac{1}{\rho} $$
  
-Fizycznie, odpowiada ona przewodności 1 dm³ roztworu między elektrodami o powierzchni 1 m² znajdującymi się w odległości 1 m od siebie. Jednostką przewodności właściwej w układzie SI jest simens na metr (S/m lub inaczej S<sup>m-1</sup>). W praktyce laboratoryjnej stosuje się także S/cm, mS/cm oraz µS/cm.+Fizycznie, odpowiada ona przewodności 1 dm³ roztworu między elektrodami o powierzchni 1 m² znajdującymi się w odległości 1 m od siebie. Jednostką przewodności właściwej w układzie SI jest simens na metr (S/m lub inaczej Sm<sup>-1</sup>). W praktyce laboratoryjnej stosuje się także S/cm, mS/cm oraz µS/cm.
 Dla rozcieńczonych roztworów należy uwzględnić przewodność wody użytej do przygotowania roztworów: Dla rozcieńczonych roztworów należy uwzględnić przewodność wody użytej do przygotowania roztworów:
  
-$$ \kappa_\mathrm{\ kor} = \kappa_\mathrm{\ roztworu} − \kappa_\ce{\ H_2O} \ ,$$+$$ \kappa_\mathrm{\ kor} = \kappa_\mathrm{\ roztworu} − \kappa_\mathrm{\ H_2O} \ ,$$
  
-gdzie: $\kappa_\mathrm{kor}$ – skorygowana przewodność właściwa, $\kappa_\mathrm{roztworu}$ – zmierzona przewodność roztworu, $\kappa_\mathrm{H_2O}$ – przewodność wody.+gdzie: \\ 
 +$\kappa_\mathrm{\ kor}$ – skorygowana przewodność właściwa, \\ 
 +$\kappa_\mathrm{\ roztworu}$ – zmierzona przewodność roztworu, \\ 
 +$\kappa_\mathrm{\ H_2O}$ – przewodność wody.
  
 ==== - Przewodność molowa ==== ==== - Przewodność molowa ====
 Przewodność roztworu, w którym między dwiema elektrodami odległymi o 1 m znajduje się ilość elektrolitu odpowiadająca 1 molowi, nazywamy przewodnością molową $\Lambda_m$ tego roztworu.  Przewodność roztworu, w którym między dwiema elektrodami odległymi o 1 m znajduje się ilość elektrolitu odpowiadająca 1 molowi, nazywamy przewodnością molową $\Lambda_m$ tego roztworu. 
  
-$$ \Lambda_m = \kappa_\mathrm{kor}/c \ .$$+$$ \Lambda_m = \kappa_\mathrm{\ kor}/c \ .$$
  
 Jednostką $\Lambda_m$ w układzie SI jest S·m²/mol lub S·m²mol⁻¹ ($\kappa$ w S/m, $c$ w mol/m³). Jeżeli, jednak $\kappa$ jest wyrażona w S/cm, a stężenie $c$ w mol/dm³, przewodność molową oblicza się ze wzoru: Jednostką $\Lambda_m$ w układzie SI jest S·m²/mol lub S·m²mol⁻¹ ($\kappa$ w S/m, $c$ w mol/m³). Jeżeli, jednak $\kappa$ jest wyrażona w S/cm, a stężenie $c$ w mol/dm³, przewodność molową oblicza się ze wzoru:
  
-$$ \Lambda_m = (1000 \times \kappa_\mathrm{kor})/ c  \ , $$+$$ \Lambda_m = (1000 \times \kappa_\mathrm{\ kor})/ c  \ , $$
  
 a jednostką $ \Lambda_m$ jest S·cm²·/ mol. a jednostką $ \Lambda_m$ jest S·cm²·/ mol.
Linia 55: Linia 58:
 Zgodnie z prawem niezależnej migracji jonów Kohlrauscha: Zgodnie z prawem niezależnej migracji jonów Kohlrauscha:
  
-$$ \Lambda_m^0  = \Lambda\,\mathrm{H^{+0}} + \Lambda^0\,\mathrm{CH_3COO^{-}} \ ,$$+$$ \Lambda_m^0  = \lambda^0\,\mathrm{H^{+}} + \lambda^0\,\mathrm{CH_3COO^{-}} \ ,$$
  
-gdzie: $ \Lambda_m^0 $ – przewodność graniczna kationu $\ce{H^+}$,  +gdzie: \\ 
-$\ce{\Lambda\,CH_3COO^{-0}} $ – przewodność graniczna anionu CH₃COO⁻. +$ \lambda^0\ce{H^+} $ – przewodność graniczna kationu $\ce{H^+}$, \\ 
 +$ \lambda^0\,\ce{CH_3COO^-} $ – przewodność graniczna anionu CH₃COO⁻. 
  
 W temperaturze 25°C można przyjąć:   W temperaturze 25°C można przyjąć:  
-$ \Lambda_m^0 $ = 349,6 S·cm²·/ mol oraz \\ +$ \lambda^0 \ce{H^+}$ = 349,6 S·cm²·/ mol oraz \\ 
-$ \Lambda^0\,   \mathrm{CH_3COO^{-}} $ = 40,9 S·cm²/mol, i stąd:\\ +$ \lambda^0\,   \mathrm{CH_3COO^{-}} $ = 40,9 S·cm²/mol, i stąd:\\ 
-$ \Lambda_m^0\, \mathrm{CH_3COO^{-}} $ = 390,5 S·cm²/mol.+$ \Lambda_m^0\, \mathrm{CH_3COOH} $ = 390,5 S·cm²/mol.
  
 ==== - Stopień dysocjacji ==== ==== - Stopień dysocjacji ====
 Stopień dysocjacji $\alpha$ określa, jaka część początkowej liczby cząsteczek elektrolitu uległa dysocjacji na jony. Jest to wielkość bezwymiarowa, przyjmująca wartości od 0 do 1; może być również wyrażana w procentach. Stopień dysocjacji $\alpha$ określa, jaka część początkowej liczby cząsteczek elektrolitu uległa dysocjacji na jony. Jest to wielkość bezwymiarowa, przyjmująca wartości od 0 do 1; może być również wyrażana w procentach.
  
-$$ \alpha = n_\mathrm{\ zdys}\quad \mathrm{lub} \quad \alpha = c_\mathrm{\ zdys} $$+$$ \alpha = n_\mathrm{\ zdys}/n_0 \quad \mathrm{lub} \quad \alpha = c_\mathrm{\ zdys}/c_0 $$
  
 Stopień dysocjacji wyrażony w procentach: Stopień dysocjacji wyrażony w procentach:
  
-$$ \alpha = \alpha \times 100$$+$$ \alpha = \alpha \times 100\%$$
  
 W przypadku oznaczeń konduktometrycznych wykorzystana zostanie następująca zależność: W przypadku oznaczeń konduktometrycznych wykorzystana zostanie następująca zależność:
Linia 81: Linia 85:
 Dla równowagi $\ce{CH_3COOH <=> H^+ + CH_3COO^-}$: Dla równowagi $\ce{CH_3COOH <=> H^+ + CH_3COO^-}$:
  
-$$ K_a = \ce{ \frac{ ([H^+] \times [CH_3COO^-]}{[CH_3COOH]} }$$+$$ K_a = \ce{ \frac{ [H^+] \times [CH_3COO^-]}{[CH_3COOH]} }$$
  
 Jeżeli początkowe stężenie kwasu wynosi $c$, a stopień dysocjacji $\alpha$: Jeżeli początkowe stężenie kwasu wynosi $c$, a stopień dysocjacji $\alpha$:
Linia 108: Linia 112:
  
 $$\mathrm{pH} = −\log\left(a_\mathrm{H^+}\right)\ . $$  $$\mathrm{pH} = −\log\left(a_\mathrm{H^+}\right)\ . $$ 
 +
  
 pH jest wielkością bezwymiarową. W rozcieńczonych roztworach, w uproszczonych obliczeniach, aktywność można przybliżyć stężeniem jonów $\ce{H^+}$ ($\ce{[H^+]}$). pH jest wielkością bezwymiarową. W rozcieńczonych roztworach, w uproszczonych obliczeniach, aktywność można przybliżyć stężeniem jonów $\ce{H^+}$ ($\ce{[H^+]}$).
Linia 134: Linia 139:
   - roztwory CH<sub>3</sub>COOH o stężeniach: 0,0500, 0,0250, 0,0100, 0,0050 i 0,0025 mol/dm³.   - roztwory CH<sub>3</sub>COOH o stężeniach: 0,0500, 0,0250, 0,0100, 0,0050 i 0,0025 mol/dm³.
  
-(zdjęcie)+{{:cw-chf-konduktometr.png?600|}}\\ 
 +**Rys.** Sprzęt i odczynniki na stanowisku do wykonania ćwiczenia.
  
 ==== - Wykonanie ćwiczenia ==== ==== - Wykonanie ćwiczenia ====
Linia 150: Linia 156:
 ==== - Opracowanie wyników ==== ==== - Opracowanie wyników ====
 Dla każdego z badanych roztworów wykonać obliczenia w następującej kolejności: Dla każdego z badanych roztworów wykonać obliczenia w następującej kolejności:
-  * Średnia przewodność (dla $n$ pomiarów) $$ \kappa_\text{śr} = (\kappa_1 + \kappa_2 + \dots + \kappa_n)/ n \ ,$$ (gdzie $n$ – liczba pomiarów). +  * Średnia przewodność (dla $n$ pomiarów) $$ \kappa_\text{\ śr} = (\kappa_1 + \kappa_2 + \dots + \kappa_n)/ n \ ,$$ (gdzie $n$ – liczba pomiarów). 
-  * Korekta przewodności wody: $$ \kappa_\text{kor} = \kappa_\text{śr} − \kappa_\ce{H_2O} \ .$$ +  * Korekta przewodności wody: $$ \kappa_\text{\ kor} = \kappa_\text{\ śr} − \kappa_\ce{H_2O} \ .$$ 
-  * Przewodność molowa: $$ \Lambda_m = (1000 \times \kappa_\text{kor})/c \ .$$ +  * Przewodność molowa: $$ \Lambda_m = (1000 \times \kappa_\text{\ kor})/c \ .$$ 
-  * Stopień dysocjacji: $$ \alpha = \Lambda_m / 390{,}5; \quad α[\%] = 100 \times \alpha \ .$$ **Uwaga!** Wzór na $\alpha$ jest prawdziwy jedynie wówczas, gdy temperatura jest równa 25°C. W przypadku innej temperatury pomiaru, należy dokonać przeliczenia $\Lambda_m^0$, zgodnie ze wskazówkami prowadzącego zajęcia. +  * Stopień dysocjacji: $$ \alpha = \Lambda_m / 390{,}5; \quad α\,[\%] = 100\% \times \alpha \ .$$ **Uwaga!** Wzór na $\alpha$ jest prawdziwy jedynie wówczas, gdy temperatura jest równa 25°C. W przypadku innej temperatury pomiaru, należy dokonać przeliczenia $\Lambda_m^0$, zgodnie ze wskazówkami prowadzącego zajęcia. 
   * Stała dysocjacji: $$ K_a = c\,\alpha^2/(1 − \alpha);\quad pK_a = −\log(K_a)\ ,$$   * Stała dysocjacji: $$ K_a = c\,\alpha^2/(1 − \alpha);\quad pK_a = −\log(K_a)\ ,$$
   * Stężenie jonów wodorowych i pH: $$ \ce{[H⁺]} = c\,α; \quad \mathrm{pH} = −\log(c\,\alpha) \ .$$   * Stężenie jonów wodorowych i pH: $$ \ce{[H⁺]} = c\,α; \quad \mathrm{pH} = −\log(c\,\alpha) \ .$$
Linia 161: Linia 167:
 |< 100% - - - - 5em 5em 5em 5em - 5em >| |< 100% - - - - 5em 5em 5em 5em - 5em >|
 ^  //c//  \\ [mol/dm³]  ^  //κ//<sub>śr</sub> \\ [S/cm]  ^  //κ//<sub>kor</sub> \\ [S/cm]  ^  Λₘ \\ [S·cm²/mol]  ^  α  ^  α  \\  [%]  ^  Kₐ  ^  pKₐ  ^  [H⁺]  \\ [mol/dm³]  ^  pH  ^ ^  //c//  \\ [mol/dm³]  ^  //κ//<sub>śr</sub> \\ [S/cm]  ^  //κ//<sub>kor</sub> \\ [S/cm]  ^  Λₘ \\ [S·cm²/mol]  ^  α  ^  α  \\  [%]  ^  Kₐ  ^  pKₐ  ^  [H⁺]  \\ [mol/dm³]  ^  pH  ^
-| 0,0025  | | | | | | | | | +|  0,0025  | | | | | | | | | 
-| 0,0050  | | | | | | | | | +|  0,0050  | | | | | | | | | 
-| 0,0100  | | | | | | | | |  +|  0,0100  | | | | | | | | |  
-| 0,0200  | | | | | | | | |  +|  0,0200  | | | | | | | | |  
-| 0,0500  | | | | | | | | |+|  0,0500  | | | | | | | | |
  
 Na podstawie uzyskanych wyników sporządzić wykresy: Na podstawie uzyskanych wyników sporządzić wykresy:
Linia 180: Linia 186:
   * Dyskusję wyników: omówienie wpływu stężenia CH₃COOH na przewodność właściwą, przewodność molową i pH, wyjaśnienie zmiany stopnia dysocjacji podczas rozcieńczania, porównanie wartości Kₐ z wartością literaturową.   * Dyskusję wyników: omówienie wpływu stężenia CH₃COOH na przewodność właściwą, przewodność molową i pH, wyjaśnienie zmiany stopnia dysocjacji podczas rozcieńczania, porównanie wartości Kₐ z wartością literaturową.
   * Konkluzje, uwagi, wnioski. Pozostawiamy to kreatywności studentów.   * Konkluzje, uwagi, wnioski. Pozostawiamy to kreatywności studentów.
 +
 +
 +<wrap lo><wrap info>E. Dobruchowska (2026)</wrap></wrap>  
  
cw.chf_03_konduktometr-stopien-dysocjacji.1791200181.txt.gz · ostatnio zmienione: przez ts-admin-lab