cw._nr_71._promieniowanie_cieplne

To jest stara wersja strony!


Ćw. nr 71. Promieniowanie cieplne

1. Cel ćwiczenia

  1. Wyznaczanie współczynnika pochłaniania powierzchni metalu.

2. Zagadnienia teoretyczne

  1. Promieniowanie termiczne.
  2. Prawo Stefana - Boltzmana.
  3. Prawo Wiena.
  4. Prawo Kirchhoffa.
  5. Kwantowa teoria promieniowania ciała doskonale czarnego - prawo Plancka.

3. Wprowadzenie

Z teori promieniowania cieplnego wiadomo, że zdolność emisyjna promieniowania $R_\lambda$ ciał rzeczywistych jest mniejsza od odpowiedniej wartości $R_{\lambda c}$ dla ciała doskonale czarnego. Dla każdego ciała prawdziwe jest prawo Kirchhoffa, które można zapisać:

$$R_ \lambda \left(\lambda,T \right)=a_\lambda \left(\lambda,T \right) \cdot R_{\lambda c}\left(\lambda,T \right)\tag{71.1}$$

gdzie:

$a_\lambda \left(\lambda,T \right)$ – współczynnik pochłaniania ciała,
T – temperatura ciała.

Można wykazać, że prawo Kirchhoffa (71.1) stosuje się nie tylko do widmowej zdolności emisyjnej promieniowania$R_\lambda$, lecz również do emisji energetycznej (w całym zakresie długości fal promieniowania cieplnego) -$R$. Emisja energetyczna ciała musi być równa mocy wypromieniowanej przez jednostkę powierzchni ciała, czyli $R=P/S$, gdzie $P$ jest całkowitą moca wypromieniowaną przez ciało, a $S$ jego całkowita powierzchnią. Dla ciała doskonale czarnego $R_c=P_c/S$.

Uwzględniając prawo Stefana-Boltzmana: $$R_c = \sigma T^4 \tag{71.2}$$ gdzie:

$\sigma=\frac{k^2}{c^2 h^2}=5,75 \cdot 10^{-8}$ $\left [ \frac{W m^{-2}}{K^{-4}} \right]$,
T – temperatura ciała,
k – stała Boltzmana,
h – stała Plancka,
c – prędkość światła w próżni,

otrzymamy moc wypromieniowaną dla ciała doskonale czarnego: $$P_c=S \sigma T^4 \tag{71.3}$$ oraz dla ciała rzeczywistego ($a<1$): $$P = a S \sigma T^4 \tag{71.4}$$

4. Opis eksperymentu

W doświadczeniu dwa ciała o równych powierzchniach, ogrzane do tej samej temperatury przez grzejnik, z których jedno jest pokryte sadzą (w dobrym przybliżeniu - ciało doskonale czarne), wypromieniowują energię cieplną. Układ pomiarowy znajduje się pod próżnioszczelnym kloszem. Po usunięciu powietrza promieniowanie jest jedyną formą transportu energii. Energia ta jest absorbowana przez termopary t1c i t2 (patrz rys. 71.1) wytwarzając w ich obwodach pomiarowych napięcia odpowiednio $U_c$ i $U$, których kwadraty są proporcjonalne do wypromieniowanej mocy $ P_c$ i $P$: $$P_c = f {U_c}^2 \tag{71.5}$$ $$P = f U^2 \tag{71.6}$$ gdzie $f$ – współczynnk proporcjonalności.

Z równań (71.3), (71.4), (71.5) i (71.6) otrzymujemy: $$a = \frac{U^2}{{U_c}^2}\tag{71.7}$$

Równanie to pozwala obliczyć współczynnik pochłaniania $a$ materiału, z którego wykonana jest powierzchnia niepoczerniona sadzą (rys. 71.1).

Rys. 71.1. Układ do pomiaru współczynnika pochłaniania badanego materiału.

4.1 Przeprowadzenie pomiarów

  1. Ustawiamy prąd płynący przez grzejnik (żarówka halogenowa) na poziomie 5 A.
  2. Odczytujemy napięcia $U_c$ oraz $U$ wskazane przez miliwoltomierz. Odczytujemy także napięcie termopary $U_t$ mierzącej temperaturę powierzchni promieniujących I i II.
  3. Pomiary powtarzamy dla różnych temperatur powierzchni promieniujących.
  4. Wyniki zapisujemy w tabeli 1.

5. Opracowanie wyników

  1. Sporządzić wykres charakterystyki termopary i wyznaczyć temperatury powierzchni promieniujących, czyli wartości temperatur odpowiadające napięciom termopary $U_t$. Wyniki wpisać do tabeli pomiarowej 71.1.
  2. Korzystając z równania (71.7) obliczyć współczynnik pochłaniania $a$ powierzchni metalu dla każdej z temperatur, a następnie obliczyć wartość średnią $\bar a$ (ponieważ zakres temperatur jest niewielki, można uważać, że $a$ jest stałe i w związku z tym obliczyć $ \bar a $).
  3. Obliczyć błąd przeciętny $\delta_p a$ obliczamy ze wzoru: $$\delta_p a = \frac{1}{n}\sum_{i=1}^n | \bar a - a_i|$$ i porównać go z błędem maksymalnym $\delta_m a$ dla jednego z pomiarów obliczonym wg wzoru: $$\delta_m a=2a \left (\frac{\delta U}{U} +\frac{\delta U_c}{U_c} \right )\ .$$


6. Tabela pomiarowa i dodatkowe tabele danych

6.1 Tabela pomiarowa

** Wyniki pomiarów **
Lp. $U_t$ $T$ $U$ $U_c$ $a$ $|a_i-\bar{a}|$
$\mathrm{[mV]}$ $\mathrm{[^\circ C]}$ $\mathrm{[mV]}$ $\mathrm{[mV]}$
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Średnie
$\delta U_t=$ $\phantom{abcdef}$
$\delta U = $
$\delta U_c=$

6.2 Dodatkowe dane

Tabela 71.1. Charakterystyka termometryczna termoelementu NiCr-Ni według PN-59/M-53854.

Temperatura [°C]
0 10 20 30 40 50 60 70 80 90
0 0,00 0,40 0,80 1,20 1,61 2,02 2,43 2,85 3,26 3,68
100 4,10 4,51 4,92 5,33 5,73 6,13 6,53 6,93 7,33 7,73
200 8,13 8,53 8,93 9,34 9,74 10,15 10,56 10,97 11,38 11,80
300 12,21 12,62 13,04 13,45 13,87 14,29 14,71 15,13 15,55 15,97
400 16,39 16,82 17,24 17,66 18,08 18,50 18,93 19,36 19,78 20,21
500 20,64 21,07 21,49 21,92 22,34 22,77 23,20 23,62 24,05 24,48
600 24,90 25,32 25,75 26,18 26,60 27,03 27,45 27,87 28,29 28,72
700 29,14 29,56 29,98 30,40 30,82 31,23 31,65 32,07 32,48 32,90
800 33,31 33,71 34,12 34,54 34,94 35,35 35,75 36,16 36,56 36,96
900 37,36 37,76 38,16 38,56 38,96 39,35 39,75 40,14 40,53 40,92
1000 41,31 41,37 42,08 42,47 42,86 43,24 43,62 44,00 44,38 44,76
1100 45,14 45,52 45,89 46,27 46,64 47,01 47,38 47,75 48,12 48,48
1200 48,85 49,21 49,57 49,93 50,29 50,65 51,00 51,36 51,71 52,06
1300 52,41

Tabela 71.2. Dopuszczalne odchyłki w deg lub w % danej siły termoelektrycznej od wartości podanych w tablicy 71.2, według PN-59/M-53854.

Klasa termoelementu}
Temperatura t [°C] S (specjalna) I II
0–400 ±1,5°C ±3°C ±6 °C
powyżej 400 ±0,4°C ±0,75°C ±1,5°C
cw._nr_71._promieniowanie_cieplne.1645630117.txt.gz · ostatnio zmienione: przez ts