cw.chf_02_entalpia-parowania

To jest stara wersja strony!


Ćw. ChF-02. Pomiar entalpii parowania eteru dwuetylowego

1. Cel ćwiczenia

  • Celem ćwiczenia jest wyznaczenie molowej entalpii parowania eteru dwuetylowego z krzywej prężności pary w zadanym zakresie temperatury.

2. Zagadnienia

  • Różnica między entalpia ciepłem parowania.
  • …
  • Równianie Clausiusa-Clapeyrona.

3. Wprowadzenie

W zamkniętym naczyniu zawierającym ciecz i jej parę ustala się równowaga dynamiczna między cząsteczkami opuszczającymi fazę ciekłą a cząsteczkami przechodzącymi z fazy gazowej z powrotem do cieczy. Oznacza to, że w jednostce czasu średnio tyle samo cząsteczek opuszcza ciecz, ile do niej powraca. W danej temperaturze takiemu stanowi równowagi odpowiada ściśle określona prężność (ciśnienie) pary nasyconej.

Wraz ze wzrostem temperatury $T$ wzrasta ciśnienie pary nasyconej $p$, a zależność tę opisuje różniczkowe równanie Clapeyrona:

$$ \frac{dp}{dT} = \frac{\Delta_v H}{T\Delta_v V}\ , \tag{1}$$

gdzie $\Delta_v H$ jest molową entalpią parowania cieczy, a $\Delta_v V$ zmianą objętości molowej podczas przejścia cieczy w parę.

W warunkach dostatecznie odległych od punktu krytycznego objętość molowa pary jest znacznie większa niż objętość molowa tej samej ilości cieczy. Można więc przyjąć, że $\Delta_v V \approx V_g$, gdzie $V_g$ jest objętością molową pary. Otrzymujemy wówczas:

$$ \frac{dp}{dT} = \frac{\Delta_v H}{V_g T}\ . \tag{2}$$

Ponadto, przy niezbyt wysokich ciśnieniach, parę można w przybliżeniu traktować jak gaz doskonały. Z równania stanu gazu doskonałego otrzymujemy:

$$ V_g = \frac{RT}{p}\ , \tag{3} $$

gdzie $R$ jest uniwersalną stałą gazową. Po podstawieniu równania (3) do (2) otrzymujemy różniczkowe równanie Clausiusa–Clapeyrona:

$$ \frac{dp}{dT} = \frac{\Delta_v H}{R}\frac{p}{T^2}\ .$$

Zakładając, że entalpia parowania jest w rozważanym, niezbyt szerokim zakresie temperatur w przybliżeniu stała, możemy rozdzielić zmienne i scałkować równanie:

$$ \frac{1}{p} dp = \frac{\Delta_v H}{R}\frac{1}{T^2} dT $$

$$ \boxed{\ln p = -\frac{\Delta_v H}{R}\frac{1}{T} + C}\ , \tag{4} $$

gdzie $C$ jest stałą całkowania. Równanie (4) można również zapisać w postaci wykładniczej:

$$ \boxed{ p = p_0 \exp\left( -\frac{\Delta_v H}{RT}\right) }\ , \tag{5}$$

gdzie $p_0$ jest stałą o wymiarze ciśnienia. Jest to zależność matematycznie analogiczna do równania Arrheniusa, opisującego temperaturową zależność stałej szybkości reakcji chemicznej.

W przypadku cieczy łatwo lotnych, takich jak eter dwuetylowy, zależność prężności pary od temperatury można w ograniczonym zakresie temperatur dobrze opisać powyższymi równaniami. Umożliwia to wyznaczenie entalpi parowania na podstawie pomiarów ciśnienia pary nasyconej w różnej temperaturze.

4. Opis eksperymentu

Z równania (4) wynika, że wykres zależności $\ln p(1/T)$ powinien być liniowy. Jeżeli współczynnik kierunkowy prostej dopasowanej do punktów pomiarowych oznaczymy przez $a$, to

$$ a = -\frac{\Delta_v H}{R}\ , $$

a więc molową entalpię parowania $\Delta_v H$ można obliczyć ze wzoru:

$$ \Delta_v H = - a R \ . \tag{6}$$

5. Opis stanowiska i przeprowadzenie pomiarów

5.1 Stanowisko pomiarowe

Podstawowym elementem aparatury jest szczelne naczynie pomiarowe zawierające niewielką ilość cieczy (eteru dwuetylowego). W zestawie jest też elektroniczny miernik ciśnienia absolutnego, który można połączyć z naczyniem.

Naczynie pomiarowe umieszcza się najpierw w kąpieli chłodzącej, przygotowanej z lodu, wody i soli kuchennej. Temperaturę kąpieli, a tym samym temperaturę naczynia i par cieczy mierzy się termometrem.

5.2 Przeprowadzenie pomiarów

  1. Po przygotowaniu naczynia z eterem i usunięciu z niego powietrza, umieścić naczynie pomiarowe w kąpieli chłodzącej.
  2. Doprowadzić temperaturę kąpieli do około −10°C. Podczas pomiarów mieszać kąpiel, aby zapewnić możliwie równomierny rozkład temperatury.
  3. Po ustaleniu temperatury i wskazań miernika ciśnienia odczytać odczytać obie wielkości i zapisać w tabeli pomiarowej.
  4. Stopniowo podwyższać temperaturę kąpieli, wykonując pomiary w odstępach około 2–3°C, każdorazowo zapisując wyniki, aż do osiągnięcia temperatury około +15°C. Temperaturę podwyższać powoli by warunki można było uznać za semistatyczne.
  5. Po zakończeniu pomiarów naczynie pomiarowe zostawić zamknięte. Rozszczelnienie układu i usunięcie eteru wykonuje prowadzący.

Uwagi dotyczące bezpieczeństwa

Eter dwuetylowy jest substancją bardzo lotną i skrajnie łatwopalną. Pomiary należy wykonywać przy sprawnej wentylacji, z dala od potencjalnych źródeł zapłonu.

Tabela 1. Dane pomiarowe

$T\ \mathrm{[°C]}$ $p\ \mathrm{[hPa]}$ $\frac{1}{T}\ \mathrm{[1/K]}$ $\ln p$






… … … …

6. Opracowanie wyników

  1. Na podstawie tabeli przygotować wykresy zależności temperatury od czasu $T(t)$ dla obu eksperymentów. Jest on potrzebny, by rzetelnie określić przyrost temperatury.
  2. Po określeniu przyrostów temperatury dokonać obliczenia entalpii zobojętniania.
  3. Oszacować niepewność obliczonej wielkości stosując poznane w trakcie studiów metody.
  4. Wynik końcowy podać właściwie zaokrąglony

Sprawozdanie powinno zawierać następujące punkty:

  • Tabelkę identyfikacyjną studenta (lub zespołu)
  • 1. Opis ćwiczenia. Należy krótko i zwięźle opisać ćwiczenie ze schematycznym rysunkiem układu pomiarowego. Nie powinno to zająć więcej niż pół, czy 3/4 strony A4.
  • 2. Wyniki eksperymentów. Zamieścić należy tabele pomiarowe wg wzorów proponowanych wyżej, wykresy oraz przykładowe obliczenia z komentarzem.
  • 3. Wynik końcowy. Końcowy wynik odpowiednio zaokrąglony i z właściwą jednostką.
  • 4. Konkluzje, uwagi, wnioski. Pozostawiamy to kreatywności studentów.

T. Suszko (2025, 2026)

cw.chf_02_entalpia-parowania.1793705590.txt.gz · ostatnio zmienione: przez ts-admin-lab