Narzędzia użytkownika

Narzędzia witryny


spadek-swobodny

Ćw. nr XX. Spadek swobodny

Cel ćwiczenia

  • Wyznaczenie przyspieszenia z zależności między czasem spadania a wysokością

Zagadnienia (to, czego będzie student pytany)

  1. Ruch prostoliniowy ze stałym przyspieszeniem
  2. Spadek swobodny w polu grawitacyjnym
  3. Przyspieszenie ziemskie

1. Wprowadzenie

Jeżeli ciało o masie $m$ będące w spoczynku jest poddane działaniu siły grawitacji to zaczyna się poruszać zgodnie z kierunkiem działania siły i z przyspieszeniem proporcjonalnym do wartości tej siły co wynika z II zasady dynamiki Newtona.

$$ a = \frac{F}{m} = \frac{mg}{m} = g $$

Jako, że siła ciężkości jest proporcjonalna do masy ( $ F = mg $ ) i miarą bezwładności jest też masa to każde ciało niezależnie od masy będzie spadało z takim samym przyspieszeniem jeśli tylko nie będzie dodatkowych sił, jak na przykład siła oporu powietrza, lub te siły będą zaniedbywalnie małe,

Stałe przyspieszenie oznacza proporcjonalny do czasu przyrost prędkości

$$ v(t) = at = gt $$

a to z kolei oznacza proporcjonalną do kwadratu czasu opadania pokonywaną wysokość

$$ h(t) = \frac{1}{2}gt^2 \tag{XX.1}$$

2. Opis eksperymentu

W ćwiczeniu wykorzystana zostanie zależność XX.1 dzięki której wyznaczone zostanie przyspieszenie ziemskie. Do jego wyznaczenia można wykorzystać proste przekształcenie wzoru XX.1 z którego otrzymujemy:

$$ g = \frac{2 h}{t^2} \tag{XX.2} $$

Wykonując pomiary czasu opadania z różnych wysokości można wyznaczyć kilkukrotnie wartość $g$ co daje też możliwość sprawdzenia statystycznego rozrzutu wartości.

Można też wykorzystać do obliczeń zależność funkcyjną między czasem i wysokością opadania. Wykres h(t) powinien być parabolą jak wskazuje wzór XX.1 ale a kolei jeżeli sporządzimy wykres $h(t^2)$ to powinien on być liniowy (Rys. 1).

W doświadczeniu mierzony będzie czas opadania metalowej kulki z różnej, coraz większej wysokości. Ze względu na krótkie do zmierzenia czasy wykorzystany zostanie stoper automatyczny, który uruchamiany będzie w momencie zwolnienia kulki a zatrzymywany będzie przełącznikiem uderzeniowym w momencie upadku.

:!: Celem ćwiczenia sprawdzenie zależności XX.2 przedstawionych schematycznie na wykresach z Rys. XX.1.

2.1 Układ pomiarowy

Układ pomiarowy składa się ze statywu z podziałką milimetrową wysokości na którym zamocowano układ zwalniający kulkę na górze oraz przełącznik uderzeniowy na dole. Układ zwalniający i przełącznik uderzeniowy podłączone są do stopera. Stoper jest uruchamiany przez przerwę w obwodzie elektrycznym – prąd płynie przez zamocowaną kulkę a następnie przepływ prądu jest przerwany gdy kulka jest zwolniona. Uderzenie kulki w talerzyk przełącznika uderzeniowego powoduje jego ponowne zamknięcie obwodu i zatrzymanie stopera.

FIXME Rys. zdjęcie

2.2 Przeprowadzenie pomiarów

Pomiary polegać będą na stopniowym zwiększaniu wysokości spadania, pomiarze tej wysokości i czasu opada kulki.

  1. Zestawić układ pomiarowy i wykonać kilka próbnych pomiarów.
  2. Przesunąć przełącznik uderzeniowy do góry na wybraną minimalną wysokość opadania, którą następnie zmierzyć.
  3. Dokonać trzykrotnego pomiaru czasu opadania. Wyniki zapisać w tabeli
  4. Przesunąć przełącznik uderzeniowy niżej i powtórzyć pomiary.
  5. Zwiększać kolejno wysokość i dokonać kolejnych pomiarów.
  6. Oszacować niepewność pomiaru wysokości i zapisać wartość.
Tabela XX.1. Wyniki pomiarów
Wysokość Czasy opadania
Lp. $h\ \mathrm{[m]}$ $t_1\ \mathrm{[s]}$ $t_2\ \mathrm{[s]}$ $t_3\ \mathrm{[s]}$
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Niepewność pomiaru wysokości $\delta h = \mbox{_____}\ \mathrm{[m]}$

3. Opracowanie wyników

Zwróćmy na wstępie uwagę, że przyspieszenie ziemskie będzie w tym ćwiczeniu wyznaczone dwoma sposobami. Punkty 1–3 poniższych poleceń obejmują pierwszy sposób a kolejne sposób drugi.

  • 1. Na podstawie wyników pomiarów przygotować tabelę danych wg wzoru (Tab, XX.2). Za czas $t$ przyjąć średnią czasów opadania z poszczególnych wysokości.
  • 2. Obliczyć przyspieszenie ziemskie $g$ na podstawie danych z poszczególnych wierszy tabeli.
  • 3. Wyliczyć średnią wartość $g$ oraz jej niepewność przeciętną $\delta g$ lub odchylenie standardowe $\sigma g$ (w zależności od biegłości posługiwania się kalkulatorem).
Tab. XX.2. Dane do wykresu $h(t)$ oraz
do obliczenia przyspieszenia ziemskiego
Lp. $t\ \mathrm{[s]}$ $h\ \mathrm{[m]}$ $g=\frac{2h}{t^2}\ \mathrm{[m/s^2]}$
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Warość średnia przyspieszenia $\bar{g} = \mbox{_____}\ \mathrm{[m/s^2]}$
Niepewność wartości przyspieszenia $\delta g$ lub $\sigma g = \mbox{_____}\ \mathrm{[m/s^2]}$
  • 4. Przygotować tabelę danych wg wzoru (Tab. XX.3) do wykonania wykresu $h(t^2)$
Tab. XX.3. Dane do wykresu $h(t^2)$
Lp. $t^2\ \mathrm{[s^2]}$ $h\ \mathrm{[m]}$
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
  • 5. Nanieść punkty pomiarowe na wykres oraz pola błędów jeśli to możliwe.
  • 6. Dokonać ich aproksymacji prostą wybranym sposobem:
    • Graficznie. Po narysowaniu prostej najlepiej pasującej do punktów wyznaczyć jej parametry $a$ i $b$ oraz oszacować ich niepewność.
    • Korzystając z regresji liniowej. Po obliczeniu parametrów $a$ i $b$ prostej nanieść prostą z tymi parametrami na wykres. Obliczyć też wg podanych wzorów odchylenia standardowe $\sigma_a$ $\sigma_b$ tych parametrów .
  • 7. Wiedząc, że współczynnik kierunkowy prostej $ a = \frac{g}{2} $ obliczyć przyspieszenie ziemskie $g$
  • 8. Wyznaczyć niepewność $\delta g$ pomiaru $$ \delta g = g \frac{\delta a}{a} $$ lub też gdy skorzystamy z odchylenia standardowego $$ \sigma g = g \frac{\sigma_a}{a} $$
  • 9. Porównać wyniki otrzymane obydwoma sposobami ze standardową wartością przyspieszenia ziemskiego. Przyjrzeć się statystyce danych. Wyciągnąć wnioski. Sformułować uwagi.

Sprawozdanie powinno zawierać:

  1. Tabelę identyfikacyjną ćwiczenia
  2. Krótki opis celu ćwiczenia i metody pomiarowej
  3. Oryginalną tabelę danych pomiarowych
  4. Tabele wyników obliczeń.
  5. Odpowiednio zaokrąglony wynik końcowy i niepewność pomiarową
  6. Wnioski i uwagi.
spadek-swobodny.txt · ostatnio zmienione: przez 127.0.0.1