cw._nr_68._pomiar_punktu_curie_ferromagnetykow

To jest stara wersja strony!


— Jan Mazur 2014/02/09 16:51

Ćw. nr 68. Wyznaczanie temperatury Curie ferromagnetyka

1. Cel ćwiczenia

Poznanie jednej z metod wyznaczania temperatury Curie - metody transformatorowej.

2. Zagadnienia teoretyczne

  1. Klasyfikacja ciał magnetycznych.
  2. Wpływ temperatury na własności ferromagnetyczne, temperatura Curie.
  3. Zjawisko indukcji elektromagnetycznej, transformator.

3. Wprowadzenie, metoda pomiaru

Pomiar punktu Curie $t_C$ wykonuje się w układzie przedstawionym na rys. 68.1. Przez spiralę grzejną S, którą stanowi uzwojenie pierwotne transformatora, przepływa prąd zmienny o częstotliwości $f = 50$ Hz i amplitudzie $I_1$. Badana próbka ferromagnetyka w postaci pręta P, wykonany z ferromagnetyka umieszczona jest wewnątrz spirali. Cewka C połączona z miernikiem M2 prądu indukowanego $I_2$, stanowi uzwojenie wtórne transformatora. Prąd płynący przez spiralę powoduje nagrzewanie się pręta ferromagnetycznego oraz powstawanie pola magnetycznego o natężeniu:

$$H= I_1 n_1 \cos(2 \pi f t)$$ gdzie:

$n_1$ – liczba zwojów spirali grzejnej na jednostkę długości, $t$ – czas.

W materiale ferromagnetyka wartość indukcji magnetycznej ze względu na zależność $B = \mu \mu_o H$, wynosi:

$$B=\mu \mu_o I_1 n_1 \cos(2\pi ft)$$ a strumień wektora indukcji:

$$\Phi \left(t \right) = \mu \mu_o I_1 n_1 A \cos (2 \pi f t)$$ gdzie: $A$ – powierzchnia przekroju poprzecznego pręta.

Zmiana strumienia w czasie indukuje SEM indukcji w cewce wtórnej mającej $N_2$ liczbę zwojów:

$$\mathcal{E} \left(t \right) = - N_2 \; \frac{d \Phi \left( t \right)}{dt}$$ Oznaczając przez $Z$ zawadę obwodu wtórnego, skuteczną wartość prądu w obwodzie wtórnym obliczymy ze wzoru:

$$I_2 = 2 \pi f \mu \mu_o I_1 n_1 N_2 \frac{A}{Z}\tag{68.1}$$ Przy wyznaczaniu punktu Curie wartość $I_1$ utrzymuje się stałą, a wielkością zależną od temperatury jest tylko przenikalność magnetyczna ferromagnetyka $\mu$. Wobec tego zależność (68.1) można przedstawić w postaci:

$$I_2 = const \cdot \mu$$ W temperaturach $t < t_C$, $ \mu$ praktycznie pozostaje stałe i dopiero po osiągnięciu tej temperatury, w związku z wykazywaniem przez ferromagnetyk właściwości paramagnetycznych, $ \mu$ gwałtownie maleje do wartości bliskich 1, co powoduje równocześnie zmalenie prądu $I_2$.

4. Pomiary



Rys. 68.1. Układ pomiarowy do wyznaczania punktu Curie.

  1. Budujemy obwód wg schematu na rys. 68.1.
  2. Za pomocą autotransformatora ustawiamy wartość prądu $I_1$ równą 2,8 A.Wartość tego prądu utrzymujemy niezmienną w czasie całego ćwiczenia.
  3. Sprawdzamy zamocowanie termoelementu i zamykamy drugi koniec rury szklanym korkiem.
  4. Mierzymy napięcie na uzwojeniu wtórnym $U$ w funkcji napięcia termopary $\mathcal{E}$ aż do zaobserwowania gwałtownego spadku napięcia na uzwojeniu wtórnym.
  5. Ponieważ w pierwszej fazie pomiarów temperatura (a tym samym napięcie termopary) bardzo szybko wzrasta, zaleca się by w czasie szybkiego wzrostu napięcia termopary $\mathcal{E}$ (w przedziale 4 - 16 mV) rejestrować wyniki co 2 mV napięcia termopary, powyżej zaś co 0,1 mV (do około 19 mV).
  6. Wyniki zestawić w tabeli 68.1.
  7. Uwaga: – W czasie trwania pomiarów powinien być włączony wentylator. Po zakończeniu pomiarów wyłączyć zmniejszyć prąd autotransformatora do $I_1 = 0$.
  8. W początkowym przedziale wartości $\mathcal{E}$ (0 - 4 mV) wskazania zmieniają się bardzo szybko i ich rejestrację można pominąć.
Lp. $U$ [mV] $\mathcal{E}$ [mV] $T$ [°C]
1 4
2 6
3 8
4 10
5 12
6 14
7 16
8 16,1
9 16,2
10 16,3
11 16,4
12 16,5
13 16,6
14 16,7
15 16,8
16 16,9
17 17
18 17,1
19 17,2
20 17,3
21 17,4
22 17,5
23 17,6
24 17,7
25 17,8
26 17,9
27 18
28 18,1
29 18,2
30 18,3
31 18,4
32 18,5

gdzie:
$U$ – napięcie na uzwojeniu wtórnym,
$ \mathcal{E}$ – napięcie termopary,
$T$ – temperatura.

Tab. 68.2. Charakterystyka termometryczna termoelementu Fe - konstantan według PN-59/M-53854 ($\mathcal{E}$ wyrażono w mV).

Temperatura [°C]
0 10 20 30 40 50 60 70 80 90
0 0,00 0,40 0,80 1,20 1,61 2,02 2,43 2,85 3,26 3,68
100 4,10 4,51 4,92 5,33 5,73 6,13 6,53 6,93 7,33 7,73
200 8,13 8,53 8,93 9,34 9,74 10,15 10,56 10,97 11,38 11,80
300 12,21 12,62 13,04 13,45 13,87 14,29 14,71 15,13 15,55 15,97
400 16,39 16,82 17,24 17,66 18,08 18,50 18,93 19,36 19,78 20,21
500 20,64 21,07 21,49 21,92 22,34 22,77 23,20 23,62 24,05 24,48
600 24,90 25,32 25,75 26,18 26,60 27,03 27,45 27,87 28,29 28,72
700 29,14 29,56 29,98 30,40 30,82 31,23 31,65 32,07 32,48 32,90
800 33,31 33,71 34,12 34,54 34,94 35,35 35,75 36,16 36,56 36,96
900 37,36 37,76 38,16 38,56 38,96 39,35 39,75 40,14 40,53 40,92
1000 41,31 41,37 42,08 42,47 42,86 43,24 43,62 44,00 44,38 44,76
1100 45,14 45,52 45,89 46,27 46,64 47,01 47,38 47,75 48,12 48,48
1200 48,85 49,21 49,57 49,93 50,29 50,65 51,00 51,36 51,71 52,06
1300 52,41

5. Opracowanie wyników



Rys. 68.2. Przebieg zmian napięcia na uzwojeniu wtórnym w funkcji temperatury.

  1. Na podstawie wyników (tab. 68.1) oraz charakterystyki termopary (tab. 68.2) budujemy wykres (patrz rys.2), z którego określamy temperaturę punktu Curie.
  2. Przy wyznaczaniu temperatury $t$ w tabeli 68.1, w oparciu o charakterystykę termoelementu Fe-konstantan, należy uwzględnić (dodać) temperaturę odniesienia termoelementu (rys. 68.1).
  3. Na podstawie temperatury Curie zidentyfikować materiał, z którego wykonany jest rdzeń ferromagnetyczny.
cw._nr_68._pomiar_punktu_curie_ferromagnetykow.1645631727.txt.gz · ostatnio zmienione: przez ts