cw_27_indukcja_ziemskiego_pola_magnetycznego
Różnice
Różnice między wybraną wersją a wersją aktualną.
| Poprzednia rewizja po obu stronachPoprzednia wersjaNowa wersja | Poprzednia wersja | ||
| cw_27_indukcja_ziemskiego_pola_magnetycznego [2024-02-14 13:16] – [4.1 Metoda pomiaru] ts | cw_27_indukcja_ziemskiego_pola_magnetycznego [2026-10-08 18:47] (aktualna) – [5.2 Przeprowadzenie pomiarów] karolina | ||
|---|---|---|---|
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| ====== Ćw. 27. Pomiar składowej poziomej wektora indukcji magnetycznej pola ziemskiego ====== | ====== Ćw. 27. Pomiar składowej poziomej wektora indukcji magnetycznej pola ziemskiego ====== | ||
| - | FIXME ** Instrukcja na razie bez rysunków** | ||
| ===== - Cel ćwiczenia ===== | ===== - Cel ćwiczenia ===== | ||
| - | * Celem ćwiczenia jest wyznaczenie składowej poziomej wektora indukcji ziemskiego pola magnetycznego metodą polegającą na porównaniu jej z indukcją pola wytwarzanego przez cewkę | + | * Celem ćwiczenia jest wyznaczenie składowej poziomej wektora indukcji ziemskiego pola magnetycznego metodą polegającą na porównaniu jej z indukcją pola wytwarzanego przez cewki z prądem.\\ |
| ===== - Zagadnienia ===== | ===== - Zagadnienia ===== | ||
| * Ziemskie pole magnetyczne. Deklinacja i inklinacja. | * Ziemskie pole magnetyczne. Deklinacja i inklinacja. | ||
| - | * Pole magnetyczne prostoliniowego i kołowego przewodnika z prądem. | + | * Pole magnetyczne prostoliniowego i kołowego przewodnika z prądem.\\ |
| ===== - Wprowadzenie ===== | ===== - Wprowadzenie ===== | ||
| Linia 23: | Linia 23: | ||
| gdzie:\\ | gdzie:\\ | ||
| – $I$ jest natężeniem prądu, | – $I$ jest natężeniem prądu, | ||
| - | – $d$ jest średnicą koła a | + | – $d$ jest średnicą koła, |
| – $\mu_0 = 4\pi\cdot 10^{-7}\ \mathrm{\frac{N}{A^2}}$ jest tak zwaną **przenikalnością magnetyczną próżni**. | – $\mu_0 = 4\pi\cdot 10^{-7}\ \mathrm{\frac{N}{A^2}}$ jest tak zwaną **przenikalnością magnetyczną próżni**. | ||
| Linia 32: | Linia 32: | ||
| Kierunek indukcji pola (jest to wielkość wektorowa) pokrywa się z osią koła przewodnika. W tym kierunku też ustawiać się będzie igła magnetyczna, | Kierunek indukcji pola (jest to wielkość wektorowa) pokrywa się z osią koła przewodnika. W tym kierunku też ustawiać się będzie igła magnetyczna, | ||
| - | Ciekawym układem jest zestaw dwóch cewek o odpowiednio dobranej średnicy i odległości między cewkami tak, że duży jest obszar w centralnej części układu, gdzie pole magnetyczne jest jednorodne. W układzie Helmholtza indukcja wyraża się wzorem: | + | Ciekawym układem jest zestaw dwóch cewek o odpowiednio dobranej średnicy i odległości między cewkami tak, że duży jest obszar w centralnej części układu, gdzie pole magnetyczne jest jednorodne. W takim układzie |
| - | $$ B = \sqrt{\frac{16}{125}}\mu_0\frac{n I}{d}\approx 1{,}4311\, | + | $$ B_{cH} |
| Jak widzimy wzory (27.1) i (27.2) są podobne i różnią się jedynie czynnikiem przed ułamkiem. | Jak widzimy wzory (27.1) i (27.2) są podobne i różnią się jedynie czynnikiem przed ułamkiem. | ||
| Linia 42: | Linia 42: | ||
| ==== - Metoda pomiaru ==== | ==== - Metoda pomiaru ==== | ||
| - | W ćwiczeniu używać będziemy igły magnetycznej, | + | W ćwiczeniu używać będziemy igły magnetycznej, |
| - | Wykorzystamy ustawienie, w którym | + | {{: |
| + | **Rys. 27.1.** Układ pomiarowy. | ||
| - | $$ \tan\alpha = \frac{B_\mathrm{przewodnika}}{B_\mathrm{ziemske}}\ .$$ | + | Wykorzystamy ustawienie, w którym **pole wytwarzane przez przewodnik będzie prostopadłe do ziemskiego pola magnetycznego** (Rys. 27.2). |
| + | |||
| + | {{: | ||
| + | **Rys. 27.2.** Indukcja pola magnetyczna Ziemi $\vec{B}_z$ prostopadła do indukcji pola cewek Helmholtza $\vec{B}_{cH}$. | ||
| + | |||
| + | |||
| + | Tak więc: | ||
| + | * gdy prąd nie będzie płynął igła ustawi się prostopadle do osi cewek; | ||
| + | * przy bardzo dużym płynącym prądzie igła ustawi się w osi cewek; | ||
| + | * w przypadku, gdy indukcja ziemskiego pola będzie równa co do wartości indukcji pola wytwarzanego przez przewodnik, igła ustawi się pod kątem 45°. | ||
| + | |||
| + | W ogólnym przypadku tangens kąta ustawienia igły $\alpha$ będzie spełniał relację: | ||
| + | |||
| + | $$ \tan\alpha = \frac{B_{cH}}{B_z}\ .$$ | ||
| Po przekształceniu powyższego równania i połączeniu z równaniem (27.1) otrzymujemy: | Po przekształceniu powyższego równania i połączeniu z równaniem (27.1) otrzymujemy: | ||
| - | $$ \tan\alpha = \frac{\mu_0\, | + | $$ \tan\alpha = \frac{\mu_0\, |
| W przypadku cewek Helmholtza podobnie: | W przypadku cewek Helmholtza podobnie: | ||
| - | $$ \tan\alpha = \sqrt{\frac{16}{125}} \frac{\mu_0\, | + | $$ \tan\alpha = \frac{16}{\sqrt{125}} \frac{\mu_0\, |
| Tangens kąta wychylenia igły jest więc proporcjonalny do natężenia prądu w przewodniku, | Tangens kąta wychylenia igły jest więc proporcjonalny do natężenia prądu w przewodniku, | ||
| Linia 60: | Linia 74: | ||
| :!: **Uwaga**. W rozważaniach przyjęliśmy milcząco, że ziemskie pole magnetyczne ma kierunek poziomy (patrz hasło // | :!: **Uwaga**. W rozważaniach przyjęliśmy milcząco, że ziemskie pole magnetyczne ma kierunek poziomy (patrz hasło // | ||
| - | Metoda pomiaru opiera się na wykorzystaniu zależności | + | Metoda pomiaru opiera się na wykorzystaniu zależności (27.4) i będzie polegać na pomiarach kąta wychylenia $\alpha$ igły przy zadanym, zmierzonym natężeniu prądu $I$. Po wykonaniu pomiarów wykonany zostanie wykres $y(x)$, gdzie $y = \tan\alpha$, |
| - | Wg zależności | + | Wg zależności (27.4), wykres powinien przedstawiać proporcję $y = ax$. Współczynnik proporcjonalności $a$ odczytany zostanie z wykresu lub obliczony wg [[wzory-do-regresji-liniowej|wzorów na regresję liniową]]. Mając tak wyznaczony parametr $a$ możemy obliczyć wartość indukcji ziemskiego pola magnetycznego. |
| - | $$ a = \frac{\mu_0\, | + | $$ a = \frac{\mu_0\, |
| W przypadku zastosowania cewek Helmholtza | W przypadku zastosowania cewek Helmholtza | ||
| - | $$ a = \sqrt{\frac{16}{125}}\frac{\mu_0\, | + | $$ a = \frac{16}{\sqrt{125}}\frac{\mu_0\, |
| :!: Trzeba pamiętać, że należy się liczyć z niedokładnością początkowego ustawienia igły magnetycznej, | :!: Trzeba pamiętać, że należy się liczyć z niedokładnością początkowego ustawienia igły magnetycznej, | ||
| - | $$ y = ax + b $$, | + | $$ y = ax + b $$ |
| $$ \tan\alpha = aI + \tan\alpha_0\ , \tag{27.7}$$ | $$ \tan\alpha = aI + \tan\alpha_0\ , \tag{27.7}$$ | ||
| Linia 86: | Linia 100: | ||
| ==== - Przeprowadzenie pomiarów ==== | ==== - Przeprowadzenie pomiarów ==== | ||
| - | - Znaleźć informację o ilości zwojów. Wartość zanotować.\\ $ n = \mbox{____}\ .$ | + | - Znaleźć informację o ilości zwojów. Wartość zanotować.\\ $ n = \underline{\hspace{1cm}}\ .$ |
| - | - Zmierzyć linijką średnicę uzwojenia kołowego oraz oszacować niepewność tego pomiaru. Wynik zapisać. \\ $ d = \mbox{____} \pm \mbox{____}\ \mathrm{mm}\ .$ | + | - Zmierzyć linijką średnicę uzwojenia kołowego oraz oszacować niepewność tego pomiaru. Wynik zapisać. \\ $ d = \underline{\hspace{1cm}} \pm \underline{\hspace{1cm}}\ \mathrm{mm}\ .$ |
| - Zmierzyć kąt wychylenia igły przy co najmniej dziesięciu wartościach natężenia prądu (po 5 dla obydwu kierunków). Wyniki zapisywać w tabeli (Tab. 1). | - Zmierzyć kąt wychylenia igły przy co najmniej dziesięciu wartościach natężenia prądu (po 5 dla obydwu kierunków). Wyniki zapisywać w tabeli (Tab. 1). | ||
| - Oszacować niepewność pomiaru kąta $\delta\alpha$ oraz określić niepewność pomiaru natężenia prądu (z instrukcji obsługi przyrządu). Informacje zapisać.\\ < | - Oszacować niepewność pomiaru kąta $\delta\alpha$ oraz określić niepewność pomiaru natężenia prądu (z instrukcji obsługi przyrządu). Informacje zapisać.\\ < | ||
| - | * $\delta\alpha = \mbox{_______}\ \mathrm{°} = \mbox{_______}\ \mathrm{rad}$ | + | * $\delta\alpha = \underline{\hspace{1.5cm}}\ \mathrm{°} = \underline{\hspace{1.5cm}}\ \mathrm{rad}$ |
| - | * $\delta I = \mbox{_______}\ $. | + | * $\delta I = \underline{\hspace{1.5cm}}\ .$ |
| </ | </ | ||
| - | |||
| ===== - Opracowanie wyników ===== | ===== - Opracowanie wyników ===== | ||
| Linia 122: | Linia 135: | ||
| - | < | ||
| ===== - Wzory tabel ===== | ===== - Wzory tabel ===== | ||
| - | |<- 3em 5em 5em>| | ||
| ^ **Tabela. 1.** Dane pomiarowe | ^ **Tabela. 1.** Dane pomiarowe | ||
| ^ Lp. ^ $I\ \mathrm{[A]}$ | ^ Lp. ^ $I\ \mathrm{[A]}$ | ||
| Linia 154: | Linia 165: | ||
| | 10 | | | 10 | | ||
| - | <wrap lo>< | + | <wrap lo>< |
cw_27_indukcja_ziemskiego_pola_magnetycznego.1707912973.txt.gz · ostatnio zmienione: przez ts
